Queſtio CIX. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ēt veꝝ nō pōt hō cognoſcere ſine auxilio diuino: ſicut ſupra dictum eſt: ⁊ tn̄ magis ē na hūana cor rupta ꝑ pcm̄ qͣꝫ ad appetitū bōi: qͣꝫ qͣꝫ ad cognitōeꝫ v̓i. Ad tertiuꝫ ſic ꝓcedit̉. Ur̄ ꝙ hō n̄ poſſit diligere deū ſuꝑ oīa ex ſol̓ naͣlibus ſine gr̄a. Diligere.n. deū ſuꝑ oīa ē ꝓpͥus ⁊ pͥncipal̓ charitatis actꝰ: ſꝫ charitatē hō n̄ p̄t hr̄e ꝑ ſeip̄ꝫ: qꝛ charitas dei diffuſa ē ī cordibꝰ nr̄is ꝑ ſpūꝫ ſctm̄ ꝗ datꝰ ē nob̓: ut dr̄ Ro. 5. gͦ hō ex ſol̓ naͣlibꝰ n̄ p̄t deū diligē ſuꝑ oīa. ¶ Pͣ. Nulla na p̄ſup̄ ſeipſaꝫ: ſꝫ diligē aliꝗd plꝰ qͣꝫ ſe extēdē ī aliꝗd ſup̄ ſeip̄m: gͦ nulla naͣ creata p̄t deū diligē ſup̄ ſeipſaꝫ ſine auxilio gl̓e ¶ Pͣ. Deo cū ſit ſūmū bonū debet̉ ſūmꝰ amor ꝗ ē: vt ſuꝑ oīa diligat̉: ſꝫ ad ſūmū amorē d̓o īpēdēdū ꝗ ei a nob̓ d̓bet hō n̄ ſuffic̄ ſine gr̄a. alioqͥn fruſtra adderet̉ gr̄a. gͦ hō n̄ p̄ſine gr̄a ex ſol̓ naͣlibꝰ diligē deū ſuꝑ oīa. ¶ Sꝫ ꝯͣ. Primꝰ hō ī ſol̓ naͣlibꝰ ꝯſtitutꝰ fuit: ut a ꝗbuſdā pōit̉: ī qͦ ſtatu māi feſtū ē ꝙ aliqual̓r deū dilexit: ſꝫ n̄ dilexit deū eqͣl̓r ſibi: vl̓ minꝰ ſe. qꝛ ẜꝫ hͦ peccaſſet. gͦ dilexit deū ſup̄ ſe. gͦ hō ex ſol nālibꝰ deū p̄t diligē plꝰ qͣꝫ ſe: ⁊ ſuꝑ oīa. ¶ Rn̄º dd̓ꝫ ꝙ ſic̄ ſupra dcm̄ ē ī pͥmo ī qͦ ēt circa naͣlē dilectionem angeloꝝ diuerſe opiniōes ſūt poſite: hō ī ſtatu naͣe ītegre poterat oꝑa ri v̓tute ſue naͣe bonū qd̓ ē ſibi ꝯnāle abſqꝫ ſuꝑadditōe gratulti doni: lꝫ n̄ abſqꝫ auxilio dei mouētis: diligere āt deū ſu ꝑ oīa ē ꝗddā ꝯnale hoī: ⁊ ēt cuilibꝫ creature n̄ ſolū rōnali: ſꝫ irrōnali: ⁊ ēt inanimate ẜꝫ modū amoris ꝗ vnicuiqꝫ crea ture ꝯpetere p̄t. Cuiꝰ rō ē: qꝛ vnicuiqꝫ naͣle ē ꝙ appetat ⁊ amet aliꝗd ẜꝫ ꝙ aptū natū ē eē. Sic igr̄ agit vnūqd̓qꝫ: ꝓut aptū natū ē: ut dr̄ ī. 2. phy. māifeſtū ē āt ꝙ bonū ꝑtis ē ꝑꝑ bonū totiꝰ: vn̄ naͣli appetitu vl̓ amore vnaq̄qꝫ res ꝑticulares amat bonū ſuū ꝓpͥuꝫ ꝑꝑ bonū cōe totiꝰ vniuerſi: qd̓ ē deꝰ: vn̄ ⁊ Dio. dic̄ ī li. d̓ di. no. ꝙ deꝰ ꝯuertit oīa ad amorē ſuijpſiꝰ: vn̄ hō ī ſtatu naͣe ītegre dilectionē ſui ipſiꝰ refere bat ad amorē dei ſic̄ ad finē: ⁊ ſil̓r dilectionē oīuꝫ aliaꝝ re ⁊ ita deū diligebat plus qͣꝫ ſeip̄ꝫ ⁊ ſuꝑ oīa. Sꝫ ī ſtatu natu re corrupte hō ad hͦ defic̄ ſcd̓ꝫ appetitū volūtatis rōnal̓ q̄ ꝑꝑ corruptionē naͣe ſeꝗt̉ bonū pͥuatū niſi ſanet̉ ꝑ gr̄aꝫ dei. Et iō dd̓ꝫ ē ꝙ hō ī ſtatu naͣe ītegre n̄ īdigebat dono gr̄e ſu ꝑaddite nalibꝰ bonis ad diligēdū deū naͣl̓r ſuꝑ oīa: lꝫ īdigeret auxilio dei ad hͦ eū mouētis: ſꝫ ī ſtatu nature corrupte indiget homo etiam ad hoc auxilio gratie naturā ſanantis. