AANCTI AVGVSTINI PISTOLA LXXXI proculdubio latet quando finis erit: ante ꝗppe non erit. Vt autem tibi tanꝗͣ fancto ho A mini dei:& ſinceriſſimo fratri aperiam de hac quæſtione quod ſentiam: error quidem in utroqꝫ uitandꝰ eſt: quantū ab homine uitari poteſt: ſiue citius ſiue tardius ꝗͣ futurum eſt: dominꝰ uēturus eſſe credatur. Sed mihi quiſquam non uidetur errare cū aliquid neſcire ſe ſcit: ſed cum ſe putat ſcire quod neſcit. Remoueamus itaqꝫ de medio ſeruū Lucꝭ. 12. illū malū: qui dicēs in corde ſuo: Moram facit dominꝰ meꝰ uenire: dominat̉ conſeruis ſuis:& ebrioſis conuiuando miſcetur: Iſte quippe proculdubio domini ſui odit aduen tum. Quo ſeruo malo remoto: conſtituamꝰ ante oculos tres ſeruos familiam domini­cam diligenter ſobrieqꝫ tractantes: aduentū domini ſui ſitienter deſiderantes: uigilan­ter expectantes: fideliter amantes: Si unus eorum citius: alter tardius dominum pu­tat eſſe uenturum: tertius uero ſuam de hac re ignoratiam confitetur: quāquā omnes conſonent euangelio: quia omnes diligūt manifeſtationem domini:& eam deſiderā­ter& uigilanter expectant: uideamus tamen quis amplius conſonet. Vnus dicit: uigile mus& oremus: quia citius uenturus eſt dominꝰ. Alter dicit: uigilemus& oremus quia breuis& incerta eſt iſta uita: ꝗͣuis tardius uenturus ſit dominꝰ. Tertius dicit: uigilemꝰ & oremꝰ ꝗa& breuis& incerta eſt iſta uita:& neſcimꝰ tempꝰ quādo uenturus eſt dn̄s. Harci.13. Euāgeliū dicit: Videte: uigilate& orate: neſcitis em̄ qn̄ tempꝰ ſit: Obſecro te ꝗd aliud dicere audimus hūc tertium ꝗͣ qd̓ dicere audimus euangelium? Omnes quidem præ deſiderio regni dei hoc uolunt eſſe uerum quod putat primus: ſed hoc ſecundus ne­gat: tertius uero non negat aliquid horum: ſed ignorare ſe fatet̉ quis uerum dicat il­lorum. Proinde ſi hoc factum fuerit quod prædixerat primus: gaudebunt cum illo ſe­cundus& tertius. Omnes enim manifeſtationem domini diligunt. Exultabūt itaqꝫ ci­tius ueniſſe quod diligunt. Si autem factum non fuerit:& apparere cœperit hoc potiꝰ eſſe uerum quod dicebat ſecūdus: metuendum eſt ne inter ipſas moras perturbent̉: qui crediderant quod dixerat primus:& incipiant domini aduentum non tardum pu tare ſed nullum: qui uides quantus ſit interitus animarum. Quod ſi tantæ fidei fuerint ut ſe ad ſecūdi prædicta conuertant:& dominum etiam tardantem fideliter& patien­ter expectent: abundant tamen opprobria& inſultationes atqꝫ irriſiones inimicorū multos infirmos a chriſtiana fide auertentium: dicendo tam fallaciter eis regnum eſſe promiſſum: ꝗͣ fallaciter dicebatur cito eſſe uenturum. Qui autem credunt quod ſecū­dus dicit: tardius dominum eſſe uenturum: ſi falſum fuerit inuentum citius domino ueniente: nullo modo qui ei crediderant turbabūt̉ in fide: ſed inopinato gaudio per­fruentur. Quapropter qui dicit dominum citius eſſe uenturū: optabilius loquitur: ſed periculoſe fallitur. Vtinam ergo ſit uerum: quia erit moleſtum ſi non erit uerum. Qui autem dicit dominum tardiꝰ eſſe uenturum:& tamen credit: ſperat: amat eius aduen­tum: profecto de celeritate eius: etiam ſi fallitur: fœliciter fallitur. Habebit enim maio­rem patientiam ſi hoc ita erit: maiorem lætitiam ſi non erit: Ac per hoc ab eis qui di­ligunt manifeſtationem domini ille auditur ſuauius: iſte creditur tutius. Qui aūt quid horum ſit uerum ignorare ſe confitetur: illud optat: hoc tolerat: in nullo eorum errat: quia nihil eorum aūt affirmat aut negat. Obſecro te ut me talem non ſpernas: quia& ego te diligo id affirmātem quod uerū eſſe deſidero:& tanto magis nolo fallaris: quā­tomagis amo quod polliceris:& quantomagis uideo periculoſū ſi falleris. Da ueniam ſi oneroſus fui ſanctis ſenſibus tuis. Quanto enim rarius prouenit: tanto me tecum ſal tem per litteras loqui diutius delectauit. Sancti Auguſtini ad Eudoxiū abbatem Inſulæ Caprariæ:& qui cum eo ſūt fratres: exhortantis ut memores ſui& fratrum ſuorum ſint in orationibus: Atqꝫ ut officia ec­cleſiaſtica ita ſubeant: ut neqꝫ auida elatione affectaſſe: neqꝫ blandiente deſidia reſpue­re uideantur: admonentis. Epl̓a. LXXXI. Omino dilecto& exoptātiſſimo fratri& compreſbytero Eudoxio& qui tecū hͦ ſunt fratribus: Auguſtinꝰ& qui mecum ſūt fratres: in domino ſalutem. Quan­do quietem ueſtram cogitamus quam habetis in chriſto: etiā nos ꝗͣuis in labo ribus uarijs aſperiſqꝫ uerſemur: in ueſtra charitate requieſcimꝰ: Vnū enim corpus ſub