Queſtio. CIX. eo qd̓ eſt ẜꝫ naꝫ. qd̓ vitare hō poterat in ſtatu naͣe ītegre. nō tn̄ hoc poterat ſine auxilio dei ī bono ꝯſeruātis: qͦ ſb̓tra cto ēt ipſa na in nihilū decideret. In ſtatu āt naͣe corrupte indiget hō gr̄a hītuali ſanāte nam ad hͦ ꝙ hō oīno a pctō abſtineat. q̄ ꝗdē ſanatio pͥmo ſit in pn̄ti vita ẜꝫ mētē appetitu carnali nōdū totaliter reꝑato. vn̄ apl̓s ad Ro. 7. ī ꝑſona hoīs reꝑati dicit. Ego ip̄e mēte ſeruio legi dei: carne ālegi pctī. In qͦ ꝗdē ſtatu pōt hō abſtinere ab oī pctō mortali qd̓ in rōne ꝯſiſtit: ut ſupra hibitū ē. nō aūt pōt hō abſtinere ab oī pctō veniali ꝑꝑ corruptionem īferioris appetit ſenſualitatis cuiꝰ motꝰ ſingulos ꝗdē rō reprime pōt: ⁊ ex hoc hn̄t rōnē pctī ⁊ uolūtarij: nō aūt oēs: qꝛ dū uni reſiſtē nitit̉ fortaſſis aliꝰ inſurgit: ⁊ ēt qꝛ rō nō ſemꝑ pōt eſſe ꝑui gil ad hmōi motꝰ vitādos: ut ſupra dictū eſt. Sil̓r ēt an̄qͣꝫ hoīs rō in qͣ ē pctm̄ mortale: reparet̉ ꝑ gr̄aꝫ iuſtificātē: pōt ſingula pctā mortalia uitare: ⁊ ẜm aliqd̓ tp̄s: qꝛ nō ē neceſ ſe ꝙ ꝯtinuo peccet ī actu. ſꝫ ꝙ diu maneat abſqꝫ pctō mor tali eē nō pōt. vn̄ ⁊ Grego. dic̄ ſuꝑ Ezech̓. ꝙ pctm̄ quod mox ꝑ pnīaꝫ nō delet̉ ſuo pōdē ad alid̓ trahit. Et huiꝰ rōeſt: qꝛ ſic̄ rōni ſubdi dꝫ īferior appetitꝰ: ita ēt rō ſb̓di debedeo: ⁊ ī ip̄o ꝯſtituere finē ſue volūtatis. Per finē aūt oꝫ ꝙ regulent̉ oēs actꝰ hūani ſic̄ ꝑ rōnis iudiciū regulari debēt motꝰ inferioris appetitꝰ. Sicut ergo inferiori appetitu nō total̓r ſubiecto rōni nō pōt eē ꝗn ꝯtingat īordinati motus in appetitū ſenſitiuo. ita ēt rōne hoīs nō total̓r exn̄te ſubiecta deo: ꝯn̄s ē ut ꝯtingāt multe inordinatiōes ī ipſis actibꝰ rōnis. Cū.n. hō nō hꝫ cor ſuū firmatū ī deo ut ꝓ nullo bonō ꝯſequēdo uel malo uitādo ab eo ſeꝑari uellet: occurrūt ml̓ta ꝑꝑ q̄ ꝯn̄da uel uitāda hō recedit a deo ꝯtēnēdo p̄cepta ipſiꝰ: ⁊ ita peccat mortal̓r: p̄cipue qꝛ ī repētinis homo oꝑat̉ ẜm finē p̄cōceptū ⁊ ẜꝫ hītū p̄exiſtētē: ut ph̓s dicit in .3. Ethicoꝝ. qͣꝫuis ex p̄meditatiōe rōnis hō poſſit aliquid agere p̄ter ordinē finis p̄cōcepti ⁊ p̄ter īclinationē hītꝰ. Sꝫ qꝛ hō nō pōt ſemꝑ eē ī tali p̄meditatiōe non pōt ꝯtingē ut diu ꝑmaneat qn̄ oꝑet̉ ẜꝫ ꝯn̄tiā uolūtatis deordinate a deo niſi cito ꝑ gr̄aꝫ ad debitū ordinē reparet̉. