Diſtinctio XLII ctu mali. ſed oīs potētia bn̄faciendi inqͣtū hmōi eſt. eſt bona. nem defectꝰ ꝙͣ effectus. tūc em̄ magis deordinat ꝙͣ ꝑficiat. et ergo potētia malefaciēdi inqͣtū hmōi eſt mala. ¶ Itē vnaq̄qꝫ ſic eſt in potētia peccādi reſpectu actus peccandi. ⁊ iō magis potentia cōpletior eſt qn̄ ē ſuo actui ꝯiūcta. ſꝫ potētiā malefa recedit potētia a cōpletione in hoc ꝙ peccat. ꝙͣ in eo ꝙ potuit ciendi. dū eſt ꝯiūcta actui malefaciēdi mala eſt. gͦ ſi minꝰ com peccare. ¶ Ad illud qd̓ querit̉ vtrū potētia peccandi ſit bona.a aut mala. Dd̓m ꝙ ſi dicat̉ potētia peccādi potētia qua qͥs pōt pleta eſt qn̄ eſt ſeparata ab actu: gͦ vr̄ ꝙ etiā ſeparata ab actu mala ſit. ¶ Itē potētia malefaciēdi aut ē bona aut mala. Si peccare. abſqꝫ dubio bona eſt. ⁊ a deo eſt. ſil̓r ſi dicat̉ potētia eſt bona ⁊ oē bonū eſt in deo ⁊ a deo. gͦ vr̄ ꝙ potētia malefaciē peccādi ordinata ad actū pctō ſubſtratū ſil̓r eſt a deo. Si aūt di inqͣtū hmōi ⁊ a deo ſit. ⁊ in deo ſit. quoꝝ vtrūqꝫ falſum ē. re dicat̉ potētia peccādi ip̄a ptās deficiēdi. hͦ mō non dꝫ dici bo ſtat igr̄ ꝙ potētia peccādi ſit mala. Sꝫ ꝯͣ. ſi potētia peccādi eſt na nec mala. Bona nō dꝫ dici. qꝛ nō dicit aliqd̓ ens. ⁊ nihil bꝫ mala. gͦ potēs peccare eſt malus. ſꝫ iuſtus ⁊ ſctūs pōt peccare rōnem entis qd̓ nō habeat rōnem boni. Mala non dꝫ dici ꝑꝑ hoc ꝙ nō dicit p̓uationē alicuiꝰ boni nati īeſſe nec dicit actua gͦ iuſtꝰ ⁊ ſctūs eſt malus. ¶ Itē ſi potētia peccādi ē mala. aut lem defectū. ſꝫ habitualē. vn̄ talis potētia nō dꝫ dici potentia gͦ malo pene aut malo culpe. Malo pene nō. qꝛ illud ſequitur malū culpe. Malo culpe nō. qꝛ culpa ꝯſequit̉ peccādi potētiā mala vel deficiēs. ſed potētia defectiua. nec ē ꝓprie potētia ſꝫ tꝑe ⁊ natura. prius em̄ ⁊ bō ⁊ angelus peccare potuit ꝙͣ pecca impotētia. Un̄ ſicut nō poſſe videre in lapide nec eſt bonū nec uit. ¶ Itē ſi potētia peccādi eſt mala. aut gͦ malicia quā fecit eſt malū. qꝛ nec dicit poſitionē nec dicit puationē alicuiꝰ boni aut malicia. q̄ facta eſt in ip̄a. Malicia quā fecit nō opꝫ. qꝛ ml̓ nati ineſſe ſic intelligendū eſt de potentia peccādi in creatura ti pn̄t malefacere qͥ nō faciūt nec fecer̄t. Si malicia q̄ facta eſt rōnali ẜm ꝙ potētia peccādi dicit defectibilitatē q̄ ineſt ei ex in ip̄a. Sꝫ ꝯͣ Aug. in li. lxxxiij. q. ꝓbat ꝙ nullo alio actore pōt rōne creature. ẜm quā ex nihilo hꝫ eſſe. Ex bis ptꝫ rn̄ſio ad il¬is hō fieri malus