Liber II XLIIItatis debite ꝓbatio exhibet̉. ꝙ quātitas cuius memoria facta eſt ꝓ veritate debeatur. hoc enim in veteribuslegibus inuenitur.¶ Idem auguſtus Floro.T q̄ᵏ a diuo antōino pr̄e meoet q̄ a me reſcripta ſunt. cumiurisʰ et equitatꝭ rōnibꝰ congruūt. nec enī diuerſa ſunt vl diſcrepantia. qd̓ multumⁱ inter ſit. an exīte eiusᵏ qui aliqͦd petit. quiqꝫ doliᵐexcepcione ſummoueri ab ītentionepetiionis ſue poteſt retōnesᵐ promireus deſideretᵇ: quibus ſe poſſe inſtruere cōtendit: qd̓ vtiqꝫ ipſa rei eqͦtas ſuadet: an vero ab eo a quo aliquid petitur actor deſideret ratōnesexhiberiᵖ quandoq hoc caſu non oꝫſtrumentis que hic petunt̉ ad excep. ꝓbandā nō aūt ad actioneꝫꝓbandā. vt. jͣ. l. fi. in fi. ⁊ his modis dic in. l. ꝓxi. ſtaumOſtum eius.ſ. debitorisx ¶ Solutū.ſ. a ſe l̓ ab alio. vt ⁊. jͣ. de fide īſtru. illate. ⁊ no.qd̓ lex ſuꝑiordicit qn̄ eſt actus priuatus hic fiſcus. ⁊ ſic eſthuic ꝯͣ. ff. de jure fiſci.l. ī fraudē.§. neqꝫ vbꝫnō edūt̉ alij ꝯͣ fiſcumſol. ibi agebat priuatus ꝯͣ fiſcu hic defendebat. l̓ ibi inſtrumētis. ⁊ actis hic in rōibuſ. Itē ibi a quodātertio non edunt hicab aduerſarioRocurator.ẜuate.i. fiſciſecunduꝫ qͦſdā. l̓ meliꝰ.i. ceſaris.vt s. de mō mulc. l. ij.z ¶ Cum fiſco. vt qꝛfratri tuo tecū ſucceſſerat. ſicqꝫ apud euꝫvtpote potiorē erantvt. ff. de fi. inſtru. l. fi.a ¶ Morē. eſt enimmos vt dixi. vt ſintapud digniorē ⁊ p̄beat ille alijs copiaꝫ autētici inſtrumēti addeſcribendū. vt. d. l.ff. de fi. inſtru. l. fi. ⁊. fffami. herc. ſi qua.b ¶ Eoꝝ autēticoꝝ. nā nō credit̉ exēplis ſiue reſcriptis. ſed autēticis ſiue originalibꝰ. vt. ff. de fide inſtru. l. ij. ⁊ s de diuerſis reſcriptꝭl. iij. ⁊ hoc ēt dicit aut. ſi qͥs ⁊c̄. quā hic lege q̄ ē ex cor. vt ſpon. lar.§.⁊ hec inſuper.ci ¶ Conuenit̉. f. iſte qui hꝫ oīa cū fiſco inſtr̄a. cōuenit̉ enī iſte a qͦcunqꝫ alio qui vult exhiberi ſibi autenticum Autentica.Iquis documēto. priuatus ſecus forte ſi publicū alteripublici facit mētōꝫ. qꝛ tūc credit̉ exēplo ẜm al. ar. in autē.vt fra. fi.§. fi. ⁊. ff. de admi. tu. l. cyrographis. ⁊. jͣ. de teſt. l. publicati. ſed io. ꝯͣ ēt ſi publicū ſit exemplū. nā ad hoc credit̉ exēplopu. qꝛ. ita ꝯtinet̉ in alio vt pōt eſſe qd̓ in originali erant alie lr̄e.cancellatōes q̄ nō ꝯtinent̉ in exēplo. ⁊ dē ꝓbat̉ plene ꝑ exemplūvt hi ⁊. jͣ. de eden. l. ꝓcurator. ⁊. ff. fami. herc. ſi que. ⁊. l. pomponius⁊ de fide inſtru. l. ij. niſi originale ſit offi. iudi. publicatum.i. exemplatu. vt ī aut. vt fra. fi.§. i. ⁊. ff. de admi. tu. l. cyrographis. ⁊. d. l. puo ¶ Ex hac memoria.i. inſtr̄o in qͦ habermemoria bilcati.primi. ⁊ ſic habet multa noīa. vt no. ff. de fl. inſtri.lij.f ¶ Alia probatio.