De iureiurando.terumpit p̄ſcriptionē ⁊ perpetuat actionē. e. l.§. Iul. Et que actiooritur ex iuramento in reuli ⁊ in perſo. ali. ⁊ contra quos detur. ſiiuratur ſuper futuro tollitur omnis actio ſi ſuper actione tantumilla ſola tollitur. e. l.§. idem Ial. iuramentū matue cōuentiōis ⁊ ꝓdeſt qn̄qꝫ etiam defereati eadeꝫ. l.§. ſiquis iurauerit. Et quomōintelligat̉ verbuꝫ ⁊c̄. in protocollis tabellionū. Et ꝙ quis tenet̉ totam cōfeſſionē reciꝑe vel totā re puere de pena deiuriāis. ꝑ deuꝫvel principe. e. l.§. ſi iuramentū veritatis nō remittit̉ parēti vel patrono alias. jͣ. eo. l. quotiens. Quod ad domuꝫ egregiaū ꝑſonarum mittat̉ pro iuramento recipiendo. jͣ. eo. l. ad ꝑſonas. ⁊ que dicantur egregie ꝑſone ⁊ cuius expenſis mittatur. Et an aduerſariꝰdebeat eſſe preſens cum iuramētuꝫ p̄ſtatur calūnie remittit̉ patronō ⁊ parenti. j. e. l. ſiquis patronus. Et an filio vel liberio remitiat̉de iuramento extraiudiciali cōuentione partiū. jͣ. e. l. iuſiurandum.qd̓ ex ꝯuentione. Et an valeat pactuꝫ ꝙ ſuper expenſis ⁊ intereſſeſtetur ſacramēto emptoris. ⁊ an̄ taxari poſſit ꝑ iudicem. ⁊ an actiooriatur ex ſacramento extra iudiciū p̄ſtito. ⁊ q̄ actio qn̄ ꝓcuratoripoſſit deferre ſacramētum ⁊ quādo nō. e. l.§. procurator. Et quidprodeſt cautio de rato preſtita. per ꝓcuratorem qui detulit ſacramentuꝫ de ſacramento filij ⁊ ſerui quādo ꝓſunt ⁊ noceant dn̄o. jͣ.e. l. ſeruꝰ ⁊. ll. ſequentibus. ¶ De iuramento pupilli ⁊ infantis. jͣ. e.l. qui iuraſſe ⁊ an procurator debeat habere ſpāle mandatū ad iurādum. ¶ Qd̓ interogationibꝰ captioſis nō ſit reſpondendū. e. l.§. ſi pater. ¶ Et an in criminalibus fiant poſitiones. iuſiurā. equiparatur nouatōi delegatio ſolōni ⁊ iudicio. e. l.§. fi. iuramētū vniꝰrei alieri prodeſt ⁊ nō nocet. jͣ. e. l. duobus de iuramēto fideiuſſoris ⁊ an proſit principali vel ecōtra. e. l.§. quod reus. Quod iuramentuꝫ obſcuruꝫ debeat declarari. e. l.§. ſi ea qui. vbicūqꝫ deciſumin primo iudicio eſt ventillandū in ẜo obſtat exceptio iur. iur. ⁊ reiiudicate. e. l.§. exceptꝭ. ¶ Iurans ſuper rapina nō videt̉ ſuꝑ furtoiuraſſe. e. l.§. ſiquis iurauerit. ¶ Et qualiter genꝰ infert ſuas ſpēsiurans ſuper facto videt̉ ſuꝑ omnibus actionibus ex eo deſcendentibus iuraſſe. e. l.§. colonus. iuramentū ſuper rebus amotis n̄tollit rei vendicationē. e. l.§. iurauit. ¶ Ultimū ſacramētuꝫ ſeruādum eſt eadē. l.§. fi. ⁊ qꝛ̄ valet iuramentū cōtra iuramentuꝫ. ⁊ nonſentētia cōtra ſeniētiam. ¶ Ubi iurat in actꝭ. l. acquil. ceſſat penadupli. jͣ. e. l. eū qui. ⁊ qui in vno grauat̉ in alio releuat̉ ſatis plene.¶ Et an actio ſubrogata ſapit naturā eius cui ſubrogat̉ iuramētum nō tollit exceptōneꝫ iuramenti poſtea apparente vel ſuperueniente. e. l.§. ſi iurauero. Et an tollit exceptōnem interitus ⁊ an valeat ſtipulatio ſuper domine mortuo. an mulier iurat ſuꝑ dote expreſſa quantitate de pn̄ti aut de p̄terito. e. l.§. ſi mulier de effectuiuramenti in actionibꝰ popularibꝰ. e. l.