VI id ē homine remanēt ille potētie actu ſed tm̄ ꝟtute ſicut in pͥncipio in radice. Et ſi obijciat̉ Aug. li. de ſpū anīa dic̄ aīa recedit a corꝑe trahēs ſecū ſen­ſum imaginatōem rōem intellectum iraſcibilitatē ꝯcupiſcibilitatē. Rn̄det Tho. liber ille hꝫ auc̄tem qꝛ falſo aſcribit̉ Auguſtino. Et ſi adhuc inſtet̉ qꝛ Luce. xvi. fuit dictū diuiti. Recorda re qꝛ recepiſti bona in vita tua. Memo ria aūt ē potentia ſenſitiua. Rn̄dꝫ ad­huc Tho. memoria ibi accipit̉ eo Aug. ponit memoriā ī mēte. prout.ſ. eſt ꝑtis intellectiue. prout ē potentia partis ſenſitiue. Sed apd̓ eruditos vi ros magna eſt difficultas an intellectus ſit nobilior potētia volūtate. Quidā di­cūt ſic. Nam vt ait Tho. pͥma ꝑte. q. lxxxiij. Illa potētia altior nobilior eſt cuiꝰ obiectū ē abſtractiꝰ. Sed obiectū in tellectus ē abſtractiꝰ obiecto volūtatis. Quia obiectū intellectꝰ ẜm cōem modū loq̄ndi ē veꝝ. obiectū volūtatis ē bonuꝫ. Sed bonū in oībꝰ rebꝰ reꝑit̉. veꝝ āt ſo­ in aīa. ergo obiectū intellectꝰ ē abſtra ctiꝰ. Ideo. vj. methaphiſice Ariſto. ait. Bonū malū ſunt in rebꝰ. veꝝ falſum ſunt in aīa. Preterea mouēs ē nobilius moto agēs p̄ſtātiꝰ paſſo ex. iij. de aīa. Sed intellectꝰ mouet voluntatē qꝛ non pōt ferri in bonū niſi cognitū ītellectū. ergo intellectus nobilior eſt potentia qͣꝫ volūtas. Inſuꝑ Ariſto. in. x. ethicorum ponit intellectū altiſſimā potētiā anīe. Alij ꝟo dicūt volūtas ē nobilior ītel lectu ex eo informat̉ nobiliore habitu volūtas charitate. intellectꝰ ꝟo īfor mat̉ fide. Charitas aūt nobilior eſt fide. Igit̉ volūtas nobilior ē intellectu. Con­firmat̉ hec opinio auctoritatibꝰ. Nam Bern̄. in li. de libero arbitrio aſſerit qͦdā modo rōem eſſe pediſſequā volūtatꝭ. Et Anſelmꝰ in li. de ꝯceptū virginali domi niū totiꝰ regni aīe attribuit volūtati. Et Ariſto. in. vij. politice inqͥt. Potentia eligimꝰ pͥncipātis eſt. Richardꝰ adhuc in qͣrto di. xlix. inter alias rōes hāc aſſe rit fore p̄cipuā. quia volūtas ſuum obie ctū reſpicit ſub ratōe nobiliori. Bonū eſt obiectū voluntatis. Ens obiectū in­tellectus. aūt boni eſt ꝑfectior qͣꝫ ſit ratio entꝭ. Hoc videt̉ acceptare aliqͦ ſctūs Thomas aſſerēs licꝫ abſolute ī lectus ſit ꝑfectior qͣꝫ volūtas. tn̄ volūtaſ eſt nobilior ẜm qͥd. eo obiectū volūta­tis in altiori re reꝑit̉. Ad iſtaꝝ opinio ꝯcordiā quidā incongrue dicunt. ſi quis has duas potētias conſide­ret philoſophice intellectꝰ eſt p̄ſtantior voluntate. Sed theologice loq̄ndo vbi merita et demerita conſiderātur volun­tas altior eſt qͣꝫ intellectꝰ. quoniā ẜm vo luntatem imputat̉ meritū et demeritum. vnde ad imperiū voluntatis intellectꝰ et omnes aīe vires. ip̄a etiam aīa tota ſaluant̉ et damnant̉. Non em̄ damnat̉ quis ex eo quia malū intelligit. Aut ſal uatur quia bonū diſcernit. Sed ideo natur. quia voluit malū. et ſaluat̉ quia voluit bonū. Unde Auguſtinꝰ. xxxij. q. v. c. Sicut enim ait. Sicut enī peccatuꝫ opus ſine voluntate non facit. ita iu­ſticia ex opere cōſummat̉ niſi volun­tas fuerit. Ratio eſt qꝛ illi imputat̉ pec catū auctor et motor eſt prīcipalis ad mouendū ad culpā. Sed voluntas eſt hmōi. quare illi eſt imputandū. Quali­ter autē voluntas mouet inqͥt ip̄e Tho­mas pͥma. ij. q. xvj. volūtas eſt reſpe­ctu finis et oīa membra vires corporꝭ res exteriores ad opuſ applicat propt̓ finem. vnde intellectū ad intelligenduꝫ oculū ad videndū voluntatē applica­mus. id eſt cum volumus. Similiter et res exteriores vt aquam cementum are­ ad edificatōnem domus ſic de alijs. Et ſubdit Tho. ſi ratio applicauerit ad opus antedicta hoc erit. vt dirigens