niſi ſeipſo. gͦ nō vr̄ ꝙ potētia peccādi ꝙͣtū ē de lud qd̓ querebatur vltimo qͣre vcꝫ volūtas peccādi d̓r eſſe maſe mala ſit. ¶ Item non ſequit̉ iſte pōt adulterari. gͦ eſt adulla. ⁊ nō ſic ptās. Hoc.n. eſt ex hoc qꝛ voluntas eſt cā īmediata ter. gͦ nō ſequit̉. iſte pōt malū facere. gͦ eſt malus. ſꝫ. ſi potētia ⁊ ꝓxima reſpectu actuū qͥ ex deliberatione ꝓcedūt. magis aūt malefaciēdi eſſet mala neceſſario ſeq̄retur ad ipſam eē malū. peccādi potētia d̓r impotētia ꝙͣ volūtas peccādi dicat̉ noluntas. ꝓ eo ꝙ nomē potentie impoſitū eſt a poſitione ⁊ cōplemē gͦ ⁊c̄. Iuxͣ hoc querit̉ vn̄ hoc eſt ꝙ volūtas malefaciēdi ē mala ⁊ potētia malefaciēdi nō d̓r eſſe mala. Querit̉ etiā ꝑꝑ qͥd voto. ⁊ iō peccare diminuit de rōne potentie cū dicat defectū ſiluntas peccādi nō d̓r volūtas. ſicut potētia peccādi d̓r̄ impotē cut mortuꝰ diminuit de rōne hoīs. Nomē aūt volūtatis impo tia. vr̄ em̄ ꝙ magis. Si em̄ volūtas peccandi maiorē dicit apſitū eſt a libertate ⁊ cōplacētia. Et qꝛ pctm̄ eſt placitū ⁊ cōmit proximationē ad pctī defectū ꝙͣ potētia peccādi. magis vr̄ ꝙ ti hꝫ ꝑ liberū ar. hinc eſt ꝙ ꝙͣuis deprauet potentiā volūtatis deberet cadere a ꝓpria rōne. vt volūtas peccādi diceret̉ nolu tn̄ non diminuit de rōne volūtatis. qꝛ nō hꝫ ad ipſaꝫ repugnā tas ꝙͣ potētia peccādi dicat̉ impotētia. ¶ Rn̄ dd̓m ꝙ ſicut po tiam ẜm ꝙ ſic noīatur. ⁊ ꝓpterea velle peccare velle eſt. poſſe tentia reſpectu bonoꝝ nō dicit actualē ordinationē ad effectū aūt peccare nō eſt poſſe. ⁊ iō dictū fuit in. j. lib. ꝙ deus ē op̄s. ſed ſolū babitualē. volūtas ꝟo dicit actualē ordinationē. ſic ⁊ et tamen non eſt omniuolens. in malis intelligendū eſt ꝙ potētia nō dicit actualē ordinatio Onſequēter q̄rit̉ de ptāte p̄ſidēdi. Et circa hoc q̄rūnem ad defectū. ſꝫ potiꝰ babitualē. Un̄ nō d̓r aliqͥs habere potur duo. Primo q̄rit̉. vtrū oīs potētia dn̄andi a deo tentiā malefaciēdi qꝛ actual̓r tendat in mala. ſꝫ qꝛ pōt tēdere ſit. Scd̓o querit̉. vtrum ptās dn̄andi ſit a deo ẜm inP in malū. Uolūtas aūt actualē ordinationē dicit. nō em̄ d̓r iſte ſtitutionē nature. aut ẜm punitionem culpe. vult malū. niſi qn̄ actual̓r tendit in malū. Sicut em̄ dictū fuit Utrū ptās dn̄andi ſit a deo. Et ꝙ ſic vr̄ ꝗ ueIIIO. j. Iob. xix. Nonibaberes in me ptātē niſi in. j. lib. voluntas eſt approximatiua ipſiꝰ potentie ad agendū ⁊ iō qꝛ eſſe malū dicit aliquē defectuꝫ pn̄tem in eo vel circa id tibi datū eſſet