Queſtio. XXXIX. 41 tum: cauſatur ex his delectatio. hoc.n. eſt quod delectationē facit vt ſupra dcm̄ ē: vn̄ cum oīs delectatio triſtitiā mitti get ꝑ hmōi remedia corporalia triſtitia mitigat̉. ¶ Ad pri mū ergo dd̓ꝫ: ꝙ ipſa debita corporis diſpoſitio inquantuꝫ ſentit̉: delectatione cauſat. ⁊ per ꝯſequens triſtitiam mitigat. ¶ Ad ſcd̓ꝫ dd̓m: ꝙ delectationum vna aliā impedit: vt ſupra dcm̄ ē: ⁊ tn̄ oīs delectatio triſtitiā mitigat: vn̄ non ē ī conueniēs ꝙ ex cauſis ſe inuicē īpediētibꝰ triſtitia mitigetur. ¶ Ad tertiuꝫ dd̓m ꝙ oīs bona diſpoſitio corporis re dundat quodāmodo ad cor ſic ad principiū ⁊ fineꝫ corpo ralium motionum: vt dr̄ in libro de cā motus aīalium. ¶ Queſtio. xxxix. Einde conſiderandū ē de boni tate ⁊ malitia doloris vel triſtitie. ¶ Et circa hoc querunt̉ qͣtuor. Primo vtrum oīs triſtitia ſit malum. Scd̓o vtꝝ poſſit eſſe bonū honeſtum. Tertio vtrum poſſit eē bonum vtile. Quarto vtrum dolor corporis ſit ſum mum malum. Ad primū ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ oīs triſtitia ſit mala. Dicit.n. Gregoriꝰ nicenus. Oīs triſtitia malum ē ſuijpſius nā: ſed qd̓ ualiter ē maluꝫ ſemꝑ ⁊ vbiqꝫ ē maluꝫ. ergo oīs triſtitia eſt mala. ¶ Pͣ. Illud qd̓ omnes fugiunt etiam virtuoſi ē malū: ſꝫ triſtitiam omnes fugiūt ēt virtuoſi. qꝛ vt dr̄ in. 7. ethicoꝝ. Et ſi prudens nō ītendat delectari: tn̄ intēdit nō triſtari. ergo triſtitia ē malum. ¶ Pͣ. Sicut maluꝫ corporale ē ob̓m ⁊ cauſa do loris corporalis. ita malū ſpūale ē ob̓m ⁊ cauſa triſtitie ſpiri tualis: ſed oīs dolor corporalis ē maluꝫ corporis. ergo oīs triſtitia ſpūalis ē maluꝫ aīe. ¶ Sed ꝯͣ. triſtitia de malo ꝯͣriat̉ delectationi de malo: ſꝫ delectatio de malo ē mala: vn̄ in deteſtationē quorūdam dr̄ Prouer. 2. ꝙ letant̉ cū male fecerint. ergo triſtitia de malo ē bona. ¶ Rn̄º dd̓ꝫ ꝙ ali ꝗd eē bonū vel malū pōt dici dupl̓r. Uno mō ſimpl̓r ⁊ ẜm ſe. ⁊ ſic oīs triſtitia ē quoddā malū. hoc.n. ip̄m quod ē appetitū hoīs anxiari de malo p̄ſenti rōneꝫ mali habet impedit̉.n. per hoc quies appetitus in bono. Alio modo di aliꝗd bonū vel malū ex ſuppoſitione alterius: ſicut verecū dia dr̄ eſſe bonuꝫ ex ſuppoſitione alicuiꝰ turpis cōmiſſi: vt dr̄ in. 4. ethicoꝝ. Sic igit̉ ſuppoſito aliquo cōtriſtabili vel doloroſo ad bonitatē ꝑtinet ꝙ aliꝗs de malo p̄ſenti triſtet vel doleat: ꝙ.n. nō triſtaret̉ vel nō doleret: nō poſſet eē ni ſi qꝛ vel nō ſentiret. vel qꝛ non reputaret ſibi repugnans: ⁊ vtrunqꝫ iſtoꝝ ē malū manifeſte. ⁊ ideo ad bonitatem ꝑtinet vt ſuppoſita preſentia mali ſequat̉ triſtitia vel dolor. ⁊ hoc ē qd̓ Augu. dicit s. ſuper Gen̄. ad lr̄am. Adhuc eſt bonū qd̓ dolet amiſſuꝫ bonū: nā niſi aliqd̓ bonū remanſiſſet in na: nullius bōi amiſſi dolor eēt in pena: ſꝫ ꝗ ſermones morales ſunt in ſingularibꝰ: quoꝝ ſunt operationes: illud qd̓ ē ex ſuppoſitione bonū dꝫ bonū iudicari: ſic̄ qd̓ ē ex