.XLVII pͥncipat ꝙͣ miſericordia.. illud qd̓ eſt pͥus in quolibet genere ē pͥncipalius. ſꝫ iuſticia vr̄ pͥor ꝙͣ miſericordia: qꝛ miſericordia ex iuſticia naſcit̉: vt dicit Anſhel. ī mono. iuſticia pͥncipalior ē in oꝑe dei ꝙͣ miſericordia.. illud qd̓ ineſt alicui ſcd̓ꝫ ſe pͥncipaliꝰ ei ꝯuenit qd̓ ꝯuenit ei ſcd̓m alteꝝ. ſꝫ ſic̄ dic̄ Anſhel. in monol̓. Parcendo mal̓ iuſtus es ſcd̓m te et ſcd̓m nos: ſicut miſertꝰ es ſcd̓m nos ẜm te. et ſic miſericordia cōpetit deo ẜm nos: ſꝫ iuſticia ẜm ſeip̄m. pͥncipalior ē in oꝑe dei iuſticia ꝙͣ miẜicordia. Sꝫ ꝯͣ eſt qd̓ dr̄ Iaco. ij. Suꝑexal tat aūt miſericordia iudiciū.i. ſupponet̉ miſericor dia in iudicio: vt glo. dicit. Et in pſal. Miſeratōes eius ſuꝑ oīa oꝑa eius. miſericordia pͥncipalior ē ī oꝑe dei ꝙͣ iuſticia.. illud qd̓ ē ꝓpriū alicui pͥn cipalius ei ꝯuenit ꝙͣ id qd̓ eſt alienuꝫ ab eo. ſꝫ ꝓpri um opus dei ē miſereri et parce̓. ſꝫ opus punitiōis ē alienū ab eo: vt pꝫ Eſa..xxvij. miſericordia prin cipalior ē in oꝑe dei ꝙͣ iuſticia. Rn̄deo dd̓. ad pri­ qōem agēs patiēs ſꝑ debet ſibi ꝓportiona liter rn̄dere: ita hoc ſe habeat agēs ad actio nem ſicut patiēs ad paſſionē: ea autē ſūt ineqͣlia habēt ſimilē ꝓportionē niſi ad inequalia: ſicut enī ſenarius ē maior quaternario: ita et ternarius cuius duplū ē ſenarius ē maior binario cuiꝰ duplū ē quaternarius. Et inde ē qn̄cūqꝫ agens excedit patiēs: oportꝫ actio excedat paſſionē: ſic̄ videmꝰ in oībus agētibus eqͥuocis: qꝛ patiēs recipit effe ctū totū actiōis: dans autē ſe hꝫ modū agentis: recipiens modū patientis: et qn̄ dans ſuꝑexce dit recipientē: cōueniēs ē vt datio excedat illam re ceptionē ē ꝓportionata recipiēti: et deus ſit excellētiſſimus dator ꝓpter abundātiā ſue bonita tis oportꝫ ſꝑ eius datio in bonis ſuꝑexcedat rece ptionē eſt ꝓportionata recipiēti: eodē autē putant̉ minꝰ malū maius bonū: vt dr̄ ī. v. Ethic̄. et deus ſꝑ dat vltra ꝯdignū de bonis ſꝑ mala pene irrogat citra ꝯdignū. Ad j. dd̓ ꝙͣtum et tantū importāt equalitatē ꝙͣtitatis. ſꝫ ꝓporti onis ī aucͣte inducta. Pene aūt ꝓportio ad culpaꝫ pōt ītelligi dupl̓r: vel ī generali vel ī ſpēali. In gna li qͥdē vt peccauit puiat̉: et ml̓tū peccauit ml̓tū pūiat̉. In ſpēali aūt dupl̓r: vel accipiēdo ꝓportōeꝫ pene ad culpā ẜm debituꝫ culpe abſolute: vl̓ p̄ſuꝑ poſita mitigatōe dīne miſericordie aliqͥd pena remittit. primo igit̉ et tertio nunꝙͣ deꝰ pūit cir ca ꝯdignū: qꝛ ſꝑ peccātes multū multuꝫ punit: nec aliqͥd de pena dimittit̉ pꝰ mitigatione dīne miſe­ricordie remanet. Sed ꝙͣtū ad 2ᵐ moduꝫ ſꝑ punit̉ aliqͥd citra ꝯdignū: qꝛ tātū punit̉ qͥs ꝙͣtuꝫ cul meruit. Uel dd̓: et meliꝰ eqͣlitas iſta ꝓportiōa litatis ē: eqͣlitatis: et attēdēda ē ẜm ꝯꝑatiōeꝫ pene ad culpā. ſꝫ ẜm ꝓportionē duoꝝ peccatiū ad duas penas: vt ſcꝫ plꝰ peccauit plꝰ puniat̉: ſcd̓m excedit̉ ī pcc̄o ſic excedat̉ ī pena: et ſic etiā intelli gēde ſunt oēs aucͣtes vidēt̉ eqͣlitatē culpe et pene demōſtrare. Ad. ij. dd̓ duplicitas illa pene intelligit̉ ẜm exceſſū pene ad culpam ī duplo. ſꝫ qꝛ ī duobꝰ puniet̉.