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓ꝫ ꝙ charitas diligit deū ſuꝑ oīa eminētiꝰ qꝫ naͣ. Natura.n. diligit deū ſuꝑ oīa: ꝓut ē pͥncipiū ⁊ finis naͣl̓ boni. charitas āt ẜꝫ ꝙ eſt ob̓m beatitudinis. ⁊ ẜꝫ ꝙ hō hꝫ quādā ſocietatē ſpūalē cū deo: addit ēt charitas ſuꝑ na lē dilectionē dei ꝓmptitudinē quādā ⁊ delectationē: ſic̄ hī tꝰ ꝗlibꝫ v̓tutis addit ſupra actū bonū ꝗ ſit ex ſola naͣli rōne hoīs v̓tutis habituū nō habētis: ¶ Ad 2ᵐ dd̓m: ꝙ cū diꝙ nulla naͣ pōt ſupra ſeip̄aꝫ. n̄ eſt intelligēdū ꝙ n̄ poſſit feri in aliqd̓ ob̓m qd̓ ē ſupra ſe. manifeſtū ē.n. ꝙ ītellectꝰ noſter nali cognitiōe pōt aliqͣ cognoſcere q̄ ſūt ſupra ſeip̄m: ut pꝫ in naͣli cognitione dei ſꝫ illud intelligendum eſt ꝙ nā n̄ poteſt in actum excedentem proportioneꝫ ſue v̓tutis. tal aūt actꝰ n̄ ē diligere deū ſuꝑ oīa. hoc.n. ē naͣle cuilꝫ nature create: vt dcm̄ ē. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ amor dr̄ ſūmꝰ n̄ ſolū qͣꝫ tū ad gradū dilectiōis: ſꝫ ēt qͣꝫtū ad rōnē diligēdi: ⁊ dilectio nis modū: ⁊ ẜm hoc ſūmus gradꝰ dilectiōis ē qͦ charitas diligit deum: ut beatificantem: ſicut dicum eſt. Ad quartū ſic ꝓcedit̉. Ur̄ ꝙ hō ſine gr̄a ꝑ ſua nalia poſſit p̄cepta legis īpler̄. Di cit.n. apl̓s ad Ro. 2. ꝙ gētes q̄ legē n̄ hn̄t naͣl̓r ea q̄ legis ſifaciūt: ſꝫ illud qd̓ naͣliter hō fac̄ ꝑ ſeip̄m facere abſqꝫ gr̄aergo hō p̄t legis p̄cepta facere abſqꝫ gr̄a. ¶ Pͣ. Hieronymus dicit in expōne catholice fidei: illos eſſe maledicēdos ꝗ deū p̄cepiſſe hoī aliꝗd īpol̓e dicūt: ſꝫ īpol̓e eſt hoī quod ꝑ ſeipſum implere non poteſt. ergo homo poteſt implere oīa p̄cepta legis ꝑ ſeip̄ꝫ. ¶ Pͣ. Inter oīa p̄cepta legis ma ximū ē illud. Diliges dn̄ꝫ deū tuū ex toto corde tuo: ut pꝫ Matth̓. 22. ſꝫ hoc mādatū pōt hō īplere ex ſol̓ naͣlibꝰ diligēdo deū ſuꝑ oīa. ut ſupra dcm̄ ē: gͦ oīa mandata legis p̄t hō implere ſine gr̄a. ¶ Sed ꝯͣ eſt qd̓ aug. dic̄ ī li. de hereſi bꝰ hoc ꝑtinere ad hereſim pelagianoꝝ: ut credāt ſine gr̄a hoīeꝫ poſſe facere oīa diuina mādata. ¶ Rn̄º dd̓m: ꝙ im plere mādata legis ꝯtingit dupl̓r. Uno mō qͣꝫtū ad ſub̓aꝫ opeꝝ. ꝓut.