ſuꝑ poſitione volūtarium iudicat̉ voluntariū: vt dr̄ in. 3. ethi⁊ ſupra habitū ē. ¶ Ad primū gͦ dd̓ꝫ: ꝙ Gregorius nicenus loquit̉ de triſtitia ex parte mali triſtantis: nō autem ex parte ſentientis ⁊ repudiātis malū. Et ex hac etiam parte oēs fugiunt triſtitiā inquantū fugiunt malū: ſed ſenſum ⁊ refutationē mali nō fugiunt. Et ſic dd̓m etiam eſt de dolore corporali: nā ſenſus ⁊ recuſatio mali corporalis atteſta tur naͣe bone. Un̄ pꝫ reſponſio ad ſcd̓m ⁊ ad tertium. Ad ſecundū ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ triſtitia nō habeat rōneꝫ boni honeſti. Qd̓ .n. ad inferos deducit ꝯͣriat̉ honeſto. ſꝫ ſicut dicit Aug. 17. ſuper Gen̄. ad lr̄am. Iacob hoc timuiſſe videt̉ ne nimia triſtitia ſic perturbaret̉: vt n̄ ad requiē beatoꝝ iret: ſꝫ ad īferos peccatoꝝ. ergo triſtitia nō hꝫ rōnem boni honeſti. ¶ Pͣ. Bonū honeſtū hꝫ rōnem laudabilis ⁊ meritorij: ſꝫ triſtitia diminuit rōneꝫ laudis ⁊ meriti. Dicit.n. apl̓us.2. ad Cor. 9. Unuſquiſqꝫ ꝓut deteſtinauit in corde ſuo nō ex triſtitia aut ex neceſſitate. ergo triſtitia nō ē bonū honeſtuꝫ ¶ Pͣ. Sicut Aug. dicit. 14. de ci. dei. Triſtitia eſt de his q̄ nobis nolētibus accidūt: ſed nō velle ea q̄ p̄ſential̓r fiunt eſt hēre voluntatē repugnantē ordinationi diuine. cuius ꝓuidentie ſubiacent omnia que aguntur. ergo eum conformitas humane voluntatis ad diuinā pertineat rectitudinē vo lūtatis vt ſupra dcm̄ eſt: vr̄ ꝙ triſtitia ꝯͣriet̉ rectitudini vo luntatis. ⁊ ſic non hꝫ rōnem honeſti. ¶ Sed ꝯͣ. oē qd̓ me ret̉ premiū vite eterne hꝫ rōnē honeſti: ſed triſtitia ē hmō vt pꝫ per id qd̓ dr̄ Matth̓. 5. Beati qui lugēt qm̄ ipſi con ſolabunt̉: ergo triſtitia ē bonum honeſtuꝫ. ¶ Rn̄º dd̓m: ꝙ ẜm illā rōnem qua triſtitia ē bonū pōt eſſe bonū honeſtū. Dcm̄ ē.n. ꝙ triſtitia ē bonum ẜm cognitionem ⁊ recuſationem mali: que quidem duo in dolore corporali atteſtā tur bonitati naͣe. ex qua prouenit ꝙ ſenſus ſentit. ⁊ naͣ refugit leſiuum qd̓ cauſat dolorē. In interiori vero triſtitia cognitio mali qn̄qꝫ ꝗdem ē per rectuꝫ iudiciū rōnis. ⁊ recuſatio mali ē per voluntatē bn̄ diſpoſitaꝫ deteſtantē malum oē aūt bonum honeſtū ex his duobus ꝓcedit.ſ. ex rectitudine rōnis ⁊ voluntatis. vn̄ manifeſtum eſt ꝙ triſtitia pōt habere rōnem boni honeſti. ¶ Ad primū ergo dd̓m: ꝙ omnes paſſiones aīe regulari debent ẜm regulam rōnis qͥ eſt radix boni honeſti quā tranſcendit immoderata triſtitia de qua loquit̉ Augu. ⁊ ideo recedit a ratione honeſti¶ Ad ſcd̓m dd̓ꝫ ꝙ ſicut triſtitia de malo procedit ex volū tate ⁊ rōne recta que deteſtat̉ malum: ita triſtitia de bono procedit ex rōne ⁊ voluntate ꝑuerſa que deteſtatur bonū ⁊ ideo talis triſtitia impedit laudem vel meritum boni ho neſti: ſicut cum quis facit cū triſtitia elemoſynā. ¶ Ad tertiuꝫ dd̓ꝫ ꝙ aliqua p̄ſentialiter eueniunt q̄ non fiunt deo vo lente: ſed deo permittente: ſicut peccata vn̄ voluntas repu gnans peccato exn̄ti vel in ſe vel in alio: non diſcordat a vo luntate dei: mala vero penalia p̄ſentialiter contingunt etiaꝫ deo volente: non tn̄ exigit̉ ad rectitudineꝫ voluntatis ꝙ ea ẜm ſe homo velit: ſed ſolū ꝙ non ꝯnitatur ordini diuine iuſtitie: vt ſupra dictum eſt. Ad tertiū ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ triſtitia nō poſſit eē bonū vtile. Dr̄.n. Eccleſia. 