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓ꝫ ꝙ hō pōt uitare ſingl̓os actꝰ pctī: n̄ tn̄ oēs ꝑ gr̄aꝫ: ut dictū eſt: ⁊ tn̄ qꝛ ex eiꝰ defectū ē ꝙ hō ſe ad gr̄aꝫ hn̄dā nō p̄para ret ꝑꝑ hͦ a pctō n̄ excuſat̉ ꝙ ſine gr̄a pctm̄ uitare nō pōt. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ correctio utilis eſt ut ex dolore correctionis uolūtas regeneratiōis oriat̉. ſi tn̄ ꝗ corrūpit̉ filiꝰ ē pro miſſionis. ut ſtrepitū correctiōis forīſecꝰ īſonāte aut flagel lante deꝰ in illo intrinſecꝰ occulta inſpiratiōe oꝑet̉ ⁊ uelle: ut Augu. dic̄ ī li. de correctiōe ⁊ gr̄a. iō ergo neceſſaria eſt correctio: qꝛ uolūtas hoīs requirit̉ ad hoc ꝙ a pctō abſti neat. ſꝫ in correctio nō ē ſufficiēs ſine d̓i auxilio. unde Ecc̄7. Conſidera oꝑa dei ꝙ nemo poſſit corrigere quē ille deſpexerit. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ſicut Aug. dicit in ip̄onoſticonuerbū illud ītelligit̉ de hoīe ẜꝫ ſtatū naͣe integre qn̄ nōdū erat ſeruus pctī. vn̄ poterat peccare ⁊ non peccare nunc etiam quodcunqꝫ uult homo datur ei: ſed hoc ꝙ bonum uelit habet ex auxilio gratie. Ad nonum ſic ꝓcedit̉. Ur̄ ꝙ ille ꝗ iā ꝯſecutꝰ eſt gr̄aꝫ ꝑ ſeip̄ꝫ poſſit oꝑari bonū ⁊ uitare pctm̄ abſqꝫ alio auxilio gr̄e. Unūqd̓qꝫ.n. aut fruſtra ē aūt īꝑfectū ſi nō īplet illd̓ ad qd̓ dat̉: ſꝫ gr̄a ad hͦ datur nob̓ ut poſſumꝰ bonū facē ⁊ uitare pctm̄. ſi igr̄ ꝑ gr̄aꝫ hͦ hō nō pōt uidet̉ ꝙ uel gr̄a ſit fruſtra data uel ſit īꝑfecta. ¶ Pͣ. Per gr̄aꝫ ip̄e ſpūs ſcūs ī nob̓ hītat: ſꝫ illd̓ i. ad Cor. 3. Neſcitis qꝛ tēplū dei eſtis ⁊ ſpūs dei hītat ī nob̓. ſꝫ ſpūs ſctūs cū ſit oīpotēs ſufficiēs ē ut nos īducat ad bn̄ oꝑandū: ⁊ ut nos a pctō cuſtodiat. gͦ hō gr̄aꝫ ꝯſecutꝰ p̄t utrūqꝫ p̄dictoꝝ abſqꝫ alio auxilio gr̄e. ¶ Pͣ. ſi hō ꝯſecutꝰ gr̄aꝫ adhuc alio auxilio gr̄e īdiget ad hͦ ꝙ recte uiuat ⁊ a pctō abſtīeat: pari rōne ⁊ ſi illud aliud auxiliū gr̄e ꝯſecutꝰ fuerit adhuc alio auxilio gr̄e īdigebit: ꝓcedit̉ ergo in īfinitū: qd̓ ē īcōue niens. gͦ ille ꝗ ē in gr̄a nō īdiget alio auxilio gr̄e ad hoc ꝙ bn̄ oꝑet̉ ⁊ a pctō abſtineat. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ Aug. dicit in lide na ⁊ gr̄a. ꝙ ſic̄ oculꝰ corꝑis pleniſſime ſanꝰ niſi cādore lucis adiutꝰ n̄ p̄t cernē: ſic ⁊ hō ꝑfectiſſime ēt iuſtificatꝰ niſi eterna luce iuſti diuinitꝰ adiuuet̉ recte n̄ pōt viuere ſꝫ iuſtificatio ſit ꝑ gr̄aꝫ. ẜꝫ illd̓ Ro. 3. Iuſtificati gratis ꝑ gratia ipſiꝰ. ergo ēt hō iā hn̄s gratiā īdiget alio auxillo. gr̄e ad ho ꝙ recte viuat. ¶ Rn̄º dd̓ꝫ ꝙ ſic̄ ſupra dctm̄ ē: hō ad recte viuendū dupliciter auxilio dei indiget. Uno ꝗdē mō qͣꝫtū ad aliqd̓ habituale donū ꝑ qd̓ naͣ hūana corrupta ſanet̉ ⁊ etiā ſanata eleuet̉ ad oꝑanduꝫ oꝑa meritoria vite eterne q̄ excedunt ꝓportionē nae. Alio mō īdiget bō auxilio gr̄e vt a deo moueat̉ ad agendū. Quātū igit̉ ad pͥmū auxilij mo dū hō ī gr̄a exn̄s nō īdiget alio auxilio gr̄e qͣſi aliqͦ alio habitu infuſo. īdiget tn̄ auxilio gr̄e ẜm aliū modū: vt.ſ. a deo moueat̉ ad recte agēdū. ⁊ hͦ ꝓpter duo. Prīo ꝗdē rōne gnali ꝑꝑ hoc ꝙ ſicut ſupra dictū ē: nulla res creata pōt in quēcūqꝫ actū ꝓdire niſi virtute motionis diuine. Scd̓o rō ne ſpāli ꝓpter ꝯditionē ſtatꝰ hūane naͣe: que ꝗdē lꝫ ꝑ gr̄aꝫ ſanet̉ qͣꝫtū ad mentē: remanet tn̄ in ea corruptio ⁊ infectio qͣꝫtū ad carnē ꝑ quā ſeruit legi pctī: vt dr̄ ad Ro. 7. Remanet ēt q̄dā ignorantie obſcuritas in ītellectu: ẜm quā vt etiā dr̄ Ro. 8. Quid oremꝰ ſicut oꝫ neſcimꝰ. ꝓpter varios enī reꝝ euētus: ⁊ qꝛ ēt noſipſos nō ꝑfecte cognoſcimꝰ nō poſſumus ad plenū ſcire ꝗd nobis expediat ẜꝫ illd̓ Sap̄. 9. Cogitatiōes mortaliū timide ⁊ incerte prouidētie noſtre. Et iō neceſſe eſt nobis vt a deo dirigamur ⁊ ꝓtegamur ꝙ oīa nouit ⁊ oīa pōt: ⁊ ꝓpter hoc etiā renatis in filios dei per gr̄am ꝯuenit dicere. Et ne nos inducas in tētationē. ⁊ fiat volūtas tua ſicut in celo ⁊ in terra: ⁊ cetera q̄ in or̄one dominica ꝯtinent̉ ad hoc ꝑtinentia. ¶ Ad pͥᵐ ergo dd̓m: ꝙ donū habitual̓ gr̄e nō ad hoc dat̉ nobis vt ꝑ ip̄m non indigeamꝰ vlterius diuino auxilio. Indiget.n. q̄libet creatura vt a deo ꝯſeruet̉ ī bono qd̓ ab eo accepit: ⁊ iō ſi poſt acceptā gr̄aꝫ bō adhuc indiget diuino auxilio. nō pōt ꝯclu di ꝙ gr̄a ſit in vanū data vl̓ ꝙ ſit īꝑfecta: qꝛ ēt in ſtatu gl̓ie qn̄ gr̄a erit oīno ꝑfecta hō diuino auxilio īdigebit. hic autē aliqͣliter gr̄a īꝑfecta ē inqͣꝫtū hoīeꝫ nō total̓r ſanat: vt det eſt. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ: ꝙ oꝑatio ſpūs ſctī qͣ nos mouet ⁊ ꝓtegit nō circūſcribit̉ ꝑ effectū habitualis doni qd̓ ī nob̓ cauſat: ſed p̄ter hūc effectū nō mouet ⁊ ꝓtegit ſimul cū pr̄e ⁊ filio. