40 EPISTOLA CLXII gamum: Thiatyram: Quibus om̄ibus eccleſijs nos hodie cōmunicare manifeſtū eſt: ſicut manifeſtum eſt: uos iſtis eccleſijs non cōmunicare. Quærimꝰ ergo ut nobis re­ſpondere non graueris: quam cauſam forte noueris: qua factum eſt ut chriſtus amitte ret hæreditatē ſuam orbē terraꝝ diffuſam: ut ſubito in ſolis Afris: nec ipſis oībꝰ rema neret. Etenim eccleſia catholica eſt etiam in Africa: quia per om̄es terras eam deus eſ­ſe uoluit& prædixit. Pars autem ueſtra quæ Donati dicit̉: non eſt in omnibus illis lo­cis: in quibus& litteræ& ſermo& facta apoſtolica cucurrerūt. Sed ne dicatis: uo­cari eccleſiā noſtram catholicā ſed macharianā: ſicuti eam uos appellatis. Noſſe debes facillime poteſt in illis omnibus partibus: unde iſtas terras enangelium chriſti per­fudit: nec nomē Donati ſciri: nec nomē Macharij. Veſtra autem quæ Donati pars di­citur: nec uos negare poteſtis:& omnibus notū eſt ubicūqꝫ eſt ueſtra communio. Di gnare ergo reſcribere nobis: ut ſciamus quomodo fieri poſſit: ut eccleſiam ſuā chriſtꝰ de toto orbe ꝑdiderit:& in uobis ſolis habere cœperit. Veſtrum enim eſt hæc oſtēde re: Nam nobis ſufficit ad cauſum noſtrā compleri prophetiam& ſcripturas ſanctas per orbem terrarum uidemus. Hoc autem ego Auguſtinus dictaui: quia olim uolo loqui inde tecū. Videt̉ enim mihi: ul̓ propter ipſam uicinitatē poſſe nos lr̄as de hac re colloqui ſine aliquo tumultu: adiuuāte deo qͣntū ipſa neceſſitas poſtulat. Sancti Auguſtini ad Glorium: Eleuſium: F œlicē Grammaticū:& cæteros omneſqꝫ quibus hoc gratū eſt: Primo cauſā reddētis cur ad eos& ad nullos donatiſtarū primari os tales litteras miſerit: Ac deinde ad memoriā eis reducētis quæ ipſis in actione de communione chriſtianæ unitatis geſta ac recitata ſint: quid etiā ipſe reſponderit ape­rientis: Et ex his alijſqꝫ multis quæ acta ſunt: acri inuectiuoqꝫ ſermone eos reprehēden tis& confutantis: Poſtremoqꝫ cuidam obiectioni ipſorum reſpondendo: plurimis ex­emplis ac teſtimonijs ſcripturarum comprobātis: a bonis chriſtianis etiam malos eſſe tolerandos. Epiſtola. CLXII. Ominis dilectiſſimis& merito prædicādis fratribꝰ Glorio: Eleuſio: Fœlici Gra­matico:& cæteris omnibuſqꝫ quibꝰ hoc gratum eſt Auguſtinus. Dixit quidē 24. q. 3. dixit apoſtolus Titū. 3. apoſtolus Paulus: Hæreticum hominem poſt unam correptionē deuita: ſciēs quia ſubuerſus eſt eiuſmodi:& peccat:& eſt a ſemetipſo damnatꝭ Sed qui ſententi­am ſuam: quamuis falſam atqꝫ peruerſam nulla pertinaci animoſitate defendunt: præ ſertim quā non audacia præſumptionis ſuæ pepererūt: ſed a ſeductis atqꝫ in errorem lapſis parentibus acceperunt: quærunt autē cauta ſollicitudine ueritatem corrigit pa­rati inuenerint: nequaꝗͣ ſunt inter hæreticos deputādi. Tales ergo uos niſi eſſe cre­derem: nullas fortaſſe uobis litteras mitterem: Quāꝗͣ& ipſum hæreticum quamlibet odioſa ſuꝑbia tumidū& ꝑuicacia malæ contentiōis inſanū: ſicut uitandū mouemus: ne infirmos& paruulos fallat: ita non abnuimus quibuſcūqꝫ modis poſſimus corrigēdū. Vnde factū eſt: ut etiam ad nōnullos donatiſtarum primarios ſcriberemꝰ: non cōmu­nicatorias litteras: quas iam olim propter ſuā peruerſitatē ab unitate catholica quæ to to orbe diffuſa eſt non accipiunt: ſed tales priuatas: qualibus nobis uti etiam ad paga­nos licet: quas illi& ſi aliquando legerunt: reſpondere tamē eis ſiue noluerūt: ſiue ut magis credit̉ nequiuerūt. Vbi nobis ſatis uiſum eſt impleuiſſe nos officium charitatis: quam non ſolum noſtris ſed& omnibus nos debere ſanctuſſpiritus docet: nobis ait per apoſtolum: Vos autem dominus multiplicet:& abūdare faciat in charitate: in in­i. Theſſal̓. 3. uicem& in omnes. Monet etiā alio loco: In modeſtia corripiendos diuerſa ſentiētes: 2. Timoth̓. 2. ne forte inquit det illis deus pœnitentiam ad cognoſcēdam ueritatem:& reſipiſcāt de diaboli laqueis captiuitati ab ipſo in ipſiꝰ uoluntatē. Hæc prælocutꝰ ſum: ne quis me exiſtimet impudentius uobis ꝗͣ prudentius ſcripta miſiſſe:& hoc modo uobiſcum de negocio animæ ueſtræ aliquid agere uoluiſſe: quia noſtræ cōmunionis eſtis: cum tamen ſi de negocio fundi: aut alicuius pecuniariæ litis dirimēdæ uobis aliquid ſcribe­rem: nemo fortaſſe reprehenderet: Vſqꝫ adeo charus eſt hic mundus hominibꝰ: ut ſi­bimetipſis uiluerint. Erit ergo mihi ad defēſionem teſtis hæc epiſtola in iudicio dei: A qui nouit quo aīo fecerim:& qui dixit: Beati pacifici: ꝗa ipſi filij dei uocabūtur. Ergo Matth. 5. M 2