Seite
Quartus. De obliga. q̄ ex qͣſi male. na. alicui libero homini qͥ tibi bōa fide ẜuiat fiat iniuria. dabit̉ ne tibi actio iniuriaruꝫ Et reſpondetur ꝙ non ſed ſibi. ⁊ hoc verū eſt niſi in cōtumeliā tui dn̄i cui bona ſid̓ ſeruit ſit vulneratus vl̓ pulſatus. Idem ē in ſeruo alieno tibi bona fide ſeruiente vt tunc pro iniuria ei facta tibi concedat̉ actio iniuriarum quando ī cōtumeliā tui iniuria fuerit ei facta. ⁊ hec ſunt que in lit tera continentur. Pena autem iniuriarū ⁊cͣ. Dixi iuſtiniano. Domine dicatꝭ mihi que pena īponit̉ pro iniuria ī actione in­iuriarum ⁊ ipſe notat mihi ātiquas fabu las dicēs ꝙ antiqͥtus īponeb̓at̉ vna pena pro iniuria per. l.xij. ta. ⁊ alia ꝑ pretores. Poſtea ⁊ ſcd̓a: ⁊ vt breuit̓ dicā mēbrum ꝓ­mēbro. ꝓpter aūt os fractū. vt ſi aliquis in ore ꝑcuteret̉ ita ꝙ ſanguis vndiqꝫ flue­ret. ẜm dn̄m. G. ſunt pecuniarie pene con ſtitute ꝓpter veterum paupertatē: qꝛ ita pauperes erant tūc ꝙ ſatis puniebantur ꝑ os fractū ſi parum de pecunia ſoluerēt Maluerunt enim tunc temporis ſuſpēdi qͣꝫ aliquid de pecunia ſua dare. vel poteſt hoc qḋ dicit ꝓpter nimiā paupertatē vete rum referri nō ad ꝓximū dictū ſꝫ ad aliud quod dicit erat pena talis. Quia eniꝫ ita pauperes erant olī ꝙ nō habebāt pecuni am vn̄ ſatiſfacere poſſent mēbrū ruptum ⁊ ꝓpter hoc fuit ſtatuta pena talionis ſed poſtea pretores circa naturā iniuriarum tractantes ſtatuerunt ꝙ pro iniuria aga tur ciuiliter. ⁊ tūc dꝫ iudex intātū cōdem nare iniuriantē qͣꝫti ille cui ſit iniuria: in­iuriam ſibi factam eſtimauerit vel mino ris ſecundū ꝙ ſibi equū viſum fuerit. dic̄ etiā iuſtinianus ꝙ pena. l. xij. tabū. in diſ ſuetudinē abijt. pena aūt a pretoribus in troducta hodie habet locum. nā ſcd̓m qͣli tatē ꝑſone cui ſit iniuria creſcit vel minui tur iniurie eſtimatio ⁊ hoc dicit. Sꝫ ⁊ lex corne. ⁊c̄. Scire debes ꝙ ꝓ omni iniuria de mūdo dꝫ agi actiōe iniuriarū ex. l. cor. de iniurijs qd̓ contingit in tribus caſibꝰ puta ſi aliqͥs dicat ſe pulſatum vrberatū vel domū ſuā vi introitam ⁊ appello do mū tuā ſiue propria tibi fuerit ſiue locata ſiue gratis conceſſa. ⁊ hoc dicit. Atrox in iuria ⁊c̄. Intellexi dn̄e iuſtiniane ſuꝑius fieri mētionē de atroci iniuria. ſꝫ dn̄e qua liter cognoſcā atrocē iniuriā. ⁊ ipſe reſpō det dices ꝙ atrox iniuria quattuor modiſ cognoſcitur. videlꝫ ex loco duplex ſcꝫ ex lo co vbi ſit vel ex loco vulneris. Iterū ex fac to. vt ſi aliqͥs vulneratus fuerit vel graui ter leſus. ⁊ etiā ex perſona vt patet ex litta ⁊ hoc dicit. Parū refert ⁊c̄. Scire debetis ꝙ non refert vtrum atrox iniuria fiat filio fami. an patrifa. Equaliter em̄ dicit̉ atrox ⁊ hoc dicit. In ſumma dicēdū ē de omni iniuria ille qͥ patit̉ iniuriam poteſt agere de iniuria ſibi illata ciuiliter ſi voluerit vel criminaliter. ſi autem ciuiliter agat eſtimatione facta ſecundum ꝙ ſupra di­ctum eſt iudex penam reo irrogabit. Si autem criminaliter. tunc extra ordinaria pena reo eſt imponenda. hoc tamen vult ſemper obſeruare dominus iuſti. quia il­luſtres ⁊ ſuperilluſtres iniurias ſibi illa­tas per procuratores agere poſſint tam criminaliter qͣꝫ ciuiliter ſecundum tenorē conſtitutionis leonis quam habes. C. e. l. fi. ad quam recurre. Non autem ſolum ⁊cͣ. Scire debes ꝙ non ſoluꝫ tenetur actio ne iniuriarum qui fecit iniuriam. ſed ⁊ il le qui procurauit vt ab alio fieret. ⁊ hoc di cit. Hec actio ⁊cͣ. Si aliquis fecerit mihi iniuriam ⁊ ego diſſimulauerim: ſi peni­team poſtea ⁊ velim agere iniuriaruꝫ nō poſſum. ⁊ hoc dicit. De obligationibus q̄ ex quaſi ma leficio naſcuntur. Uia de obligationibꝰ que ex ma­leficio naſcuntur dictum eſt. ſequi tur de obligationibus que ex quaſi ma­leficio naſcuntur. ⁊ propterea conuenien ter ponitur hic rubrica de obligationi bus que ex quaſi maleficio naſcuntur.