ſ. per teſtes vel confeſſionesT q̄ a diuo. duobus modis pōt ītelligi hec lex. primo īinſtrumētis dixerat enī imꝑator Antōninꝰ in. l. i. in fi. ⁊in. l. qui accuſare. n̄ poſſe actorē pe tere edi inſtrumētu reiſed in. l. n̄ eſt. ⁊. l. iuſtū. dictū eſt reū petēre ab actore. hec quidē vident̉ ꝯͣria. ſed nō ſunt qꝛ multū inter eſt an petat reus ab actorehoc qd̓ pōt. an actora reo qd̓ n̄ pōt ad ꝓbādā intentōꝫ. ſed ad iuuandā. ⁊ ẜm hoc expone litterā. ⁊ q̄ a diuo ſ. in. l. i. ⁊. li qͦ accuſare eta me.ſ. in. l. nō eſt. ⁊ in. l. iuſtū. alio ſcd̓o mō in rōibꝰ. nā dictū eratin. l. i. qd̓ petit ediactor rōes a redex eā. ⁊. in. l. nō eſt. ⁊ in. l. iuſtuj. dixit idē ecōtra. vtꝝqꝫ dicit hoc eē iuſtū qd̓ nō intereſt. petat actor.reo l̓ eꝯͣ. vtrūqꝫ enī ꝑmittit̉. qꝛ cōs ē quodāmō inſtrumētu. vt. ff.e. l. p̄tor.§. i. ⁊. l. ſi quis.§. rōeꝫ. ſed ſi actor a reo l̓ eꝯͣ petat inſtr̄m alterius tm̄ nō cōe vt ex eo inſtruat̉ nunqͣꝫ lꝫ vt in fi. huius. l. d̓r. vt erqꝫtn̄ ab altero petit ſibi exhiberi inſtr̄m quo eſt vſus principaliter nvt inſtruat̉ ad ꝓbatōꝫ ꝓ ſe p̄ſtandā. ſed videat̉ an ſit talis chartacui iudex dēat hr̄e fidē an̄ nō. vt. ff. e. l. i.§. edēda. ⁊ ẜm hunc ēt expone lr̄am. ⁊ q̄ a diuo.ſ. in. l. i. ⁊ a me. in. l. nō eſt. ⁊ in. l. iuſtūh ¶ Iuris ſcripti ⁊ equitatis.ſ. nō ſcripte q̄ ē vt actori a reoeditinō fiat. ſed reo ab actore ẜm primū vel ẜm alium equitatis.i. eqͥlitatis vt hincinde quaſi cōes edantur.i ¶ Quod multum. qꝛ multū intereſt vtrum ⁊c̄. vel ſecundo nōintereſt petat actor a reo ad replicationem. vel econtra naꝫ actord̓r reus cupeplicat ⁊ reus agere cum excipit. vt. ff. de excep. l. i. ⁊ ſi.vterqꝫ eſt reus. nā originaliter alter ex poſt facto ſecundū primūvel ẜm alium. id eſt quod multum dicatur intereſſe. nam non int̓eſt quis eorum ab altero petatk ¶ Eius.ſ. actoris ẜm vtrumqꝫoriginempetitionis et infitumentoeius qui conuenitur fundariˡDe in iusˢ vocando ij.¶ Im. Alex. antiphinieIcut bonis moribus cōueīſreuerētiā manumiſſoris vxori p̄beri: ita reᵗ exigēte ī ius eāſin̄ ꝑmiſſu p̄toris vocari ꝓhibitūᵛ ē¶ Impr. Gordia. a. NocturnoEnia edicti nō petitaˣ patronum ſeu patronam. eorumqꝫꝑētesʸ ⁊ liberos. heredes īſuꝑet ſi extraneiᶻ ſint. a libertis ſeu liberisᵈ eorum non debere in ius vocariius certiſſimum eſt. nec inea re ruſticitatiᵇ venia prebeatur cuꝫ naturaliᶜl ¶ Qui. actor.m ¶ Doli. que eſt exceptio generalis vbicunqꝫ alia locum habetvt. ff. de do. ex. l. ij.§. generaliter.n ¶ Rationes.i. inſtrumenta ẜm primū. ſed ꝓprie ẜm aliumo ¶ Deſideret. quod eſt permiſſum. vt. s. l. non eſt. ⁊. l. iuſtum ẜmvtrumqꝫ caſum.p ¶ Exhiberi.i. dicere anactor a reo. qd̓nō pōt ad fundandāintentionē ſuam ſedadiuuandam ſic. vtſubijcit. ẜm primuꝫ⁊ verbūrōnis ꝓ īſtrumentis ponit̉. vl̓ ẜmaliū ꝓprie ⁊ dicqd̓ p̄tpetere actor a reo necob. qd̓ alius dicit̉ qd̓acto r non debet fundare intentionem ſuam ex inſtrumentis conuenti. vt. s. l. qui accuſare. qꝛ hic non ex inſtrumentis conuenti. ſꝫomnibus.