EPISTOLA III dicant ſaluberrimā ueritatem: exhortant̉ ad pœnitentiam præteritæ culpabilis uitæ: indulgentiam de diuina gr̄a pollicent̉: prædicationem pietatis ueræqꝫ religiōis ſigna congruētia& miracula conſequūtur. Excitatur aduerſus eos ſæua infidelitas: tolerāt prædicta: ſperant promiſſa: docēt præcepta: numero exigui per mundū diſſeminan­tur: populos facilitate mirabili conuertunt: inter inimicos augentur: perſecutionibus creſcunt: per afflictionum anguſtias uſqꝫ in terrarum extrema dilatātur. Ex imperitiſ­ſimis: ex abiectiſſimis: ex pauciſſimis illuminant̉: nobilitantur: multiplicantur præcla­riſſima ingenia: cultiſſima eloquia: mirabileſqꝫ peritias acutoꝝ: facūdorū atqꝫ doctorū ſubiugant chriſto:& ad prædicandū uiā pietatis ſalutiſqꝫ conuertunt: Alternis aduer ſitatibus& proſperitatibus rerum: patientiā& temperātiā uigilanter exercēt: Mun­do declinante in extrema feſſiſqꝫ rebus ætatem ultimā proteſtante: multo fidentius quia& hoc prædictum eſt: æternā ciuitatis cæleſtis fœlicitatē expectāt: Atqꝫ int̓ hæc omnia contra eccleſiam chriſti impiaꝝ gentiū infidelitas fremit: euincit illa patiendo: & inconcuſſam fidem inter obſiſtētium ſæuitiam ꝓfitēdo: reuelatæ ueritatis quæ diu ꝓmiſſis myſticis uelabatur: ſacrificio ſuccedente: illa ſacrificia quibus hoc figurabat̉: templi ipſius euerſione tollūt̉: reproba per infidelitatem gens ipſa iudæorum a ſedi­bus extirpata: per mūdū uſqꝫquaqꝫ diſpergitur: ut ubiqꝫ portet codices ſanctos: ac ſic ꝓphetiæ teſtimonium: qua chriſtus& eccleſia prænunciata eſt: ne ad tempus a nobis fictum exiſtimaret̉: ab ipſis aduerſarijs proferatur: ubi etiam ipſos prædictum eſt non fuiſſe credituros. Templa& ſimulacra dæmonū: rituſqꝫ ſacrilegi paulatim atqꝫ alter­natim ẜm prædicta ꝓphetica ſubuertūtur: hæreſes aduerſus nomen chriſti ſub uela­mēto tn̄ nominis chriſti: ad exercendam doctrinā ſanctæ religionis: ſicut prænūciatæ ſunt pullulant. Hæc omnia ſicut legunt̉ prædicta: ita cernuntur impleta: atqꝫ ex his R tot& tantis quæ reſtant expectant̉ implenda. Quæ tandem mens auida æternita­tis: uitæqꝫ præſentis breuitate permota: cōtra huius diuinæ auctoritatis culmen lumē qꝫ cōtendat? Quæ diſputationes: quæ litteræ quorūlibet philoſophorum: quæ leges quarūlibet ciuitatum: duobus præceptis: ex quibꝰ chriſtus dicit totam legem ꝓphe­taſqꝫ pendere: ullo modo ſint comparādæ: Diliges dominū deum tuū ex toto corde Matth̓.22. tuo:& ex tota anima tua:& ex tota mēte tua:& ꝓximū tuum tāꝗͣ teipſum? Hic phyſi­ca: quoniā omnes omniū naturarū cauſæ in deo creatore ſunt. Hic ethica: quoniā uita­bona& honeſta: non aliunde formatur: ꝗͣ cum ea quæ diligenda ſunt quēadmodū di­ligenda ſunt: diligunt̉: hoc eſt deus& ꝓximus. Hic logica: quoniā ueritas lumēqꝫ ani­ rationalis niſi deꝰ eſt. Hic etiam laudabilis reipublicæ ſalus. Neqꝫ em̄ condit̉& cuſtodit̉ optima ciuitas: niſi fundamento& uinculo fidei: firmæqꝫ cōcordiæ: cum bo­num cōmune diligitur: qd̓ ſummū ac ueriſſimū: deus eſt: atqꝫ in illo inuicem ſinceriſſi­me ſe diligant homines: cum ꝓpter illum ſe diligant: cui: quo animo diligāt occultare non poſſunt. Modus autē ipſe dicēdi: quo ſancta ſcriptura contexit̉: ꝗͣ omnibꝰ acceſ­bilis ꝗͣuis pauciſſimis penetrabilis: ea quæ aperta continet quaſi amicus familiaris ſine fuco ad cor loquitur indoctoꝝ atqꝫ doctorum. Ea uero quæ in myſterijs occultat: nec ipſo eloquio ſuꝑbo erigit: quo non audeat accedere mens tardiuſcula& inerudita: quaſi pauꝑ ad diuitē: ſed inuitat oēs humili ſermone: quos non ſolū manifeſta paſcat ſed etiā ſecreta exerceat ueritate: hoc ī ꝓmptis qd̓ ī recōditis habēs. Sed ne aꝑta faſti dirēt̉: eadē rurſus oꝑta deſiderāt̉: deſiderata quodāmodo renouāt̉: renouata ſuauit̉ intimāt̉. His ſalubriter& praua corrigūt̉:& parua nutriūt̉:& magna oblectāt̉ īgenia. Ille huic doctrinæ inimicus eſt animus: qui uel errando neſcit eſſe ſaluberrimā: uel odit ægrotādo medicinam. Vides ꝗͣ prolixam epiſtolā fecerim? Si quid ergo te mo­uet: atqꝫ inter nos ꝑtractari tāti habes: non tibi faciat anguſtias uſitatarum epiſtolarū: uelut cuſtodiendus modus: quia& optime noſti ꝗͣ grandes eas ueteres habuerūt: aliquid agerent qd̓ explicare breuiter non ualerent. Etſi auctorum ad alias litteras ꝑ­tinentium: mos eſſet alius: noſtroꝝ nobis in hac re dignius imitanda præberet̉ aucto­ritas. Inſpice itaqꝫ modum epiſtolarū apoſtolicaꝝ: ul̓ eorum etiam qui illa diuina elo­quia tractauerunt:& non pigeat te uel multa quærēda ꝓponere: ſi multa te mouent: