Liber Secundus ſumitur oīs forma p̄t eſſe actꝰ primꝰ ſiue ſit ſubſtātialis ſiue accidentalis ſi comꝑetur ad o peratōeꝫ ſequentē talē formā. ſicut calor ē actꝰ primꝰ ī ordine ad calefacere. ſcīa ad ꝯſiderare Arguit̉ Uidetur cōſiderare p̄cedat ſcīam ꝓbatur qꝛ ex multꝭ actibꝰ et cōſiderationibꝰ ge­neratur habitus et ſcientia. Rn̄detur triplicit̓ Primo ſcientiā accipit̉ dupliciter. Uno ẜm ſe ẜm eſt habitus cauſatus ex actibus. et ſic eſt veꝝ cōſiderare p̄cedat ſcīam. Alio accipitur ẜm eſt in ſuis principijs ex quibus cauſatur ſciētia que principia effectiue ſūt ip̄a potentia intellectiua. et ip̄e habitus aſſenſiuꝰ primoꝝ principioꝝ. et ſic ſcientia p̄cedit conſi derationem. ſed iſtud non eſt incōueniens. qͥa ſcientia accepta in ſuis principijs eſt ſciētia ac cepta analoyce. quia ſcientia in principijs effe ctiuis eſt ſolum virtualiter et non actualiter et ꝓprie. Et ideo ſic dicunt ſcientia et conſide­ratio accipiūtur dupliciter. Uno ẜm ſūt in eodem. Et ſic conſideratio eſt ante ſcientiaꝫ Alio ẜm reperiūtur in diuerſis. et ſic ſciē tia eſt ante conſiderationē. qꝛ oportet aliquid ꝓcedere de potentia ad actū per illud qd̓ eſt in actu. qꝛ ergo conſiderans eſt in potentia ad re­cipiendū ſcīam. oportet p̄ſupponere illā ſcien­tiā in alio ſcꝫ in doctore. Sed quia actus pri­mus et actus ſecundꝰ referuūtur ad ideꝫ ſubie ctum. Ideo poteſt tercio dici et melius du­plex eſt conſiderare ſcꝫ ꝑfectū qd̓ procedit ex ha bitu et hoc neceſſario ſeqͥtur ip̄aꝫ ſcīam. Aliud eſt conſiderare imꝑfectū. et hoc p̄cedit ſcīam. et eſt cauſa acquiſitionis ſcientie. Anteqͣꝫ enī ali­quis habet ſcientiā grāmatice multas conſi­derationes imꝑfectas circa obiectum grāmati­ce. acquirit gramaticā. Sil̓r etiā eſt de virtuti­bus. qꝛ actus imꝑfecti generant aliquā virtu­tem et actus perfecti qui ſunt ex delectatione ſequuntur ip̄am virtutem. Subſtantie autem. Poſtqͣꝫ Areſto. poſuit tres diuiſiones tenētes ſe ex parte aīe. Iam ponit tres diuiſiones tenē­tes ſe ex ꝑte corꝑis. Prima eſt iſta. Subſtan­tiaꝝ alia corporea alia incorporea. Et iſtā di­uiſionē tangit Areſto. dicendo corꝑa vident̉ eſſe maxime ſubſtātie qd̓ intelligit̉ non ẜm ve ritatem. qꝛ cum ſubſtantia dicatur ab eſſendo ille ſunt magis ſubſtantie que habent magis eſſe. Sed ſubſtantie immaterialis habent ma gis eſſe quia ſunt forme tm̄. et conditio forme ē eſſe. ſed ſubſtantie materiales hn̄t minus de ſint corruptibiles. Et ideo cōiter intelligit̉ iſte textus ẜm opinionē vulgariū antiquoꝝ ph̓oꝝ non ponebant aliquas ſubſtātias im­materiales. p̄t tamen diſtingui. qꝛ vel ſubſtan tia d̓r a ſubſtando accidentibus. et tunc corpo­ra ſunt magis ſubſtantie. qꝛ in corꝑibus ſunt plura accidentia qͣꝫ in immaterialibus ſubſtā­tijs. Uel d̓r ſubſtantia ab eſſendo tunc imma­teriales ſubſtantie ſunt magis ſubſtantie. Querit̉ Quare ponūtur hic diuiſiones ſe tenent ex ꝑte corꝑis tamē aīa non ſit cor­pus. Dd̓m qͣꝫuis non ſit corpus tn̄ etiam habet diffiniri corpus ſibi ꝓporcionatuꝫ. vt ergo deueniamus in noticiā corꝑis qd̓ propor cionatur aīe. neceſſe eſt ponere iſtas diuiſiones que ſe tenent ex parte corꝑis. aūt neceſſe ſit a nimā diffiniri corpus ptꝫ. qꝛ vnūqd̓qꝫ diffi nitur ſicut habet eſſe. ſed aīa non hꝫ eſſe niſi in corꝑe. ergo habet diffiniri corpus. Different tamen diffiniūtur materiā forma totius. for ma ꝑtis et forma accidentalis. Quia forma to­tius diffinit̉ materiā intrinſece. qꝛ materia ē intrinſeca pars illius forme. Sicut homo dif finitur intrinſece corpus humanū. Sꝫ for­ma ꝑtis diffinitur materiā ſicut additamē tum et extrinſece. qꝛ materia non eſt intrinſeca forme ꝑtis. vt pꝫ de aīa. Et ī hoc etiā iam cōue nit forma accidentalis forma ꝑtis. qꝛ mate­ria in eius diffinitione ponitur ſicut additamē tum. Sed in hoc eſt differentia. qꝛ forma ſub­ſtantialis diffinitur additamentū qd̓ eſt ſui generis qꝛ ſubſtātie. Sed forma accidentalis diffinitur additamentū alterius generis. qͥa forma accidentalis eſt de aliquo p̄dicamentoꝝ accidentiū eius materia de preditamēto ſub­ſtantie. Et hoꝝ phiſica hec Hic ponit ſcd̓am diuiſionē tenentem ſe ex ꝑte corꝑis ſcꝫ ſubſtantiaꝝ corꝑaliū quedā ſunt na turales quedā ſunt artificiales. Et ꝓbat phi­ficalia id eſt naturalia corꝑa ſunt plus corpora qͣꝫ artificialia. Et hoc ſic. quia corꝑa phiſicalia ſunt principia materialia corporū artificialiū ergo ip̄a ſunt plus corꝑa. non enī artificialia di­cerentur corpora niſi haberent in ſe aliqd̓ cor­nus naturale. Exempli gratia. domus d̓r cor­pus qꝛ habet in ſe lapides et ligna que ſunt en­tia naturalia. Sicut dixit Areſto. ij. ph̓icoꝝ. ſicut corpora dicūtur naturalia formā na­turalē. ita corꝑa dicūtur artificialia formā ar­tificialē. Et ideo quecūqꝫ fiunt agens natu­rale ẜm hmōi dicūtur naturalia. quecūqꝫ āt fiunt intellectū noſtrū dicūtur artificialia