§. in popularibus. ⁊ quādopreiudicet rei publice ⁊ quādo nō ⁊ pulcra ⁊ vtilis diſtinctio an ꝓdebito ꝯtinuato l̓ iterato iteret̉ pena ſi deferente patrono libertꝰ iurat ſe nō eſſe liberum habet̉ pro veritate ⁊ quo ad oꝑas ⁊ quo adſucceſſiōes. ⁊ non ſit ecōtra. e. l.§. liberatus. ¶ Iurans vſuſf. ſibideberi preſtare tenetur cautionē fructuariā. e. l.§. fi. ¶ De iuramēto neceſſario qd̓ defert̉ in defectu probationis plene. jͣ. e. l. admonendi pupillus nō pōt remittere iuramentuꝫ. jͣ. e. l. iuſiur. ¶ Quinō iurauit ſolemniter iterū iurare poteſt. jͣ. e. l. qui ſaluteꝫ. ¶ Et anelectio officialis inualida impediat aliā fieri per eligentē. ¶ Iuſiuranduꝫ in omni cā pecuniaria pōt preſtari ⁊ dubiāti dat̉ tēpusad deliberandū. jͣ. e. l. iuſiuran. ⁊ ad pecunias. ¶ Defenſor municipalis pōt deferre iuſiurāduꝫ. e. l.§. defenſor. ⁊ eniꝫ eꝗꝑatur tutorivel procuratori ⁊ ſi petat̉ ꝙ veniat principalis ex iuſta cā ⁊ nō veniat an cōmutat̉ ſtipulatio iudicatū ſolui pupillo nō defert̉ iuſiuran. e. l.§. pupillo. ¶ Procurator vel defenſor nō cogit̉ iurateſed ſufficit iudiciū ſuſciꝑe. e. l.§. ꝓcur. ¶ Deferens iuſiurandumde calumnia iurare debet. e. l.§. qui iuſiurandū. Quod remittiturparentibus ⁊ patronis ꝯtra filios ⁊ libertos quod intellige vt hicno. ⁊ dixi. ¶ Et an ſacramētū calūnie remitti poſſit tacite vel expreſſe. Si de qualitate iuramenti inter partes dubitat̉ arbitrio iudicis declaratur. e. l.§. ſi de qualitate. ¶ Quando deferri poſſit iuſiuran. e. l.§. ait pretor. Et plures in quibus repellitur actorispetitio ⁊ denegat̉ ſibi iuriſdictio. Et an ante libelli oblationē deferri poſſit ſacra. defectu iuramenti. e. l.§. fi. ¶ Et an p̄ſtito iuramento ꝑ reum abſolui debet ſimpliciter vel ſolum ab obſeruatione iudicij. ¶ Quod tutor poteſt deferre ſacramentum vel pacem facere in cauſa pupilli infra eadem. l. tutor prodigus.¶ Non pōt differre ius iuran. e. l.§. ꝓdigus. ¶ Qui nō cogitur iudicium ſuſcipere nec iurare. e. l.§. fi. Iuramenti exceptio nōobſtat uiſi ſuꝑ eo ſuper quo iuratum eſt infra. e. l. ſi actor. deferēsiuramentū ⁊ nolens de calumnia iurare nō audit̉ infra. e. l. ſi nonfuerit. Et ſi nō facis quod debes ⁊ ego nō facio quod debeo. ꝗsdebeat obtinere. ¶ Quod manifeſte turpitudinis eſt non iurare nec referre infra. e. l. manifeſte. ⁊ an̄ hodie ſit correcta. iuramētūpōt in modū ꝯditōis in ꝯditōem deduci ⁊ ꝯuentōe impleta paratexceptōem infra. e. l. ſiquis cum debitore. ¶ Iuramentū equipat̉acceptilatōi ē exceptōi infra. e. l. iuliurandū a debitore. ⁊ tollit moram ⁊ penam ex mora ꝯmittenda. Iuramentū pōt remitti abſenti⁊ ignoranti infra. c. l. labeo. ¶ Et quis poſſit iuramentū remittere ⁊ ſi creditor ꝓrogauit debitori terminū iuramenti an̄ debitor ſitꝑiurius. ¶ Et an ciuitas poſſit remittere ſtatutū iuratum pupilliiurantis ſuper facto ꝓdeſt fideiuſſori ſuo ſi ſuꝑ iure nō. jͣ. ea. l. fi.Et ideo p̄ſumit̉ iurare ſuꝑ toto. ¶ Et ꝙ iuramentū tollit natutalem obligatōem. ⁊ an̄ in dubio vīdeat̉ reus abſolutus qꝛ actornō reprobauit vel ſimpliciter an iuramentū fideiuſſoris proſit principali. e. l.§. fi. ¶ Et an̄ iuramentū ꝓcuratoris vel defenſoris ꝓſit domino. ¶ Et an ſenientia lata ꝓ fideiuſſore ꝓſit principali.