¶ SANCTI AVGVSTINI RPISTOLA CIIIquædā quaſi flatus:& uelut ignis ſenſibilis uſitatis ſimilis notiſqꝫ naturis: non ipſe uſitatæ notæqꝫ naturæ ad tempus factæ ſignificari uidentur. Si autem ſubtilior ratio uel ex Xcellentior rei ueſtigatio demōſtrat eam naturam: quæ nec temporaliter: nec localitermouetur: nō moueri niſi ꝑ illam quæ temporaliter tm̄ non localiter moueri pōt: conſequens erit ut omnia illa per miniſteriū creaturæ uiuentis effecta ſint: ſicut ꝑ angelosfiūt. Vnde diligētius diſſerere& longum eſt:& nō neceſſariū: Huc accedit: quia nonſunt uiſiones quæ apparent ſpiritui tanꝗͣ corporis ſenſibus: nō ſolum dormientibꝰ uelfurentibus: ſed aliquādo ſanæ mentis uigilantibus: non ꝑ fallaciam illudentiū dæmonum: ſed ꝑ aliquam reuelationem ſpiritalem quæ ſit ꝑ formas incorporeas corporibꝰſil̓es: quæ diſcerni omnino non poſſunt: niſi diuino adiutorio pleniꝰ reuelent̉:& mētisintelligentia dijudicent̉: uix aliquādo cū fuerint: ſed plærūqꝫ poſtea cum tranſierint.Quæ cum ita ſint: ſiue ī naturis corporeis: ſiue ſola ſpecie corporali: natura autē ſpiritali noſtro ſpiritui tanꝗͣ ſenſibus corporis apparere uideant̉: quando hæc ſacra ſcriptura cōmemorat: cuius iſtorum duorum generis ſint:& utrū mediāte uiua creatura fiātſi corpore fiunt: iudicare temere nō debemus: dum tamen creatoris: hoc eſt ſummæatqꝫ ineffabilis trinitatis: inuiſibilem: incōmutabilemqꝫ naturam:& a mortaliū carnaliūſenſibus:& ab omni cōuertibilitate: ſiue in melius: ſine in deteriꝰ: ſiue in quodlibet aliud atqꝫ aliud remotam atqꝫ diſcretā: uel ſine ulla dubitatione credamus: uel qualicūqꝫetiam intelligētia capiamus. Hæc tibi de duabus quæſtionibus: hoc eſt de trinitate:& lcolumba: in qua ſpūſſanctus non ſua natura: ſed ſignificatiua ſpecie demonſtratus eſt:Pgͦ..109.ſicut& filius dei: non ſua natiuitate de qua pater dixit: Ante luciferū genui te: ſed ī homine ſuſcepto ex utero uirginis a iudæis crucifixus eſt iudæis: ꝗͣ ocioſe ego tamen occupatiſſimus ſcribere potui. Nec putaui omnia ꝑtractanda quæ poſuiſti in lr̄is tuis: uerum ad illa duo quæ ex me audire uoluiſti me reſpondiſſe:& ſi non ſufficienter auiditati tuæ: tamen charitati obediēter exiſtimo. Præter aūt illos duos libros quos tribusA. Retrac.45me adiūxiſſe ſupra cōmemoraui:& trium pſalmorum expoſitionē: ſcripſi etiā librumad ſanctum p̄ſbyterum Hieronymū: de animæ origine cōſulens eum: quomodo defendi poſſit illa ſententia: quā religioſæ memoriæ Marcellino ſuā eſſe ſcripſit: ſingulasanimas nouas naſcentibꝰ fieri: ut nō labefactet̉ fundatiſſima eccleſiæ fides: qua inconcuſſe credimus: ꝙ in Adam omnes moriunt̉:& niſi chriſti gratia liberent̉: qd̓ ꝑ ſuumſacramentū etiam in paruulis operat̉: in condemnationē trahunt̉. Scripſi aliū ad eunIacobi..2.dem: quomodo illi uideat̉ accipiendū eē: qd̓ ſcriptum eſt in epl̓a lacobi: Quicūqꝫ autē2. Retrac. 45totam legem ſeruauerit: offendat aūt in uno factus eſt omnium reus. Sed in hoc dixietiam quid mihi uideat̉. In illo autem de animæ origine tm̄ ꝗd ei uideat̉ conſultatoriaquadam diſputatiōe quæſiui: Occaſionem quippe cuiuſdam ſanctiſſimi& ſtudioſiſſimi iuuenis p̄ſbyteri Oroſij: qui ad nos ab ultima hiſpania: id eſt ab oceani littore ſoloſanctaꝝ ſcripturaꝝ ardore flāmatus aduenit admittere uolui. Cui ut ad illum quoqꝫ ꝑgeret: ꝑſuaſi. Huic etiā ipſi Oroſio ad quædā īterrogata: quæ illum de priſcillianiſtaꝝhæreſi:& de Origenis quibuſdā opinionibꝰ quas nō recipit eccl̓ia: ꝑmouebāt uno libro nō grandi quāta potui breuitate& ꝑſpicuitate reſpondi. Scripſi etiā grādem quedam librum aduerſus Pelagij hæreſem cogentibꝰ nōnullis fratribus: ꝗbus cōtra gramchriſti opinionē ꝑnicioſiſſimā ille ꝑſuaſerat. Hæc oīa ſi habere uolueris: aliquē mitte qtibi cuncta deſcribat. Me aūt permitte his uacare quærendis atqꝫ dictandis. Quæ qm̄multis ſunt neceſſaria: præponēda eſſe arbitror ualde ad paucos ꝑtinētibꝰ inꝗſitiōibꝰ.¶ Fancti Auguſtini ad Quintianū: illi Gallā uiduā& filiā eius ſimpliciolā uirginem cōmedantis:& ꝑ eas reliꝗas ſancti Stephani ſibi tranſmiſiſſe ꝓfitentis. Epl̓a. CIII.Omino beatiſſimo& merito uenerabili fratri& coepo Quintiano: Auguſtinꝰ Zin dn̄o ſalutem. Honorabiles dei familias:& præcipua mēbra chriſti Gallā uiduam ſancti ꝓpoſiti:& eiꝰ filiam Simpliciolam uirginem ſacrā: matri ætate ſubditam: ſanctitate prælatā: quas uerbo dn̄i aluimus ut potuimus: uenerationi tuæ ī chriſti dilectione cōmendo:& tanꝗͣ mea manu ꝑ hanc epl̓am trado conſolandas:& in oībꝰadiuuādas: quæ utilitas eaꝝ uel neceſſitas poſtulat: qd̓& ſine mea cōmēdatiōe ꝓcul