ſ. hō oꝑat̉ iuſta: ⁊ fortia: ⁊ alia v̓tutis oꝑa. ⁊ hͦ mō hō in ſtatu nature integre potuit oīa mādata legis im plere: alioqͥn hō nō potuiſſet ī ſtatu illo non peccare: cū nihil aliud ſit peccare qͣꝫ trāſgredi diuina mādata: ſꝫ in ſtatu nature corrupte n̄ pōt hō implere oīa mandata diuina ſine gr̄a ſanante. Alioº pn̄t impleri mandata legis n̄ ſolum quātum ad ſubſtantiam oꝑis: ſꝫ etiam quantum ad modū agendi: ut.ſ. ex charitate fiant: ⁊ ſic neqꝫ in ſtatu nature īte gre: neqꝫ in ſtatu nature corrupte poteſt hō implere abſqꝫ gratia legis mandata: vnde Aug. in libro pe correctione ⁊ gratia: cum dixiſſet ꝙ ſine gratia nullum prorſus bonū homines faciunt ſubdit. Non ſolum ut monſtrante ipſa ꝗd faciendū ſit ſciant: veꝝ etiam ut p̄ſtante ipſa faciant cū dilectione quod ſciūt. indigent inſuꝑ in vtroqꝫ ſtatu auxilio dei mouētis ad mādata īplēda: ut dcm̄ ē. ¶ Ad pͥᵐ ergo dd̓ꝫ: ꝙ ſicut Aug. dicit in libro de ſpiritu ⁊ littera: non moueat ꝙ naliter dixit eos q̄ legis ſunt faccere. hoc.n. agit ſpiritꝰ gratie. ut imagineꝫ dei in qua nāliter facti ſumus inſtauret in nobis. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ illud qd̓ poſſumus cum auxilio diuino non eſt nobis omnino īpoſſibile: ẜm illud ph̓i in .3. ethicoꝝ. Que per amicos poſſumus aliqualiter ꝑ nos poſſumus: vnde Hieronymꝰ ibidem confitetur ſic noſtrū libeꝝ eſſe arbitrium. ut dicamus nos ſemper indigere deauxilio. ¶ Ad tertiū dd̓ꝫ: ꝙ preceptum de dilectione denon poteſt homo implere ex puris naturalibus ẜm ꝙ ex charitate impletur: ut ex ſupradictis patet. Ad quintum ſic ꝓcedit̉. Ur̄ ꝙ hō poſſit me reri vitā eternā ſine gratia. Di cit.n. dn̄s Matth̓. 19. Si vis ad vitā īgredi ſerua mādata ex quo vr̄ ꝙ ingredi in vitam eternam ſit conſtitutū ī hoīs voluntatem: ſꝫ id qd̓ in noſtra uoluntate conſtitutum eſt ꝑ nos ipſos poſſumus. gͦ vr̄ ꝙ hō ꝑ ſeipſaꝫ poſſit vitā eter nam mereri. ¶ Pͣ. Uita eterna eſt merces vel premium que hominibꝰ redditur a deo ẜm illud Matth̓. 5. Mer ces veſtra multa eſt in celis: ſꝫ merces uel p̄mium reddit a deo homini ẜm oꝑa eius. ẜm illud pſal̓. Tu reddes vni cuiqꝫ ẜm opera eius. Cuꝫ igitur hō ſit dn̄s ſuoꝝ opeꝝ: vr̄ ꝙ in eiꝰ ptāte conſtitutum ſit ad vitam eternam peruenit. ¶ Pͣ. Uita eterna eſt vltimus finis uite humane: ſed quelibet res naturalis per ſua naturalia poteſt conſequi finem ſuum ergo multomagis homo ꝗ eſt altioris nature ꝑ ſua naͣlia poteſt ꝑuenire ad vitam eternam abſqꝫ aliqͣ gratia¶ Sꝫ ꝯͣ eſt qd̓ apoſtolus dicit ad Ro. 6. Gratia dei uita eterna: qd̓ ideo dicitur ſicut gloſa ibidem dicit: ut intelligeremus deum ad uitam eternam pro ſua miſeratione nos perducere. ¶ Rn̄º. dd̓m: ꝙ actus ꝑducentes ad finē or eſſe fini ꝓportionatos: nullꝰ aūt actꝰ excedi ꝓportionē pͥncipij actiui. ⁊ iō uidemꝰ in rebus nalibꝰ ꝙ nulla res p̄t ꝑficere effectum ꝑ ſuā oꝑationem ꝗ excedat v̓tutem actiuaꝫ ſꝫ ſolū pōt ꝓducere ꝑ oꝑationem ſuā effectū ſue v̓tuti pro portionatū. vita aūt eterna eſt finis excedens ꝓportionem nature humane: ut ex ſupra dictis pꝫ. Et iō hō ꝑ ſua nalinon p̄t ꝓducere oꝑa meritoria ꝓportionata vite eterne: ſed ad hoc exigit̉ altior v̓tꝰ q̄ eſt v̓tꝰ gratie. ⁊ iō ſine gr̄a hō n̄ p̄t mereri vitam eternam: pōt tn̄ facere oꝑa ꝑducentia ad bonum aliqd̓ homini connaturale: ſicut laborare in agrobibere: manducare ⁊ habere amicū ⁊ alia huiuſmodi: vt Aug. dic̄ ī tertia rn̄ſiōe ꝯͣ pelagianos. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓ꝫ: ꝙ hō ſua uoluntate fac̄ oꝑa meritoria vite eterne: ſꝫ ſic̄ Aug. in eodem li. dicit: ad hoc exigitur ꝙ voluntas hoīs p̄pare tur a deo ꝑ gr̄aꝫ. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m: ꝙ ſicut glo. dicit Ro. 6 ſuꝑ illud. Gr̄a dei uita eterna. certū ē vitam eternaꝫ bonis oꝑbꝰ reddi. ſꝫ ipſa oꝑa ꝗbꝰ reddit̉ ad dei gr̄aꝫ ꝑtinēt: cuꝫ ēt ſupra dictū ſit ꝙ ad īplēdū mandata legis ẜm debitum modū ꝑ quē eoꝝ īpletio ē meritoria reqͥritur gr̄a. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m: ꝙ obiectio illa ꝓcedit de fine hoī cōnaturali: nā aūt humana ex hoc ipſo ꝙ nobilior ē pōt ad altiorē finē ꝑduc ſaltem auxilio gratie: ad quem inferiores nature nullo modo pertingere pn̄t. ſicut hō eſt melius diſpoſitus ad ſanita tem ꝗ aliꝗbus auxilijs medicine poteſt ſanitateꝫ ꝯſeq̄qꝫ ille qui nullo modo ut ph̓us introducit in. 2. de celo.