deſuꝑ dixit dn̄s pylato. ergo ſi ptās pylati ſuꝑde quo d̓r. hinc ē ꝙ volūtas peccādi mala eſt ⁊ velle peccare ē xp̄m erat a deo. ⁊ tn̄ minime videbat̉ ꝙ ſuꝑ ip̄m deberet hēre malū. potētia aūt peccādi ſiue poſſe peccare non d̓r eſſe mala. poteſtatē. ergo vr̄ ꝙ multo fortiꝰ oīs poteſtas talis a deo eſt. Cōcedende igr̄ ſunt rōnes on̄dentes ꝙ potētia peccādi inꝙͣ¶ Itē exp̄ſſius Ro. xiij. Non ē ptās niſi a deo. ⁊ ꝯſtat ꝙ ibi lo tum hmōi nō eſt mala. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ in ꝯͣriū. pͥmo de voquitur d̓ ptāte p̄ſidendi. gͦ ⁊c. Et iſte due autoritates ſufficiāt luntate. Dd̓m ꝙ illud nō valet. qꝛ volūtas malefaciendi plus qꝛ plures alie adducunt̉ in lr̄a. ¶ Item hocip̄m vr̄ rōne pote ponit ꝙͣ potētia malefaciendi. dicit em̄ actualē ordinationem ſtas p̄ſidendi dicit potentiā in excellentia. ⁊ oē tale dicit poſi ad malū. vel vt ꝓpriꝰ dicā actualē deordīationē. Un̄ ſicut argu tione aliquā. ſꝫ oē qd̓ dicit poſitioneꝫ aliquā a ſumma potētia mentū illud nō valet. velle malefacere eſt malū. gͦ poſſe maleeſt. gͦ oīs potētia p̄ſidendi a deo eſt qual̓rcūqꝫ qͥs p̄ſit. ¶ Iteꝫ facere eſt malū. ita nec illud valet. Nec valet qd̓ obijcit ꝙ pooīs pena a deo eſt q̄ hꝫ ſimpl̓r rōnem pene. ſꝫ oīs ẜuitus eſt pe tentia malefaciēdi nō eſt aliud ꝙͣ volūtas. ꝙͣuis em̄ nō ſit alid̓ na. gͦ a deo eſt ſed ab eodē a quo eſt ẜuitus ab eodē eſt dn̄andi alio tn̄ mō importat̉ ꝑ hͦ nomen potētia. ⁊ alio mō ꝑ hoc nomē poteſtas. igit̉ oīs poteſtas dn̄andi eſt a deo. ¶ Sed ꝯͣ. Ozee. volūtas. qꝛ in vno importat̉ in maiori elōgatiōe. altero ꝟo mō viij. Ip̄i regnauerūt ⁊ nō ex me pͥncipes extiterūt ⁊ nō cogno in maiori approximatiōe. ⁊ iō eſt ſoph̓ia ẜm accn̄s. ſicut hic ea ui. gͦ vr̄ ꝙ talis p̄ſidentia maloꝝ nō ſit a deo. ¶ Item nihil in dem eſt volūtas q̄ diſtat a malo. ⁊ q̄ approximat̉ malo. gͦ ſi ma iuſtū eſt a deo. ſed multi iniuſte dn̄antur alijs. ergo vr̄ ꝙ non la eſt ꝓut eſt approximata ex cōparatione ad malū. ſil̓r mala ē oīs poteſtas ſiue dn̄ium qd̓ eſt in hoībus ſit a deo. ¶ Item ni ꝓut erit diſtās. aſſignat̉ em̄ hic aliqͥd ſil̓r accn̄ti ⁊ rei ſubiecte bil inordinatū eſt a deo. ſꝫ cū ſtultus p̄ficitur ſapiēti. ⁊ malus Iineſſe. