Cronica inſerta Fo. CLXI. pinꝰ aūt copioſum exercitū ꝯgregās in italiā veīt ⁊ hayſtulphū regem obſedit. A qͦ quadragīta obſides accepit vt eccl̓ie romāe oīa p̄dia que abſtulerat: redderet. ⁊ ip̄am āplius nō inqͥetaret. Sed recedēte pipino hayſtulphus totū qḋ ꝓmiſerat irritū fec̄. qͥ tn̄ pꝰ modicū dū venatū ꝑgeret: ſubito expirauit ⁊ deſideriꝰ eidē ſucceſſit. Peredē tp̄s dū theodoricꝰ rex gotthoꝝ iuſſu imꝑatoris italiā regeret. ⁊ arriana hereſi dep̄uatꝰ eēt ⁊ boeti us ph̓s ꝯſolaris patriciꝰ cū ſimmacho pr̄itio cuiꝰ gener erat: rēpublicā illuſtraret. ⁊ autoritatē romani ſenatꝰ ꝯtra theodoricū defenſaret. idē theo toricꝰ boetiū papie in exiliū truſit vbi libꝝ de ꝯſo latōe ꝯpoſuit ⁊ tandē eū extīxit. Eiꝰ vxor helpes nomīe hymnū apl̓oꝝ petri ⁊ pauli qͥ ſic incipit. fe lix ꝑ oēs feſtū mundi cardines: edidiſſe fert̉. Epitaphiuꝫ qͦꝫ ſuum ip̄a ꝯpoſuit verſice: ita dicens. Helpes dicta fui ſitule regiōis alumna. Quā ꝓcul a pr̄ia ꝯiugꝭ egit amor. Portibꝰ ſacris iā nūc ꝑegrina qͥeſco. Iudicis eterni teſtificata thronuꝫ Ttheodoricꝰ aūt ſb̓ito defunctꝰ a qͦdā ſct̄o here mita viſus ē: a ioh̓e papa ⁊ ſimmacho qͦs ip̄e occi derat nudꝰ ⁊ diſcalciatus in ollā vulcani demergi ſic̄ ait gr̄e. in dyalogo. Circa annū dn̄i ſexingē teſimū. lxxxvij. Beda venerabilis p̄ſbit̓ ⁊ monachus ī angl̓ia claruit. qͥ licꝫ ī ſct̄oꝝ cathalogo cōputet̉. tn̄ ab eccl̓ia nō ſct̄s ſed venerabilis appellat̉: ⁊ hͦ duplici de cā. Prīa eſt. qꝛ cū p̄ nimia ſene ctute eiꝰ oculi caligaſſent. hēbat(vt aiūt) qͥndam ductorē a qͦ ꝑ vallis ⁊ caſtella ſe duci faciebat. et vbiqꝫ verbū dn̄i p̄dicabat̉. Quadaꝫ vice duꝫ ꝑ qͣndā vallem magnis lapidibꝰ plenā trāſirēt: ei diſcipl̓s deriſiōis cā eidē dixit. ꝙ ibi eēt magnus ppl̓us ꝯgregatꝰ. qͥ eiꝰ ꝑdicatōꝫ ſilent̓ ⁊ auide expectarēt. Tūc ille feruent̓ p̄dicare incipiēs. cū in fine ꝑ oīa ſecl̓a ſcl̓oꝝ ꝯcluſiſſet. mox(vt aiunt) alta voce lapides clamauerūt. amē venerabilis pr̄. Quia igit̉ venerabilē eū miraculoſe lapides vocauerūt: iō venerabilis pr̄ appellat̉. Ul̓(vt alij aſ ſerūt) ei āgl̓i rn̄der̄t. Bn̄ venerabil̓ pr̄ dixiſti. Se cūda cā eſt. qꝛ pꝰ eiꝰ mortē qͥdā clericꝰ ſibi deuotꝰ q̄ndā verſū edere cupiebat. quē in eꝰ tuml̓o facere ſculpi volebat: ita incipiēs. Hac ſūt ī foſſa(vo lens ꝟſū talit̓ termīare) bede ſct̄i oſſa. ſꝫ qꝛ talē finē ꝟſus ꝯgruitas nō patiebat̉: ⁊ ſedula mēte reuolueret: nec ꝯgruū finē videret. dū qͣdam nocte ml̓tū ſuꝑ hͦ cogitās: mane ad tumulum ꝓperaſſet maībꝰ angl̓icis ꝟſū talit̓ ſculptū repꝑit ⁊ finituꝫ. Hac ſūt ī foſſa bede venerabil̓ oſſa. Eiꝰ corpꝰ cū deuotōe ꝯgrua colit̉ apd̓ ianuā. Per idē tp̄s. ſcꝫ circa ānū dn̄i ſeptīgēteſimū cathordꝰ rex friſonū cū baptizari deret: iā vnū pedē ī lauacro intinxiſſet: alteꝝ retrahēs īterrogauit. vbi nā pl̓es maio rū ſuoꝝ eēt ī īferno an ī ꝑadiſo. Et audiēs pl̓es eſſe ī inferno intinctū pedē retrahēs: ſct̄ius eſt inqͥt pl̓es qͣꝫ pautiores ſeqͥ ⁊ ita ludificatꝰ a demōe ꝓmittēte ꝙ tercia die abhinc incorꝑabilia bona ſibi daret: ip̄e qͣrta die ſb̓ita ⁊ eterna morte perijt In cāpania italie frumētū ⁊ ordeū ⁊ legumīa inſtar pluuie de celo cecidiſſe refert̉. Per ideꝫ tp̄s.