Queſtio. CXIII. 126 īſtantaneus ẜꝫ naturam. ſic igitur iuſtificatio impit ſit ad deo ī inſtāti. Ad pͥᵐ dd̓m. motꝰ liberi arbitri qui cōcurrit ad iuſtificationē īpij ē cōſēſus ad deteſtādū pctm̄. ad accedēdū ad deū: ꝗdē ꝯſēſus ſubito ſit. Cōtigit qn̄qꝫ ꝓcedit aliqͣ deliberatio ē de ſub̓a iuſtificatōis: ſꝫ via ī iuſtificatiōeꝫ: ſic̄ motꝰ localis ē via ad illuminationē. alte­ratio ad gnātionē. Ad ſcd̓m dd̓m: ſic̄ ī pͥª dcm̄ ē: ni­hil ꝓhibet duo ſil̓ ītelligē actu ẜm ſūt quodāmō vnū: ſic ſil̓ ītelligimꝰ ſub̓m p̄dicatū īquātū vniūt̉ ī ordīe affirma tōis vniꝰ: eūdē modū liberū arbitriū pōt ī duo ſimul moueri ẜm unū ordinat̉ ī aliud: motꝰ āt liberi arbitrij in pctm̄ ordinat̉ ad motū liberi arbitrij ī deū. ꝑꝑ hoc.n. deteſtat̉ pctm̄. qꝛ ē ꝯͣ deū cui vult adherere. libeꝝ ar­bitriū ī iuſtificatiōe īpij ſil̓ deteſtat̉ pctm̄. cōuertit ſe ad deū: ſic̄ ēt corpꝰ ſil̓ recedēdo ab uno loco accedit ad alium. Ad 3ᵐ dd̓m: ē qͣre forma ſubito in ma reci piat̉. qꝛ magis minꝰ pōt ī: ſic.n. lumē ſubito reciꝑet ī aere pōt magis minꝰ illuminari: ſꝫ ē accipiēda ex ꝑte diſpōnis māe uel ſub̓i: vt dcm̄ ē. Ad 4ᵐ dd̓ꝫ in eodē īſtāti ī forma acqͥrit̉ īcipit res oꝑari ẜꝫ formā: ſicut ignis ſtatiꝫ ē gnatus mouet̉ ſurſuꝫ: ſi motꝰ eiꝰ eēt iſtā­taneꝰ ī eodē īſtāti cōpleret̉: motꝰ āt liberi arbitrij ē velle: ē ſucceſſiuus: ſꝫ īſtātantꝰ. oꝫ iuſtificatio ipij ſit ſucceſſiua. Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ſucceſſio duoꝝ oppoſitorum ī eodē ſub̓o al̓r ē cōſiderāda ī his ſubiacēt tēpori al̓r in bis ſūt ſupra tp̄s. In his.n. ſubiacēt tēpori: eſt dare vltimū iſtās: ī forma pͥor ſub̓o īeſt. ē āt dare vltimū tp̄s: pͥmū iſtās ī forma ſubſequēs īeſt mae vel ſub̓o. Cuiꝰ ē. qꝛ ī tꝑe ſi pōt accipi an̄ vnū īſtās aliud īſtās p̄cedēs ī­mediate: eo īſtātia ꝯn̄r ſe habeāt ī tꝑe: ſicut nec pūcta ī linea: vt ꝓbat̉ ī.