De iure natu. gē. ⁊ ci. Primus aut p̄cipit vt quis honeſte viuat: aut p̄cipit vt quis alterū nō ledat: aut vnus hō ius ſuum vnicuiqꝫ tribuat. de primo ponitur exemplū in glo. q̄ incipit qͣꝫtū ad ſe ⁊c̄. de ſecūdo ponit̉ exemplū ꝙ non debet vnus alteri iniuriā inferre. vt. ff. e. l. iij. de quo pone exemplū vt in iudice qͥ vnicuiqꝫ debet ſuū ius tribuere ꝓut. sͣ. dixi ī diſ Huius ſtudij. Quin finitione iuſticie. to dr̄ in.§. Huius ſtudij. ex quo.ſ. vidimꝰ quid ē iuſticia. Itē ex quo vidimus quot et qualia ſunt iuris p̄cepta. Et eſt ſciēduꝫ vltimo loco ꝙ ius noſtrum ciuile in duas partes diuidit̉.ſ. in ius publicū ⁊ pͥuatuꝫ et pͥmo dicit qͥd dicat̉ ius publicū. Et cer te ius publicū dicit̉ illa pars iuris noſtri que tractat de vtilitate totius mundi: qd̓ dic vt in gloſa que incipit Et ꝯſiſtit. Secū do dicit qͥd dicat̉ priuatū. Certe ius priua tum dicitur illa pars iuris nr̄i q̄ tractat de vtilitate ſinguloꝝ: puta vt fundus meus ab aliquo poſſeſſus reſtituat̉ mihi: vl̓ pu ta vt debitor meus qḋ debet mihi ſoluat et alia infinita exēpla poſſes ponere. Tādem dicit exquo vidimus qͥd eſt ius publicum: nūc videndū eſt qͥd eſt ius priuatum. Et ſciendū eſt ꝙ ius priuatū eſt colle ctuꝫ ex p̄ceptis triū iuriū. ſcꝫ ex p̄cepto iuris naturalis. Itē ex p̄ceptis vel p̄cepto iuris gentiū. Itē ex p̄ceptis iuris ciuilis: et de his p̄ceptis iuris naturalis gentiuꝫ vel ciuilis: pone exēpla vt in gloſa q̄ inci pit In iure em̄. Extra caſum nota qͥd ē iu ſticia. ſecūdo nota qͥd eſt iuriſprudentia. tercio nota qualiter leges ſunt docēde. qͣr to nota de cōſtantia iuuenū. quinto qͥ vadit plane vadit ſane. ſexto nota tria iuris precepta. ſeptimo no. ius aliud publicuꝫ aliud priuatū. octauo no. ꝙ ius aliud naturale: aliud gentiū: aliud ciuile: ⁊ oīa iſta que ſunt in hoc titulo ſunt etiam in titulo ff. de iuſticia ⁊ iure. Eiure naturali gentiū ⁊ ciuili. Cō tinua ad precedentē titulū ī hūc modū. ſupra titu. ꝓxi. habuimus quid eſt iuſticia: itē quid eſt iuriſprudētia itē qualiter leges ſunt docēde. Itē q̄ ſunt iuris p̄cepta. Item ꝙ noſtra ſcientia lega lis diuiditur in duas partes. ſcꝫ in ius pu blicū ⁊ ius priuatū. Similiter habemus qualiter iuſtinianus in hoc volumine inſtitutionū de iure priuato ⁊ iure publico ꝓponit tractare ⁊ dicit ꝙ hoc ius priuatū eſt collectū ⁊ deriuatū ex p̄ceptis triū iuri um.ſ. ex p̄ceptis iuris naturalis: gentiuꝫ: et ciuilis. Nūc autem de iſtis ſingulis iuribus eſt videndū.ſ. de iure naturali gentium ⁊ ciuili ⁊ ponit̉ hec rubrica. Ideo cōtinuatione p̄miſſa eſt notandum ꝙ hec rubrica habet tres partes. prīa de iure na turali. ſecūda de iure gentiū. tercia de iure ciuili. de ſola prima tractat̉ in pͥncipio vſqꝫ ad.§. Ius autem ciuile. de ſecūda ſola tractat̉ in.§. Ius aūt gentiū. de tercia tractat̉ in.§. Cōſtat. ⁊.§. ſequē. vſqꝫ ad.§. Sꝫ naturalia quidē. ⁊.jͣ.§. ſequē. qui incipit Omne aūt ius. de ſecunda aūt ⁊ de tercia ſcꝫ d̓ iure gentiū ⁊ ciuili: mixtim tractatur in.§. Ius aūt ciuile. vſqꝫ ad.§. Ius auteꝫ gentiū. plus tn̄ de iure ciuiliqꝫ de iure getium ibi tractatur. ⁊ eodē modo de ſecunda ⁊ tercia.j. de iure gentiū ⁊ ciuili mixtiꝫ tractatur. eo.§. Sed naturalia. ẜm ſecun dam expoſitione illius.§. ſed ẜm pͥmam expoſitōem illius.§. dices ꝙ ibi tractatur mixtim de prima ⁊ ſecunda parte rubrice ſcꝫ de iure naturali ⁊ ciuili. duobus enim modis ille.§. ītelligit̉ vt ibi no. in glo. poſi ta circa pͥn.§. qͥ incipit hic.§. pōt intelligi. Ius naturale eſt. Hoc principium vſqꝫ ad.§. Ius aūt ciuile: de prima parte rubrice tractat.ſ. de iure naturali. Et diuiditur hoc pͥncipiū in duas partes. In pri ma parte ſic forma caſum. Quidā ſcolaris rudis acceſſit ad pͥncipē iuſtini. ⁊ coraꝫ eo talem ꝓpoſuit queſtionem. Dn̄e impera tor dicite mihi quid eſt ius naturale. Im perator reſpondet ſibi. Ius naturale eſt quoddā ius quo iure omīa aīalia ſunt inſtructa ⁊ perita a natura.i. a deo. vel ius naturale eſt quoddā ius quo iure natura id eſt deus oīa aīalia inſtruxit ⁊ docuit: ⁊ iiij
zum Hauptmenü