ſ. ī aīa corꝑe. Qd̓ aūt dr̄ plꝰ exigit̉ ī penis ꝙͣ ꝯmiſſū ſit ī culpis: intelligēdū ē ꝙͣ­ ad tꝑis durationē: qꝛ delectatōe momētanea infligit̉ pena et̓na: duratio aūt pene ꝓportionat̉ duratiōi culpe: ſꝫ magis intēſio pene rn̄det enormi tati culpe: vt pꝫ ex ſupra dīs. Ad. iij. dd̓. pec­catū origīale ſeqͥt̉ duplex pena. Una ẜm ē infecti uum ꝑſone: et ſic ē pena eiꝰ carentia viſionis dīne. Alia ẜm ē vitiū nature: et ſic ſequunt̉ ip̄m pene ex principio nature cauſant̉: vt mors cauſat̉ ex ꝯͣrietate pͥncipioꝝ naͣe: et alia hꝰ mōi ad mortem ordināt̉: vl̓ ex deordīatōe pͥncipioꝝ naͣe ꝯſequū­tur: vt febris et hꝰ mōi. dico baptiſmꝰ mūdat ſonā: ſꝫ curat naͣm. qd̓ pꝫ ex hoc actū natu re baptizatꝰ origīale trāſmittit in ꝓle: et bapti­ſmū abſoluit̉ puer baptizatꝰ a reatu mortis eterne ē carētia viſiōis dīne: manet tn̄ adhuc reatꝰ mor tis tꝑalis et alioꝝ hꝰ mōi ex pcc̄o naͣe cōſequūt̉: ꝙͣuis ad vtilitate illiꝰ ꝑſone cedāt ſi īfra etatem ꝑfectaꝫ decedit: qꝛ his paſſiōibꝰ meret̉: cedit tn̄ ī vtilitatē alioꝝ ſūt ei cōformes ī naͣ: qꝛ et pene hꝰ mōi pcc̄m nae cōſequunt̉. Ad. iiij. dd̓ pcc̄o origīali ẜm rigorē iuſticie ſolū debet̉ nae pēa carētia viſiōis dīne: ſꝫ etiā ip̄iꝰ annihilatio: et ex hocip̄o ꝯſeruāt pueris baptizatis naͣlia bōa citra ꝯdignū puniunt. vn̄ Eſa. xliij. Miſericordie dn̄i ſumꝰ ꝯſumpti. Ad. v. dd̓ ſic̄ poten tia dei hꝫ ordinē ad eiꝰ iuſticiā: ita etiā hꝫ ordinem ad eiꝰ miſericordiaꝫ: vn̄ ꝙͣuis repugnet potentie ẜm ordinat ad iuſticia nihil de pena dimitte̓: re­pugnat tn̄ potētie ẜm ordinat ad miſericordiaꝫ: et ſic de potētia ad miſericordiā ordīata hoc deus pōt. Ad vj. dd̓ īmiſericordes ꝯſequūt̉ miſericordiā totalit̓ a pēa liberātē: ꝯſequūt̉ tn̄ mi ſericordiā aliqͥd de pēa relaxātē. Sil̓r etiā ſi poten tes ſint mali pn̄t excuſari infirmitatē: qn̄qꝫ excuſat a toto: ſic̄ et exigui.i. totalit̓ infirmi ex cuſant̉. D. ij. qōem dd̓ oꝑatio dei ē qͣi mediū int̓ deū oꝑante et ip̄m opꝰ oꝑatū. aūt mediū ꝑ­ticipat quodāmō vtroqꝫ extremoꝝ: et ī oꝑa tione dei oportꝫ aliqͥd inueniri ex ꝑte ip̄iꝰ dei ope­rātis et ex ꝑte oꝑati ad qd̓ oꝑatio tminat̉. ex parte qͥdē oꝑantis exigit̉ vt ſit ſuꝑabundātia ī collatiōe bonoꝝ et ī diminutōe maloꝝ ipſe deꝰ ſit excellē tiſſim oꝑator vt dictū ē: ī hoc ꝯſiſtit dīna miſeri cordia. ex ꝑte aūt oꝑati reqͥrit̉ receptio ſit ẜm ꝓ­portionē recipiētis: et in hoc iuſticie ꝯſiſtit: et oportꝫ ī om̄i dīna oꝑatiōe aliqͥd miſericordie et aliqͥd iuſticie īueniat̉: nec iuſticia miẜicordie repu­gnat: qꝛ miſericordia ē laudabilis niſi ſit ẜm nem rectā ē regula iuſticie ſiue ẜm ordinē ſapīe ī dīnis: nec miſericordia repugnat iuſticie: qꝛ elargi­ri aliqͥd ſupra debitū de bonis: vel citra debitū de malis eꝯͣ iuſticiā. ſꝫ p̄ter vt ex dictis pꝫ: et C 4