¶ IuraAximum remedium. penrtuꝫ eſin maximū remediū introductū ad dicimēdas liteshoc dicit. ⁊ habet̉ ad hebreos capitulo. vi. ⁊ ideo exceptio iuramenti ꝓceſſum impedit qꝛ iuramentū dicit̉ res finita.jͣ. l. ꝓxi. ⁊ extra de litis ꝯte. c. exceptōem. ⁊ quod dicit littera ex cōuentōe loquit̉ de volūtario. ⁊ ꝙ ſubicit de autē. iudicis pōt intelligi de iudiciali ⁊ de neceſſario. ⁊ ſic iſta loquit̉ de qualibet ꝑte rubrice. ⁊ vide infra. e. l. ꝓxi. Item nō ob. jͣ. ti. i. l. videamus.§. deferre. vt ibi notatur.¶ Se ſummat ⁊ ꝙUs iurandum. gicit ſpem dic.ſ militudinem. nam cum tranſactōe hꝫ ſimilitudinem vtinfra dicet̉. ⁊ collige ⁊ declara gl. ꝑ viam diſtinctōnis qꝛ interdū querit̉ de effectu excipiēdi quādoqꝫ de effectu agēdi quādoqꝫ de naturali obligatōe tollenda quandoqꝫ de effectuobligatōis declarande. quādoqꝫ de effectu reſoluende. primo caſu cum querit̉ de effectu excipiendi ꝯueniunt iuſiurandū tranſactio ⁊ ſententia. qꝛ ex quolibet eorum excipit̉ ⁊ impedit talis exceptio ꝓceſſum ⁊ dicit̉ exceptio litis ſemel deciſe ⁊ finite. vt infra d̓condi. indebi. l. eleganter.§. ſiquis poſt. ⁊ extra de litis ꝯte. c. exceptiōis. li. vi. vbi de hoc. ⁊ in alijs legibus hic ad hoc in gl. allegatis. ¶ Quantū ad ſecundū.ſ. cum agit̉ de effectu agendi ꝯueniunt ius iuran. ⁊ ſenientia. qꝛ ex eis orit̉ actio in factum de ſententiapꝫ. C. e. l. actori. ⁊ ibi de hoc plene. ⁊ infra. e. l. nam poſtea.§. i. ⁊ ibiin glo. ⁊ bene ꝑ Roffre. de actōe in factum que orit̉ ex iuramēto.Sed tranſactio in hoc differt ab eis qꝛ ex ea non orit̉ actio uiſi fitſtipulatōne vel alio inſtrumento veſtita. vi. C. de tranſactio. l. ſiueapud acta. ¶ Quantū ad tertium.ſ. ad naturalē obligatōeꝫ tollendam ꝯueniunt iuramentū ⁊ tranſactio qꝛ tollunt naturalē obligatōem. vt infra de ſolu. l. ſticum.§. naturalis. ꝓpter ꝯſenſum quiin eis adeſt in ſententia. ſecus eſt vt. jͣ. de condi. indebitꝭ. l. iulianus.¶ Sed an iuramentū neceſſariū tollat obligatōem naturalē infra ſubiciam. ¶ Quantū ad quartū.ſ. effectum declarāde obligatōis ꝯueniunt iuramentū tranſactio ⁊ ſentētia qꝛ ꝑ quodlibet eorum declarat̉ effectus obligatōis ſuꝑ eo ſuꝑ quo iurat̉ fortius tamen quādoqꝫ declarat̉ ſentētia ꝙ iuramentū. vt infra de iure patro. l. iurauero. ¶ Quantū ad quintū.ſ. ad effectū reſolutōnis qꝛſententia reſoluit̉ remedio appellatōis alia duo nō. ſed ꝑ remediūreſtitutōis retractat̉ ſententia ⁊ trāſactio. iuramentū nō. ¶ Itemꝑ falſa inſtrumenta vel poſtea reꝑta quomō quodlibet retractaretur recurre ad. l. admonendi. jͣ. e. ti. de re iudi. l. imꝑatores. ⁊. l. ſubſpecie. C. ¶ Si vero vnum ſequat̉ poſt aliud an tollat̉ p̄cedēs.dic ꝙ ſententia ꝯͣ ſententiā nō valet. vt. C. ſenten. reſcin. non poſſel. i. ⁊ quādo ꝓuo. nō eſt neceſ. l. i. ⁊ ibi de hoc plene. Sacramentuꝫnon poſt ſacramentū ſic. vt. jͣ. e. l. duobus.§. fi. ⁊. l. nam poſtea.§.ſi damnet̉. ¶ Item differunt ſententia ⁊ tranſactio vt colligitursͣ. de inoffi. teſta. l. cum veterani. ⁊. l. ſi ſuſpecta.§. quāuis. ⁊ ſic patet