§. phyſi. ſꝫ tp̄s terminat̉ ad īſtās. in toto tꝑe p̄cedēti aliꝗd mouet̉ ad vnā formā ſubeſt for me oppoſite: ī vltimo īſtāti illiꝰ tꝑis qd̓ ē pͥmū inſtās ſe­quētis tꝑis: hꝫ formā ē terminꝰ motꝰ. Sꝫ ī his ſūt ſu­pra tp̄s: al̓r ſe hꝫ: ſi qua.n. ſucceſſio ſit ibi affectuū vel ītelle­ctualiū cōceptionū: puta ī angelis: talis ſucceſſio mēſura tur tꝑe cōtinuo: ſed tꝑe diſcreto: ſic̄ ip̄a mēſurāt̉ ſūt cōtinua: ut ī pͥmo hītū ē: vn̄ ī talibꝰ ē dādū vltimū īſtās ī pͥmū fuit pͥmū iſtās ī ē id qd̓ ſeꝗt̉: nec opꝫ tp̄s me­diū: qꝛ ē ibi ꝯtinuitas tꝑis reqͥrebat mēs āt hūana iuſtificat̉ ẜꝫ ſe ꝗdē ē ſupra tp̄s: ſꝫ accn̄s ſubdit̉ tēpori īqͣꝫ .ſ. ītelligit cōtinuo tꝑe ẜm fātaſmata ī ꝗbꝰ ſpēs ītel ligibiles cōſiderat: vt ī pͥmo dcm̄ ē: iudicādū ē ẜꝫ hoc de eiꝰ mutatiōe ẜm cōditionē motuū tꝑaliū: vt.ſ. dicamus ē dare vltimū iſtās: ī culpa īfuit: ſꝫ vltimū tp̄s. ē āt dare pͥmū īſtās in quo gratia ineſt: in toto autem tempore precedenti inerat culpa. Ad octauū ſic ꝓcedit̉. Uidetur gr̄e īfuſio ſit pͥª ordine naͣe īter ea requi runt̉ ad iuſtificationē īpij. Prius.n. ē recedere a malo: accedere ad bonū: ẜm illud p̄s. Declina a malo fac bo­. ſꝫ remiſſio culpe ꝑtinet ad receſſū a malo. īfuſio āt gr̄e ꝑtinet ad ꝑſecutionē boni. ergo naliter pͥus ē remiſſio cul­pe qͣꝫ īfuſio gratie.. Diſpoſitio p̄cedit naͣl̓r formam ad quā diſponit. ſꝫ motꝰ liberi arbitrij ē q̄dā diſpō ad ſu­ſceptionē gr̄e. ergo naͣl̓r p̄cedit īfuſionē gre.. Pctm̄ ī pedit aīaꝫ ne libere tēdat ī deū ſꝫ pͥus ē remouē id qd̓ ꝓhi bet motū qͣꝫ motꝰ ſeqͣtur. ergo pͥus ē naͣl̓r remiſſio culpe et motꝰ liberi arbitrij ī deū: qͣꝫ ī fuſio gratie. Sꝫ ꝯͣ. ē pͥ­or naͣl̓r ſuo effectū: ſꝫ gratie īfuſio ē oīuꝫ alioꝝ reqͥrun­tur ad iuſtificationē īpij: vt ſupra dictū ē. ergo ē naͣl̓r por­ Rn̄º. dd̓m: p̄dicta qͣtuor reqͥrūtur ad iuſtificatione ipij tꝑe ꝗdē ſūt ſil̓. qꝛ iuſtificatio īpij ē ſucceſſiua: ut dcm̄ ē: ſꝫ ordine naͣe vnū eoꝝ ē pͥus altero: īter ea naͣli ordine pͥmū ē gr̄e īfuſio: ſcd̓m motus liberi arbitrij ī deū. tertiuꝫ ē motꝰ liberi arbitrij ī pctm̄. qͣrtū v̓o ē remiſſio culpe. Cu­ius ē. qꝛ ī qͥlibet motu naͣl̓r pͥmū ē motio ip̄ius mouen­tis. ſcd̓ꝫ āt ē diſpoſitio mae ſiue motꝰ ipſiꝰ mobilis. vltimū v̓o ē finis: vel terminꝰ motꝰ ad quē terminat̉ motio moue tis. ip̄a igit̉ dei mouētis motio ē gr̄e īfuſio: ut dictū ē ſupra motꝰ āt vl̓ diſpō mobilis ē ꝗdē duplex motꝰ liberi arbitrij. terminꝰ āt vel finis motꝰ ē remiſſio culpe: ut ex ſupra detis pꝫ. ideo