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m: ꝙ ratio illa concludit ꝙ homo non indigeat alia habituali gratia. Ad decimū ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ bo in gr̄a ꝯſtitutꝰ non indigeat auxilio gr̄e ad ꝑſeuerandū. Perſeuerantia.n. ē aliꝗd minꝰ virtute ſic̄ ⁊ cōtinētia: vt pꝫ ꝑ ph̓m in. 7. Ethicoꝝ: ſed hō nō indigealio auxilio gr̄e ad hn̄dū virtutes ex quo ē iuſtificatꝰ ꝑ gratiā. ergo multo minꝰ indiget auxilio gr̄e ad hn̄dū ꝑſeuerā tiam. ¶ Pͣ. Oēs virtutes ſil̓ infundunt̉: ſed ꝑſeuerātia po nitur q̄dā v̓tus: gͦ videt̉ ꝙ ſil̓ cū gr̄a infuſis alijs virtutibus ꝑſeuerātia detur. ¶ Pͣ. Sicut Apl̓s dicit ad Ro. 6. Plus reſtitutū ē hoī per donū xp̄i qͣꝫ amiſerit ꝑ peccatum Ade. ſed Adā accepit vn̄ poſſet ꝑſeuerare. ergo multo ma gis nobis reſtituit̉ ꝑ gr̄aꝫ xp̄i vt perſeuerare poſſimꝰ: ⁊ ita hō nō indiget gr̄a ad perſeuerandū. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ Aug. di cit in li. de ꝑſeuerātia. Cur ꝑſeuerātia poſcit̉ a deo ſi nō datur a deo. an ⁊ iſta irriſoria petitio ē cū id ab eo petit̉ quod ſcit̉ nō ip̄m dare: ſed ip̄o nō dāte eē in hoīs ptāte: ſed ꝑſe terantia petit̉ etiā ab illis ꝗ ſunt ꝑ gr̄am ſanctificati: qd̓ intelligitur cū dicimꝰ. Sanctificet̉ nomē tuū. vt ibidē Aug cōfirmat ꝑ v̓ba Cypriani. ergo hō etiā in gr̄a cōſtitutꝰ indiget vt ei ꝑſeuerantia a deo det̉. ¶ Rn̄º dd̓m ꝙ ꝑſeuerā tia tripl̓r dicitur. Quādoqꝫ enī ſignificat habitū mentis ꝑ quē hō firmiter ſtat ne remoueat̉ ab eo qd̓ eſt ẜm v̓tuteꝫ per triſtitias irruētes: vt ſic ſe habeat ꝑſeuerantia ad triſtitias: ſicut ꝯtinētia ad ꝯcupiſcētias ⁊ delectationes: vt ph̓us dicit in. 7. Ethi. Alio mō pōt dici ꝑſeuerātia habitus ꝗdaꝫ ẜm quē hō habet ꝓpoſitu perſeuerādi in bono vſqꝫ ī fine: ⁊ vtroqꝫ iſtoꝝ modoꝝ perſeuerantia ſil̓ cū gratia infunditur: ſicut ⁊ continentia ⁊ cetere virtutes. Alio modo dicitur perſeuerantia continuo quedā boni vſqꝫ ad finē vite: ⁊ ad talem perſeuerātiā habēdā homo in gratia cōſtitutus non ꝗdē īdiget aliqͣ alia habituali gratia. ſed diuino auxilio ip̄m digerēte ⁊ ꝓtegēte ꝯͣ tētationū impulſus: ſicut ex precedeti queſtione apparet. Et iō poſtqꝫ aliꝗs eſt iuſtificatus per gratiā neceſſe hꝫ a deo petere predictū ꝑſeuerātie donuꝫ: vt.ſ. cuſtodiat̉ a malo vſqꝫ ad finē vite: multis.ij. dat̉ gra