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ vſus potētie peccādi inqͣtū hmōi bonis. hoc eſt inordinatū. gͦ nō videt̉ eſſe a deo. ¶ Iteꝫ nihil eſt malus. Dd̓m ꝙ maxima illa intelligit̉ de vſu ad quē vnaq̄qd̓ eſt ꝯͣ ius nature eſt a deo. ſed ptās dn̄andi in boīes eſt con qꝫ res directe ⁊ de ꝓximo ordinat̉. ſed potētia peccandi nō or tra ius nature. gͦ nō eſt a deo. Maior manifeſta eſt. Minor ꝓdinatur. nec directe nec de ꝓximo ad actū peccādi. ꝓ eo ꝙ illa batur ꝑ illud qd̓ d̓r in lib. inſtitutionū. Bella exorta ſunt. ⁊ ca eadē potentia eſt ad oppoſita ⁊ ad ſuū oppoſitū ordinat̉ ꝑ ſe. ptiuitates ſecute. ⁊ ſeruitus q̄ ſunt iuri naturali ꝯͣria. ¶ Item ad hoc aūt ordinat̉ ꝑ accn̄s. Un̄ oppoſitū pctī eſt eius vſus. ⁊ nihil auferendū eſt alicui qd̓ eſt ei datū a deo. gͦ ſi oīs ptās vl̓ pctm̄ eſt eiꝰ abuſus. ⁊ iō nō ſequit̉ ꝙ ſi peccare ſit maluꝫ ꝙ ꝑꝑ prelatio eſt a deo. nulli auferēda eſt p̄latio vel poteſtas. ergo hoc potētia peccādi inqͣtū hmōi ſit malū. ¶ Ad illud qd̓ obr. nullus p̄latus vel princeps eſſet deponēdus ꝙͣtūcunqꝫ malus in bonis potētia bn̄faciendi eſt bona. gͦ ⁊c̄. Dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. ¶ Item nihil qd̓ hꝫ quis ꝑ dei donationē hꝫ per vſurpationē. qꝛ in bonis bonitas actus eſt a bonitate potentie. vn̄ cōſueuit ergo ſi oīs poteſtas eſt a deo collata. nulla eſt vſurpata. ſꝫ pla dici ꝙ nō qꝛ bona facimus boni ſumus. ſꝫ qꝛ boni ſumꝰ: bona num eſt ꝙ multe poteſtates vſurpant̉ gͦ nō oīs poteſtas a deo facimus. nō ſic aūt eſt in malis: īmo ecōtra. qꝛ mala facimꝰ ma donat̉. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ptās p̄ſidendi d̓r eſſe illud per qd̓ aliqͥs. as li ſumus. Et rō huiꝰ eſt. qꝛ ꝙͣuis potētia nō poſſit ſe ꝑ ſuū actū preſidet ⁊ dn̄atur alteri. Illud aūt ꝑ qd̓ p̄ſidet dupl̓r pōt dici. ꝑficere. pōt tn̄ ſe ꝑ ſuū actū deordinare ⁊ deficientē facere. et Uno mō d̓r ip̄a virtus ꝑ quā qͥs p̄ualet alteri. ⁊ hec virtus abſ ꝑꝑ hoc nō tm̄ addit bonū opus ſupra bonū opus ꝙͣtū ad rōnē qꝫ dubio a deo eſt. Alio mō illud per qd̓ p̄ſidet d̓r modus ꝑue 17 merēdi ſicut pctm̄ ſupra pctm̄ ꝙͣtū ad rōnē demerēdi. ¶ Ad il niendi vel ꝓmouendi ad hāc virtutis excellentiaꝫ. ⁊ ſic diſtinlud qd̓ obr̄ ꝙ cōpletior eſt potētia cū eſt ſuo actui ꝯiūcta. Dd̓ꝫ guendū eſt tripl̓r. Nāqͥdā p̄ſunt alijs ex iuſticia. q̄dam ex aſtu i1 ꝙ hoc verū eſt de actu ad quē ordinat̉ ſimpl̓r. ſꝫ nō eſt verū de cia. ⁊ qͥdam ex violentia. Qn̄ aūt aliqͥs preeſt alijs ꝑ iuſticiā. eo ad quē ordinat̉ ꝑ accn̄s maxime cū actus ille plus tenet rō tunc illa ptās dn̄andi loq̄ndo ſimpl̓r a deo eſt. ⁊ reſpectu p̄ſi⁊ ⁊ iij