ſ. rationibus fundat vt ſubijcit.q ¶ Quando.i. quiar ¶ Fundari. ſed fundatam adiuuari. vt. s. e. l. i. in fi. ẜm primuꝫ.ẜm alium nil ſubaudies. eſt tamen ar. cōtra ſecunde lecture. ff. adl. fal. l. pe.§. fi. ⁊ plene diſtingue hic vt dixi. ff. e. l. i.§. editōes ī glo. hicdebent apponi.s ¶ De in ius vo. omne iudicium ab hoc. t. incipit ideo de eo dic̄vt inſti. de pe. teme. litigan.§. fi.Acut. re exigente.i. equitate dictāte que proprie res dicit̉cum ſemper vna ⁊ eadem permaneat. vel dic.i. cū neceſſeeſt vt in ius vocetur. ⁊ nota qd̓ facit ſimilitudineꝫ inter reuerentiam que eſt in faciendo vt in aſſurgendo. ⁊ eam que eſt innō faciendo vt de non vocando in ius ſine venia. ſed quare marito patrone hec non preſtantur. vt. jͣ. de ope. li. l. liberti. ſed vxori patroni ſicut hic. rn̄. vxori ꝑ virum ſit honor naturaliter. ſed nō ſicecontra vt inſti. de iniut.§. patitur. ⁊. ff. de iniur. l. i. in fi. ⁊. l. ſeqͥtur.v ¶ Prohibitum. quod eſt generale in omnibus quibus reuerētia debetur vt. ff. e. l. gener aliter.Enia non petita l̓ petita ſed non impetrata. vt. s. l. proxi.v Accurſiusy ¶ Parentes vtriuſqꝫ ſexus hec duo accipe in infinituꝫtamen. v t. ff. e. l. iiij.§. fi.z ¶ Extranei. hic eſt ꝯͣ. jͣ. de ope. li. liberti. ſo. vt ibi. Item contra. jͣ.de la. lib. tol. l. i.§. ſed ſub cōdi. ſo. vt ibi.a ¶ Liberis. cum patribus manumiſſis hoc non valet. quia fruſtra adijceret liberis. dic ergo qui ſunt in poteſtate licet ingenui.ipſis enim agentibus pater agere videtur. vt. ff. de bo. libe. l. queritur. vel viuente liberto eodemqꝫ patre debet reuerentiam filijspoſtea non vt plene dixi infra de liberis ⁊ eorum li. l. ij. ſed cur heredibus extraneis patroni debetur reuerentia vt hic. ſed extranerheredes liberti non debent. vt. ff. de operi. libertorum. l. pe. rn̄. exparte patroni fauor ⁊ ideo prorogandus. ex parte liberti odiumvt ar. ff. de liber. ⁊ poſt. cum quidam. ⁊ ad mac. l. ſed ſi pater.§. nōſo luꝫ in. fine.§b ¶ Ruſticitati. vt. f. de interdic. ma. l. i.c ¶ Naturali/ rarione. non dicit iure naturali quia hoc falſuꝫ eētſed naturali ratione que dictat vt bene facienti bene faciamus.vt. ff. de condi. inde. ſi non ſortem.§. libertus. ⁊ ſic non obſtat. ff.de iu. ⁊ fac. ignorantia. l. regula. ⁊. l. error in fi. ⁊. l. iuris in prīcipiovbi error iuris non nocet in damnis. nam alterius iuris eſt ibierror ſcꝫ ciuilis. hic autem quaſi naturalisa ¶ Pena ſcꝫ quinquaginta aut̉. vt. ff. e. l. pe. ⁊ fi.b ¶ Cōcedi.i. remitti ſic. ⁊. jͣ. de arbi. l. ne in arbitris ī fi. ſꝫ vt̄ qd̓ n̄temere cū ꝯtineat temiſſionē pene. vt. s. de preci. imꝑa. of. l. reſcri