Queſtio. XXXVIII. cum amico mortuo vel abſente delectari ꝯſueuit: due cau ſe in ꝯͣrium inducentes inueniunt̉. Nam mors vel abſentia amici recogitata inclinat ad dolorem: bonum autē preſens inclinat ad delectationem: vnde vtrunqꝫ per alterum minuit̉: ſꝫ tn̄ qꝛ fortius mouet ſenſus p̄ſentis qͣꝫ memoria p̄teriti ⁊ amor ſuijpſius qͣꝫ amor alterius diuturnius mouet: inde eſt ꝙ finaliter delectatio triſtitiam expellit. Unde poſt pauca ſubdit ibidem Auguſtinus. ꝙ priſtinis generibus delectationum cedebat dolor eius. Ad ſecundū ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ fletus n̄ mi tiget triſtitiā. Nullus.n. effectus diminuit ſuā cāꝫ. ſꝫ fletꝰ vel gemitꝰ eſt effectus triſtitie. ergo nō minuit triſtitiā. ¶ Pͣ. Sic̄ fletꝰ vel gemitꝰ ē effectꝰ triſtitie: ita riſus ē effectꝰ letitie: ſꝫ riſus nō minuit letitiam. ergo fletꝰ nō mitigat triſtitiā. ¶ Pͣ. In fletu rep̄ſentat̉ nobis malū ꝯtriſtans: ſꝫ imaginatio rei ꝯtriſtātis auget triſtiti am. ſicut imaginatio rei delectātis auget letitiā. ergo videt̉ ꝙ fletus nō mitiget triſtitiā. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ Aug. dicit in. 4. ꝯfeſ. ꝙ qn̄ dolebat de morte amici in ſolis gemitibus ⁊ la chrymis erat ei aliquātula reges. ¶ Rno dd̓m: ꝙ lachryme ⁊ gemitus nāliter mitigāt triſtitiā: ⁊ hoc duplici rōne Primo ꝗdē qꝛ oē nociuū īteriꝰ clauſum magis affligit. qꝛ magis multiplicat̉ ītentio aīe circa ip̄m: ſꝫ qn̄ ad exteriora diffundit̉ tūc aīe ītentio ad exteriora quodāmodo diſgregat̉: ⁊ ſic īterior dolor minuit̉. ⁊ ꝑꝑ hoc qn̄ hoīes ꝗ ſunt ī triſtitijs exteriꝰ ſuā triſtitiā manifeſtant: vel fletu aut gemi tu: vel ēt verbo mitigat̉ triſtitia. Scd̓o qꝛ ſemꝑ oꝑatio cōueniens hoī: ẜm diſpoſitionē in qͣ ē ſibi ē delectabilis: fletꝰ aūt ⁊ gemitꝰ ſunt q̄dā oꝑationes ꝯueniētes triſtato vel do lēti. ⁊ iō efficiunt̉ ei delectabiles. Cū igit̉ oīs delectatio aliqual̓r mitiget triſtitiā vel dolorē: vt dcm̄ eſt: ſequit̉ ꝙ per planctū ⁊ gemitū triſtitia mitiget̉. ¶ Ad primū gͦ dd̓m: ꝙ ipſa habitudo cauſe ad effectū ꝯͣriat̉ habitudini contriſtantis ad ꝯtriſtatū: nā oīs effectꝰ eſt ꝯueniens ſue cāe: ⁊ ꝑ ꝯſequēs eſt ei delectabilis: ꝯtriſtans aūt ꝯͣriat̉ ꝯtriſtato. ⁊ iō effectꝰ triſtitie hꝫ ꝯͣriam habitudinem ad ꝯtriſtatum qͣꝫ ꝯtriſtās ad ip̄m. ⁊ ꝑꝑ hoc mitigat̉ triſtitia ꝑ effectum criſti tie rōne ꝯͣrietatis p̄dicte. ¶ Ad ſcd̓ꝫ dd̓ꝫ: ꝙ habitudo effe ctus ad cām eſt ſimilis habitudini delectātis ad delectatū. qꝛ vtrobiqꝫ ꝯueniētia īuenit̉: oē aūt ſimile auget ſuū ſimile ⁊ iō ꝑ riſum ⁊ alios eſſectus letitie auget̉ letitia: niſi forte per accidens ꝑꝑ exceſſum. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m: ꝙ imaginatio rei cōtriſtantis qͣꝫtum eſt de ſe nata ē augere triſtitiā: ſed ex hoc ipſo ꝙ hō imaginat̉ ꝙ facit illud qd̓ cōuenit ſibi ẜm talem ſtatū: ꝯſurgit inde q̄daꝫ delectatio: ⁊ eadem rōne ſ alicui ſubrepat riſus in ſtatu in quo videt̉ ſibi eſſe legendū ex hoc ipſo dolet tanqͣꝫ faciat id qd̓ non ꝯuenit: vt Tullius dicit in. 3. de tuſculanis queſtionibus. Ad tertium ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ dolor ami ci cōpatientis nō mitiget triſtitiā Contrarioꝝ.n. ꝯͣrij ſunt effectus: ſꝫ ſicut Augu. dicit. 8. con feſ. Quando cum multis gaudetur in ſingulis vberius ē gaudium: qꝛ feruere faciunt ſe ⁊ inflammāt̉ ex alterutro. ergo pari rōne qn̄ multi ſimul triſtant̉: videt̉ ꝙ ſit maiotriſtitia. ¶ Pͣ. Hoc requirit amicicia: vt amoris vicem ꝗs rependat: vt Augu. dicit. 4. confeſ. ſed amicus condolens dolet de dolore amici dolentis. ergo ipſe dolor amici con dolētis eſt cā amico prius dolenti de ꝓprio malo alterius doloris: ⁊ ſic duplicato dolore videtur triſtitia creſcere. ¶ Pͣ. Omne malū amici ē contriſtās ſicut ⁊ maluꝫ ꝓpriū nam amicus eſt alter ipſe: ſed dolor eſt quoddaꝫ maluꝫ. et go dolor amici condolentis auget triſtitiam amico cui con dolet̉. ¶ Sed ꝯͣ eſt qd̓ ph̓s dicit in. 9. ethicoꝝ ꝙ in triſtitiis amicus condolens conſolat̉. ¶ Rn̄º dd̓m: ꝙ naturaliter amicus condolens in triſtitijs eſt cōſolatiuus: cuius duplicem rōnem tangit ph̓s in. 9. ethicorū. Quarum prima eſt. qꝛ cum ad triſtitiam pertineat aggrauare: hꝫ rationem cuiuſdam oneris a qua aliꝗs aggrauatus alleuiari conatucum ergo aliquis videt de ſua triſtitia alios contriſtatos fit ei quaſi quedam imaginatio ꝙ illud onus alij cum ipſo ſerant quaſi conantes ad ip̄m ab onere alleuiēdum: ⁊ ideo leuius fert triſtitie onus ſic̄ etiaꝫ in portandis oneribus cor poralibus contingit. Scd̓a rō ⁊ melior eſt. qꝛ per hoc ꝙ amici ꝯtriſtant̉ ei: percipit ſe ab eis amari. qd̓ ē delectabile vt ſupra dcm̄ ē: vnde cum omnis delectatio mitiget triſtitiā: ſicut ſupra dem̄ ē: ſequit̉ ꝙ amicus condolens triſtitiaꝫ mitiget. ¶ Ad primum ergo dd̓m: ꝙ in vtroqꝫ amicicia manifeſtat̉.ſ. ⁊ ꝙ ꝯgaudet gaudenti: ⁊ ꝙ condolet dolenti. ⁊ ideo vtrūqꝫ rōne cauſe reddit̉ delectabile. ¶ Ad ſcd̓ꝫ dd̓ꝫ: ꝙ ipſe dolor amici ẜm ſe contriſtaret: ſed conſideratio cauſe eius que eſt amor magis delectat. Et per hoc pꝫ reſpōſio ad tertium. Ad quartuꝫ ſic ꝓceditur. Ur̄ ꝙ contempla tio veritatis nō mitiget doloreꝫ Dr̄.n. Eccleſiaſtes. 2. Qui addit ſcīam addit ⁊ doloreꝫ: ſꝫ ſcīa ad contemplationem veritatis pertinet. non ergo con templatio veritatis mitigat dolorem. ¶ Pͣ. Cōtemplatio veritatis ad intellectum ſpeculatiuum pertinet: ſed intellectus ſpeculatiuus non mouet vt dr̄ in. 3. de anima. cuꝫ igit gaudium ⁊ dolor ſint quidam motus animi videt̉ ꝙ contemplatio veritatis nihil faciat ad mitigationem doloris ¶ Pͣ. Remediū egritudinis apponendum eſt vbi ē egritudo: ſed contemplatio veritatis eſt in intellectu: non ergo mitigat dolorem corporalem qui eſt in ſenſu. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſt qd̓ Augu. dicit in primo ſoliloquiorum. Uidebat̉ mihi ſi ſe ille mentibus noſtris veritatis fulgor apperiret: aut non me ſenſurum fuiſſe illum dolorem. aut certe pro nihilo toleraturum. ¶ Rn̄º dd̓m. ſicut ſupra dcm̄ ē in cōtemplatio ne veritatis maxima delectatio conſiſtit: omnis autem delectatio dolorem mitigat. vt ſupra dcm̄ eſt ⁊ ideo contemplatio veritatis mitigat triſtitiam vel dolorē. ⁊ tāto magis quanto perfectius aliquis ē amator ſapientie. ⁊ ideo homi nes ex contemplatione diuina: ⁊ future beatitudinis in tribulationibus gaudent ẜm illud Iaco. primo. Omne gaudium exiſtimate fratres mei cū in tētationes varias incide ritis. Et quod eſt amplius etiam inter corporis cruciatus huiuſmodi gaudium inuenit̉: ſic̄ Tiburtius martir cū nudatis plantis ſuper ardentes prunas incederet dixit. Uide tur mihi ꝙ ſuper roſeos flores incedā in nomine Ieſu xp̄i ¶ Ad primū ergo dicendum ꝙ qui addit ſcīam addit do lorem: vel ꝑꝑ difficultatem ⁊ defectum inueniende veritatis: vel ꝑꝑ hoc ꝙ ꝑ ſcīaꝫ homo cognoſcit multa que volūtati ꝯtrariant̉: ⁊ ſic ex parte reruꝫ cognitarum ſcīa dolo rē cauſat: ex parte autē cōtemplationis veritatis delectatio nem. ¶ Ad ſecundum dd̓m ꝙ intellectus ſpeculatiuus non mouet animum ex parte rei ſpeculate. mouet tamen animum ex parte ipſius contemplationis que ē quoddam bonū hominis: ⁊ naturaliter delectabilis. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m: ꝙ in viribus anime ſit redundantia ab inferiori ad ſuperius: ⁊ ſecundum hoc delectatio contemplationis que eſt in ſuperiori parte redundat ad mitigandum etiam dolorem qui eſt in ſenſu. Ad quintum ſic procedit̉. Uidetur ꝙ ſom nus ⁊ balneū nō mitigēt triſti tiā. Triſtitia.n. ī anima cōſiſtit: ſꝫ ſomnus ⁊ balncū ad cor pus pertinent: non ergo aliꝗd faciūt ad mitigationem triſtitie. ¶ Pͣ. Idem effectus non videt̉ cauſari ex ꝯtrarijs cauſis: ſed huiuſmodi cum ſint corporalia repugnant contē plationi veritatis: que eſt cauſa mitigationis triſtitie: vt dictum eſt. non ergo per huiuſmodi triſtitiā mitigat̉. ¶ Pͣ. Triſtitia ⁊ dolor ſecundum ꝙ pertinent ad corpus: in qua dam tranſmutatione cordis conſiſtunt: ſed huiuſmodi re media magis vident̉ pertinere ad exteriores ſenſus ⁊ mō bra qͣꝫ ad īteriorem cordis diſpoſitionem. non ergo per huiuſmodi triſtitia mitigat̉. ¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ Augu. dicit 9. confeſ. Audieram balnei nomen inde dcm̄ ꝙ anxietatē pellat ex animo. Et īfra dormiui ⁊ euigilaui. ⁊ nō parua ex parte mitigatū īueni dolorē meū. Et īduc ꝙ ī hymno Am broſij dr̄ ꝙ ꝗēs artus ſolutos reddit laboris vſui: mēteſqꝫ feſſas alleuat: luctuſqꝫ ſoluit anxios. ¶ Rn̄º dd̓m ꝙ ſicut dcm̄ ē. triſtitia ẜm ſuā ſpēꝫ repugnat vitali motioni corporis. ⁊ ideo illa que reformāt nam corporalē idebitum ſtatum vitalis motionis repugnāt triſtie ⁊ ipſam mitigant. Per hoc ēt ꝙ hmōi remedijs reducit̉ na ad debituꝫ ſta
