40 EPISTOLA CLXIIgamum: Thiatyram: Quibus om̄ibus eccleſijs nos hodie cōmunicare manifeſtū eſt:ſicut manifeſtum eſt: uos iſtis eccleſijs non cōmunicare. Quærimꝰ ergo ut nobis reſpondere non graueris: quam cauſam forte noueris: qua factum eſt ut chriſtus amitteret hæreditatē ſuam ꝑ orbē terraꝝ diffuſam: ut ſubito in ſolis Afris: nec ipſis oībꝰ remaneret. Etenim eccleſia catholica eſt etiam in Africa: quia per om̄es terras eam deus eſſe uoluit& prædixit. Pars autem ueſtra quæ Donati dicit̉: non eſt in omnibus illis locis: in quibus& litteræ& ſermo& facta apoſtolica cucurrerūt. Sed ne dicatis: nō uocari eccleſiā noſtram catholicā ſed macharianā: ſicuti eam uos appellatis. Noſſe debesꝙ facillime poteſt in illis omnibus partibus: unde iſtas terras enangelium chriſti perfudit: nec nomē Donati ſciri: nec nomē Macharij. Veſtra autem quæ Donati pars dicitur: nec uos negare poteſtis:& omnibus notū eſt ubicūqꝫ eſt ueſtra communio. Dignare ergo reſcribere nobis: ut ſciamus quomodo fieri poſſit: ut eccleſiam ſuā chriſtꝰde toto orbe ꝑdiderit:& in uobis ſolis habere cœperit. Veſtrum enim eſt hæc oſtēdere: Nam nobis ſufficit ad cauſum noſtrā ꝙ compleri prophetiam& ſcripturas ſanctasper orbem terrarum uidemus. Hoc autem ego Auguſtinus dictaui: quia olim uololoqui inde tecū. Videt̉ enim mihi: ul̓ propter ipſam uicinitatē poſſe nos ꝑ lr̄as de hacre colloqui ſine aliquo tumultu: adiuuāte deo qͣntū ipſa neceſſitas poſtulat.¶ Sancti Auguſtini ad Glorium: Eleuſium: F œlicē Grammaticū:& cæteros omneſqꝫquibus hoc gratū eſt: Primo cauſā reddētis cur ad eos& ad nullos donatiſtarū primarios tales litteras miſerit: Ac deinde ad memoriā eis reducētis quæ cū ipſis in actione decommunione chriſtianæ unitatis geſta ac recitata ſint: quid etiā ipſe reſponderit aperientis: Et ex his alijſqꝫ multis quæ acta ſunt: acri inuectiuoqꝫ ſermone eos reprehēdentis& confutantis: Poſtremoqꝫ cuidam obiectioni ipſorum reſpondendo: plurimis exemplis ac teſtimonijs ſcripturarum comprobātis: a bonis chriſtianis etiam malos eſſetolerandos. Epiſtola. CLXII.Ominis dilectiſſimis& merito prædicādis fratribꝰ Glorio: Eleuſio: Fœlici Gramatico:& cæteris omnibuſqꝫ quibꝰ hoc gratum eſt Auguſtinus. Dixit quidē24. q. 3. dixitapoſtolusTitū. 3.apoſtolus Paulus: Hæreticum hominem poſt unam correptionē deuita: ſciēsquia ſubuerſus eſt eiuſmodi:& peccat:& eſt a ſemetipſo damnatꝭ Sed qui ſententiam ſuam: quamuis falſam atqꝫ peruerſam nulla pertinaci animoſitate defendunt: præſertim quā non audacia præſumptionis ſuæ pepererūt: ſed a ſeductis atqꝫ in erroremlapſis parentibus acceperunt: quærunt autē cauta ſollicitudine ueritatem corrigit parati cū inuenerint: nequaꝗͣ ſunt inter hæreticos deputādi. Tales ergo uos niſi eſſe crederem: nullas fortaſſe uobis litteras mitterem: Quāꝗͣ& ipſum hæreticum quamlibetodioſa ſuꝑbia tumidū& ꝑuicacia malæ contentiōis inſanū: ſicut uitandū mouemus: neinfirmos& paruulos fallat: ita non abnuimus quibuſcūqꝫ modis poſſimus corrigēdū.Vnde factū eſt: ut etiam ad nōnullos donatiſtarum primarios ſcriberemꝰ: non cōmunicatorias litteras: quas iam olim propter ſuā peruerſitatē ab unitate catholica quæ toto orbe diffuſa eſt non accipiunt: ſed tales priuatas: qualibus nobis uti etiam ad paganos licet: quas illi& ſi aliquando legerunt: reſpondere tamē eis ſiue noluerūt: ſiue utmagis credit̉ nequiuerūt. Vbi nobis ſatis uiſum eſt impleuiſſe nos officium charitatis:quam non ſolum noſtris ſed& omnibus nos debere ſanctuſſpiritus docet: ꝗ nobis aitper apoſtolum: Vos autem dominus multiplicet:& abūdare faciat in charitate: in ini. Theſſal̓. 3.uicem& in omnes. Monet etiā alio loco: In modeſtia corripiendos diuerſa ſentiētes:2. Timoth̓. 2.ne forte inquit det illis deus pœnitentiam ad cognoſcēdam ueritatem:& reſipiſcāt dediaboli laqueis captiuitati ab ipſo in ipſiꝰ uoluntatē. Hæc prælocutꝰ ſum: ne quis meexiſtimet impudentius uobis ꝗͣ prudentius ſcripta miſiſſe:& hoc modo uobiſcum denegocio animæ ueſtræ aliquid agere uoluiſſe: quia noſtræ cōmunionis nō eſtis: cumtamen ſi de negocio fundi: aut alicuius pecuniariæ litis dirimēdæ uobis aliquid ſcriberem: nemo fortaſſe reprehenderet: Vſqꝫ adeo charus eſt hic mundus hominibꝰ: ut ſibimetipſis uiluerint. Erit ergo mihi ad defēſionem teſtis hæc epiſtola in iudicio dei:A qui nouit quo aīo fecerim:& qui dixit: Beati pacifici: ꝗa ipſi filij dei uocabūtur. ErgoMatth. 5.M 2