SANCTI AVGVSTINI EPISTOLA LXXXfinis erit: non tunc proximuus erit. Sed Matthæus aperuit: nullis exceptis: eſſe accipiendum: qd̓ poſitū eſt: Cum uideritis hæc fieri. Nam& apud ipſum cum dictū eſſet:Matth̓. 24.Et uirtutes cælorum mouebūtur:& tūc apparebit(inquit) ſignū filij hominis in cælo:& tunc planget omnes tribus terræ:& uidebūt filium hominis ueniētem in nubibuscæli in uirtute multa& maieſtate:& mittet angelos ſuos cum tuba& uoce magna:&congregabūt electos eius a quattuor uentis: a ſummis cælorum uſqꝫ ad terminos eorum. Ab arbore autem fici diſcite parabolam: Cum iam ramus eius tener fuerit:& folia nata: ſcitis quia prope eſt æſtas: Ita& uos cum uideritis hæc om̄ia: ſcitote quia prope eſt in ianuis. Tunc ergo ſcimus prope eſſe cum uiderimus: non aliqua eorum ſedhæc omnia: in quibus hoc eſt ꝙ uidebitur filius hominis ueniens:& mittet angelosſuos:& de quattuor mundi partibus: id eſt de toto orbe terrarum congregabit electos ſuos: qd̓ tota hora nouiſſima facit: ueniēs in ſuis membris tāquam in nubibus: uelin tota ipſa eccleſia quod eſt corpus eiꝰ: tanquam in nube magna fructificāte atqꝫ crePatit̓.3.ſcente in uniuerſo mūdo: ex quo cœpit prædicare& dicere: Agite pœnitentiam: appropinquauit enim regnum cælorū: Ita ut fortaſſe omnia quæ ab his tribus euangeliſtis dicta ſunt de eius aduentu: diligentius inter ſe collata atqꝫ diſcuſſa: inueniantur adhoc pertinere: qd̓ quotidie uenit in corpore ſuo: qd̓ eſt eccleſia. De quo aduentu ſuoMatth̓..26.dixit: Ammodo uidebitis filium hominis ſedentem a dextris uirtutis:& uenientem innubibus cæli: exceptis his locis: ubi ab eo ille aduentus ultimꝰ in ſeipſo quando eſt uiuos iudicaturus& mortuos: ita promittitur ut propinquare dicat̉. Et qd̓ in ultimo ſemonis ſcd̓m Matthæum ipſe omnino aduentus euidenter exprimitur: cuius ſuperiusquibuſdam ſignis propinquitas intelligenda monſtratur: Ad hoc quippe apud MatMatth̓. 25.thæum ſermo ipſe concluditur: Cum autem uenerit filius hominis(inquit) in maieſtate ſua:& omnes angeli cū eo: tūc ſedebit ſuper ſedem maieſtatis ſuæ: tunc congregabūtur ante eū omnes gentes:& cætera uſqꝫ ad illud: ubi ait: Et ibūt hi in ſuppliciū æternū: iuſti aūt in uitam æternam. Hoc enim nullꝰ ambigit de chriſti aduentu nouiſſimo:& de fine ſæculi prædictum fuiſſe. Nam& illas quinqꝫ& ꝗnqꝫ uirgines: non defueruntqui non contemptibili diſputatione docere uoluerint: ad hunc eiꝰ aduentum qui nūcſit per eccleſiam pertinere. Sed hæc nō ſunt temere pollicenda: ne aliquid occurrat qd̓ualide cont̓radicat: præſertim quia in talibus diuinorum eloquiorum obſcuritatibus:quibꝰ noſtras intelligentias deo placuit exercere: non ſolum alius alio mouet̉ acutiuseorum qui ſcripturas ſanctas: non improbabiliter tractant: ſed etiam quilibet unus illorum: aliquando minus: aliquando meliꝰ intelligit. Neſcio tamē utrum intueri aliquidcertius in hac quæſtione poſſemus(ſi ulla ratione ſeu facultate poſſemus) qͣ illud quodin epiſtola priore iam poſui: quādo euangelio mūdus uniuerſus impleat̉. Quod enim&putat uenerabilitas tua:iam hoc per ipſos apoſtolos factum: non ita eſſe certis documentis probaui. Sunt enim apud nos: hoc eſt in Africa: barbaræ innumerabiles gentes: in quibus nondum eſſe prædicatum euangelium: ex his qui ducūtur inde captiui:& romanorum ſeruitijs iam miſcent̉: quotidie nobis addiſcere in promptu eſt. Paucitamen anni ſunt: ex quo quidam eorum rariſſimi atqꝫ pauciſſimi: qui pacati romanis finibus adhærent: ita ut habeant reges ſuos: ſed ſuper eos præfecti a romano conſtituantur imperio:& illi ipſi eorum præfecti chriſtiani eſſe cœperunt. Interiores autemqui ſub nulla ſūt poteſtate romana: prorſus nec religione chriſtiana in ſuorum aliquibus detinentur: neqꝫ ullo modo recte dici poteſt iſtos ad promiſſionem dei non pertinere. Non enim romanos: ſed omnes gentes dominus ſemini Abraæ: media quoqꝫ iuratione promiſit: Ex qua promiſſione iam factum eſt: ut nonnullæ gentes quæ non tenentur ditione romana: reciperent euangelium& adiūgerent̉ eccleſiæ: quæ fructificat& creſcit in uniuerſo mūdo. Adhuc enim habet quo creſcat donec fiat: qd̓ de chriPsͣ. 71.ſto in Salomonis figura prophetatum eſt: Dominabitur a mari uſqꝫ ad mare:& a flumine uſqꝫ ad terminos orbis terræ. A flumine ſcilicet ubi bapticatꝰ eſt: quia inde cœpiieuangelium prædicari. Amari autem uſqꝫ ad mare totus eſt orbis cum omnibꝰ gentibus: quoniam mari oceano cingitur uniuerſus. Quomodo autem implebitur ali