ſ. circa annū dn̄i ſeptingēteſimūquadrageſimū. cū corpꝰ ſācti bn̄dicti de mōte caſſino ad monaſteriū floriacēſe. ⁊ corpus ſct̄e ſcolaſtice ſororꝭ eꝰ apd̓ ceromanas fuiſſet trāſlatū karolꝰ mōachꝰ caſſinēſis corpꝰ ſct̄i bn̄dicti ad caſtrū caſſinū tͣnſferre volebat: ſed miracul̓ a deo on̄ſis ⁊ francis re ſiſtentibꝰ prohibitꝰ fuit. Eo tꝑe circa ānū dn̄i septingēteſimūquadrageſimū terremotꝰ magnꝰ factꝰ eſt. qͦ vrbes quedā ſunt ſubuerſe. alie a montanis ad ſb̓iecta campeſtria cū muris ⁊ habitatoribꝰ ſuis integre ⁊ ſalue vltra ſex miliaria trāſmigrarūt.(vt dicit̉) Corpus ſācte petronelle petri apl̓i filie tranſfert̉. ī cuiꝰ ſepulchro marmoreo ip̄i us Petri manu ſcriptum legebat̉. Auree petronelle dilecriſſime filie: hͦ ait ſigbertꝰ. Eo tēpe tyrij armeniā infeſtāt. in quoꝝ patria cū olim peſtilentia fuiſſet. ſuaſu xp̄ianoꝝ ī modū crucis ſua capita totunderūt. ⁊ qꝛ ꝑ hoc ſignū ſalus reddita ē. hūc tondēdi retinuerūt ritū. Pipino tandē poſt multos triumphos defuncto: karolꝰ magnus eius filiꝰ eidē in regnū ſucceſſit cuius tꝑe in romana ſede adriauꝰ pontifex p̄ſidebat. Qui ad karolū magnū legatos miſit. poſtulās ab eo auxiliū contra deſideriū regem longobardoꝝ. qͥ more pr̄is ſui Hayſtulphi eccl̓iaꝫ pl̓imum infeſtabat. Cui karolus obediēs magno ꝯgregato exercitu ꝑ montē zeniſiū italiā intrauit. ⁊ papiā ciuitatē re giā potent̓ obſedit ⁊ ibi deſideriū capiēs cū vxore. filijs ⁊ principibꝰ: ad gallias ī exiliū miſit ⁊ om nia iura eccleſie. q̄ longobardi abſtulerāt ſibi r̄ſti tuit. Erāt tūc in exeritu karoli amicus et amelius ſtrennuiſſimi milites xp̄i. qͦꝝ miri actus legunt̉. qͥ apud mortariaꝫ vbi longobardos karolus ſuꝑa uit. ceciderunt. Et hic terminatum eſt regnum lō gobardoꝝ. nam deinceps illum regem habebāt quem ceſares ſibi dabant. Proficiſcente karo lo romā: papa ſinodū centū qͥnquagītatriū ep̄oꝝ ꝯgregauit. In qua ſinodo papa ius eligēdi pon tifice romanū ⁊ ordinandi apl̓icā ſedeꝫ karolo de dit. Archiep̄os qͦꝫ ⁊ ep̄os ꝑ ſingulas ꝓuincias an̄ ꝯſecratōeꝫ. ab ip̄o infeſtituram acciꝑe diffiniuit. filij qꝫ eiꝰ rome ī r̄ges vngunt̉.ſ. pipinꝰ ſuꝑ ita liā. ludouicꝰ ſuꝑ aquitaniā. Alchuinꝰ mgr̄ karoli tūc florebat. Pipinꝰ karoli filiꝰ de ꝯiuratōe ꝯͣ ꝑtē ꝯuictus. in monachū tonſurat̉. Circa annum dn̄i ſeptingenteſimū. lxxx. tēꝑe.ſ. helene imꝑatricis. ⁊ filij ſui nomine conſtantini. homo quidam in longis muris tracie fodiens inuenit arcam la