30. Multos occidit triſtitia: ⁊ nō ē vtilitas ī illa. ¶ Pͣ. Electio ē de eo qd̓ eſt vtile ad finem aliquem: ſed triſtitia nō ē eligibilis ꝗnīmo idem ſine triſtitia qͣꝫ cum triſtitia ē magis eligē dū: vt dr̄ in.3. topicoꝝ. ergo triſtitia nō ē bonū vtile. ¶ Pͣ. Oīs res ē ꝑꝑ ſuam oꝑationem: vt dr̄ in. 2. de celo: ſꝫ triſtitia impedit oꝑationeꝫ: vt dr̄ in. 10. ethi. ergo triſtitia nō hꝫ rōnem boni vtilis. ¶ Sꝫ ꝯͣ. ſapiens nō querit niſi vtilia. ſꝫ ſicut dr̄ Eccleſiaſtes. 7. Cor ſapientū vbi triſtitia: ⁊ cor ſtultoꝝ vbi letitia. ergo triſtitia ē vtilis. ¶ Rn̄º dd̓m: ꝙ ex malo p̄ſenti inſurgit duplex appetitus motus. Unus ꝗdemi quo appetitus ꝯͣriat̉ malo p̄ſenti: ⁊ ex iſta parte triſtitia nō hꝫ vtilitatem. qꝛ id qd̓ eſt p̄ſens non pōt non eē p̄ſens. Se cundus motus conſurgit in appetitu ad fugiendum ⁊ repellendum malū contriſtans. ⁊ qͣꝫtum ad hoc triſtitia hēt vtilitatem ſi ſit de aliquo quod eſt fugiendum. Eſt.n. aliꝗd fugiendum dupl̓r. Uno modo ꝑꝑ ſeip̄m ex ꝯͣrietate quā hꝫ ad bonū ſicut pctm̄: ⁊ ideo trſtitia de peccato vtilis ē ad hoc ꝙ hō fugiat p̄cm̄. ſicut Apl̓us dicit. 2. ad Cor. 7. Gau deo non qꝛ ꝯtriſtati eſtis: ſꝫ qꝛ ꝯtriſtati eſtis ad penitentiā. Alio mō eſt aliꝗd fugiendū. nō qꝛ ſit ẜm ſe malum: ſꝫ qꝛ ē occaſio mali. dū vel hō nimis inheret ei ꝑ amorē: vel etiā ex hoc ꝙ p̄cipitat̉ in aliqd̓ malū: ſicut pꝫ in bonis tēporalibus: ⁊ ẜm hoc triſtitia de bonis tēporalibus: pōt eē vtilis: ſicut dr̄ Eccleſiaſtes. 7. Meliꝰ ē ire ad domū luctus qͣꝫ ad domū conuiuij: ī illa.n. finis cunctoꝝ ammonet̉ hoīuꝫ. Iō aūt triſtitia ī oī fugiēdo ē vtilis. qꝛ gemīat̉ fugiēdi cā: nā ip ſuꝫ malū ẜm ſe fugiēdū ē: ipſam aūt triſtitiā ẜm ſe oēs fugiūt ſicut ēt bonū oēs appetunt ⁊ delectationē de bono. Si cut ergo delectatio de bono facit vt bonū auidius querat̉: ita triſtitia de malo fac̄: vt malū vehemētiꝰ fugiat̉. ¶ Ad primū ergo dd̓m: ꝙ auctoritas illa ītelligit̉ de īmoderata triſtitia q̄ aīum abſorbet: hmōi aūt triſtitia immobilitat anmū: ⁊ īpedit fugā mali vt ſupra dcm̄ ē. ¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ ſicut quodlꝫ eligibile ſit minus eligibile ꝑꝑ triſtitiam ita quodlibet fugiendum redditur magis fugiendum ꝑꝑ triſtitiam ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc triſtitia eſt vtilis. ¶ Ad tertiū dd̓ꝫ: ꝙ triſtitia de operatione aliqua impedit operationeꝫ: ſꝫ tri ſtitia de ceſſatione operationis facit auidius operari. F