naturali ordine primum in iuſtificatione ipij eſt gre īfuſio. ſcd̓ꝫ ē motꝰ liberi arbitrij ī deū. tertiū v̓o ē motꝰ liberi arbitrij ī pctm̄. Propter hoc.n. ille iuſtificat̉ dete­ſtat̉ pctm̄. qꝛ ē ꝯͣ deū: vn̄ motꝰ liberi arbitrij ī deuꝫ p̄cedit nal̓r motū liberi arbitrij ī pctm̄ ſit eiꝰ. qͣrtuꝫ v̓o ultimū ē remiſſio culpe ad quā tota iſta trāſmutatio ordi­nat̉ ſic̄ ad finē: ut dcm̄ ē. Ad pͥmū dd̓ꝫ receſſus a termino: acceſſus ad terminū dupl̓r conſiderari poteſt. Uno ex parte mobilis: ſic naͣl̓r receſſus a termīo p̄­cedit acceſſū ad terminū: pͥus.n. ē ī ſub̓o mobili oppoſituꝫ qd̓ abijcit̉: poſtmodū ē id qd̓ motū aſſequit̉ mobile. Sꝫ ex ꝑte agētis ē ecōuerſo. age̓s.n. formā ī eo p̄exi­ſtit agit ad remouēdū ꝯͣriū: ſic̄ ſol ſuā lucē agit ad remo­uēdū tenebras. ex ꝑte ſol̓ pͥꝰ ē illumīare qͣꝫ tenebras re monē. ex ꝑte āt aeris illuminādi pͥus ē purgari a tenebris: qͣꝫ cōſeꝗ lumē ordīe naͣe lꝫ utrūqꝫ ſit ſil̓ tꝑe. Et qꝛ infuſio gratie: remiſſio culpe dn̄r ex ꝑte dei iuſtificātis. ordine nae pͥor ē gratie īfuſio. qͣꝫ culpe remiſſio. Sꝫ ſi ſumāt̉ ea ſūt ex ꝑte hoīs iuſtificati ē ecōuerſo. pͥus ē ordine natu­re liberatio a culpa: qͣꝫ cōſecutio gratie iuſtificātis. vel p̄t di ci termini iuſtificatiōis ſūt culpa: ſic̄ a: iuſtitia ſic̄ ad que: gratia v̓o ē remiſſiōis culpe: adeptōis iuſtitie. Ad 2ᵐ dd̓m: diſpō ſub̓i p̄cedit ſuſceptionē forme or­dine naͣe. ſeꝗt̉ tn̄ actionē agētis: quā ēt ip̄ꝫ ſub̓ꝫ diſpōitur motꝰ liberi arbitrij nae ordīe p̄cedit ꝯſecutionē gratie: ſeꝗt̉ āt gratie īfuſionē. Ad 3ᵐ dd̓m: ſic̄ ph̓s dic̄ ī.2. phyſi. ī motibꝰ animi oīno p̄cedit motꝰ ī pͥncipiū ſpeculatio nis: vl̓ ī finē actōis: ſꝫ ī exterioribꝰ motibꝰ remotio īpedimē ti p̄cedit aſſecutionē finis. qꝛ motus liberi arbitrij eſt mo tus animi prius nature ordine mouetur in deum: ſicut ī fi­nem: qͣꝫ ad remouendū impedimentum peccati. Ad nonū ſic ꝓcedit̉. Ur̄ iuſtificatio īpii ſit maximū opꝰ dei. O iuſtificaeꝫ eniꝫ īpii ꝯſeꝗt̉ aliꝗs gratiā vie: ſꝫ glorificationē ꝯſeꝗt̉ aliquis gratiā pr̄ie maiorē. glorificatio āgeloꝝ vl̓ hoīuꝫ ē ma­ius opꝰ: qͣꝫ iuſtificatio īpii.. Iuſtificatio īpii ordinatur ad bonū ꝑticulare vniꝰ hoīs: ſꝫ bonū vniuerſi ē maiꝰ qͣꝫ bo vniꝰ hoīs: vt pꝫ ī pͥº ethi. ergo maiꝰ opꝰ ē creatio celi: et terre: qͣꝫ iuſtificatio īpii.. Maiꝰ ē ex nihilo aliꝗd facē vbi nihil cooꝑat̉ agēti: qͣꝫ ex aliqͦ facē aliꝗd cum aliqͣ co­oꝑatiōe patiētis: ſꝫ ī oꝑe creatōis ex nihilo ſit aliꝗd: vn̄ ni­hil p̄t cooꝑari agēti: ſꝫ in iuſtificatōe īpit d̓s ex aliqͦ aliꝗd fa cit.i. ex īpio iuſtū: ē ibi aliqͣ cooꝑatio ex ꝑte hoīs: qꝛ ē ibi motꝰ liberi arbitri: vt dcm̄ ē. iuſtificatō īpii ē maximū opꝰ dei. Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ ī p̄s. dr̄. Miẜatiōes eiꝰ ſuꝑ oīa oꝑa eiꝰ. ī collecta dr̄. Deꝰ oīpotētiā tuā parcendo maxīe et miſerādo māifeſtas. aug. dic̄ exponēs illd̓ Io. 14. Ma­iora hoꝝ faciet: qd̓ maiꝰ opꝰ ē vt ex ipio iuſtꝰ fiat qͣꝫ creare celū terrā. Rn̄º. dd̓ꝫ opꝰ aliqd̓ p̄t dici magnū du­pliciter. Unoº ex ꝑte mōi agēdi: ſic maximū opꝰ ē creatio nis ī ex nihilo ſit aliꝗd. Alioº p̄t dici opꝰ magnū ꝑꝑ ma­gnitudinē eiꝰ qd̓ ſit: ẜꝫ hoc maiꝰ opꝰ ē iuſtificatio īpii ter minat̉ ad bonū eternū dīne ꝑticipatōiſqͣꝫ creatio celi t̓re terminat̉ ad bonū naͣe mutabil̓. Aug. dixiſſet magis ē ex īpio fiat iuſtꝰ qͣꝫ creare celū terrā: ſubiūgit. Celū.n. terra trāſibit: p̄deſtīatoꝝ āt ſalꝰ iuſtificatio per manebit. Sꝫ ſciēdū ē aliꝗd magnū dr̄ dupl̓r. Unoº ẜꝫ qͣꝫtitatē abſolutā: hoc donū gl̓ie ē maiꝰ qͣꝫ donū gr̄e iuſtificātis īpiū. ẜꝫ hoc glorificatio iuſtoꝝ eſt maiꝰ opꝰqͣꝫ iuſtificatio īꝑii. Alioº dr̄ aliꝗd magnū qͣꝫtitate ꝓportiōis ſic dr̄ mos ꝑuꝰ miliū magnū: donū gr̄e īpiū iuſtifi cātis ē maiꝰ qͣꝫ donū glorie btīficātis iuſtū: qꝛ plus excedit donū gratie dignitate īpii erat dignꝰ pena: qͣꝫ donū glo­rie dignitatē iuſti: ex hoc ipſo ē iuſtificatꝰ ē dignꝰ gloria: Aug. dic̄ ibidē. Iudicet pōt: vtrū maiꝰ ſit iuſtos an­gelos creare qͣꝫ ipios iuſtificare: certe ſi eqͣlis eſt vtrūqꝫ po tētie: hoc maioris ē miẜicordie. Et hoc pꝫ rn̄ſio ad pͥmū. Ad ſecūdū dicēdū bonū vniuerſi ē maius qͣꝫ bonum ꝑticulare vnius ſi accipiat̉ vtrūqꝫ in eodē genere. ſꝫ bonuꝫ gratie vnius maius ē qͣꝫ bonū nature totiꝰ vniuerſi. Ad tertium dd̓m: ratio illa procedit ex parte modi agēdi: ẜꝫ quem creatio eſt maximum opus dei.