Qō LXXVIII. De vſura pere preciū: qd̓ dr̄ vſura. ⁊ ſicut alia iniuſte acꝗſita tenetur hō reſtituere: ita pecuniā quā ꝑ vſurā accepit. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓ꝫ ꝙ vſura ibi methaphorice accipit̉ ꝓ ſuꝑexcreſcentia bonoꝝ ſpūaliū quā exigit d̓s volēs vt ī bonis acceptis ab eo ſemꝑ ꝓficiamꝰ qd̓ eſt ad vtilitatē nr̄aꝫ: nō eius. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ iudeis ꝓhibitū fuit acciꝑe vſurā a fratribꝰ ſuis .ſ. iudeis: ꝑ qd̓ datur intelligi ꝙ accipere vſuram a quocū qꝫ homine eſt ſimpl̓r malū. debemus.n. oēm hoīem habere qͣſi ꝓximū ⁊ fratreꝫ: p̄cipue in ſtatu euāgelij ad qd̓ oēs vocant̉. Unde in p̄s abſolute dr̄. Qui pecuniā ſuā non dedit ad vſurā. Et Ezech̓. 13. Qui vſurā nō acceperit. Ꝙ aūt ab extraneis vſurā acciperēt nō fuit eis conceſſum quaſi licitū ſed ꝑmiſſum ad maius malū vitandū: ne.ſ. a iudeis deū colentibus vſuras acciperēt ꝓpter auaritiā cui dediti erāt: vt habet̉ Iſa. 26. Ꝙ aūt in pͥmiuꝫ ꝓmittit̉: fenerabis gentibꝰ multis ⁊c̄: fenus ibi large accipit̉ ꝓ mutuo: ſic̄ ⁊ Ec cl̓ia. 29. dr̄. Ml̓ti nō cā neꝗtie nō fenerati ſūt.i. nō mutuauerūt. ꝓmittit̉ gͦ in premiū iudeis abūdantia diuitiaꝝ ex qͣ ꝯtingit ꝙ alijs mutuare poſſint. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ leges hūane dimittūt aliqͣ pctā īpunita ꝓpter ꝯditiones hoīuꝫ īperfectoꝝ in ꝗbꝰ multe vtilitates īpedirent̉ ſi oīa pctā diſtricte ꝓhiberēt̉ penis adhibitis. ⁊ iō vſuras lex hūana cō ceſſit nō qͣſi eſtimās eas eē ẜꝫ iuſtitiā: ſꝫ ne īpedirent̉ vtili tates multoꝝ. Un̄ in ipſo iure ciuili. dr̄. ꝙ res que vſuꝫ cō ſumit̉ neqꝫ rōne naͣli neqꝫ ciuili recipiūt vſū fructū: ⁊ ꝙ ſe natus nō fecit eaꝝ reꝝ vſū fructū. nec n. poterat: ſꝫ qͣſi vſū fructū ꝯſtituit ꝯcedēs.ſ. vſuras. Et ph̓s naͣli rōne ductꝰ dicit in pͦ politi. ꝙ vſuraria acꝗſitio pecuniaꝝ eſt maxīe preter nam. ¶ Ad 4ᵐ dd̓m ꝙ dare mutuuꝫ non ſemꝑ tenet̉ hō. ⁊ iō qͣꝫtū ad hoc ponit̉ īter ꝯſilia: ſꝫ ꝙ hō lucruꝫ de mutuo nō querat hoc cadit ſub rōne p̄cepti. pōt tn̄ dici ꝯſiliū ꝑ comꝑationē ad dicta phariſeoꝝ ꝗ putabāt vſurā aliquā eē licitā: ſic̄ ⁊ dilectio inimicoꝝ ē ꝯſiliū. vel loꝗtur ibi non de ſpe vſurarij lucri: ſꝫ de ſpe q̄ ponit̉ in hoīe. non.n. debe mus mutuum dare vel qd̓cunqꝫ bonū facere ꝓpter ſpem hoīs: ſed ꝓpter ſpem dei. ¶ Ad 5ᵐ dd̓m ꝙ ille qui mutua re non tenetur: recompenſationem poteſt accipere eiꝰ qd̓ fecit: ſed non amplius debet exigere. recompēſatur autē ſibi ẜm equalitatem iuſtitie ſi tantum ei reddatur quātū mutuauit. vnde ſi amplius exigat pro vſufructu rei que alium vſum non habet niſi conſumptioneꝫ ſubſtātie: exi git precium eius quod nō ē. ⁊ ita eſt iniuſta exactio. ¶ Ad ſextum dd̓m ꝙ vſus pͥncipalis vaſoꝝ argenteorū non eſt ipſa eorum conſumptio. ⁊ ideo vſus eoꝝ poteſt vendi lici te ſeruato dominio rei. vſus autem principalis pecunie arargēte eſt diſtractio pecunie in cōmutatōes. vn̄ nō licet eius vſum vēdere cū hoc ꝙ aliꝗs velit eiꝰ reſtitutionē qd̓ mutuo dedit. ¶ Sciēdū tn̄ ꝙ ſecūdariꝰ vſus argēteoruꝫ vaſoꝝ poſſet eſſe ꝯmutatio: ⁊ talē vſum eoꝝ nō liceret vedere. ⁊ ſil̓r pōt eē aliꝗs ſcd̓arius vſus pecunie argētee: vt puta ſiꝗs ꝯcederet pecuniā ſignatā ad oſtētationē vel ad ponēdū loco pignoris. ⁊ talē vſū pecunie licite hō vēdere pōt. ¶ Ad ſeptimū dd̓ꝫ ꝙ ille ꝗ dat vſurā: nō ſimpl̓r volū tarie dat: ſꝫ cū quadā nec̄itate inqͣꝫtū īdiget acciꝑe pecūiā mutuo quā ille ꝗ hꝫ nō vult ſine vſura mutuare. Ad ſecundum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ aliꝗs poſſit ꝓ pecunia mutuata aliquā aliā cōmoditateꝫ expetere. vnuſꝗſqꝫ.n. licite pōt ſue īdēnitati cōſulere: ſed qn̄qꝫ dānū aliꝗs patit̉ ex hoc ꝙ pecuniā mutuat. gͦ licitū eſt ei ſupra pecuniā mutuatā aliꝗd aliud pro dāno expetere vel ēt exigere. ¶ Pͣ. Unuſꝗſqꝫ tenetur ex quodā debito honeſtatis aliꝗd recōpēſare ei ꝗ ſibi gr̄aꝫ fecit: vt dr̄ in. j. ethi. Sꝫ ille ꝗ alicui in nec̄itate cōſtituto pe cuniā mutuat gr̄am fac̄. vn̄ ⁊ gr̄arū actio ei debet̉. gͦ ille ꝗ recipit: tenet̉ naͣli debito aliꝗd recōpēſare. ſꝫ nō vr̄ eē illicitum obligare ſe ad aliꝗd ad qd̓ ꝗs ex naͣli iure tenet̉. ergo nō vr̄ eſſe illicitū ſi aliꝗs pecuniā alteri mutuās in obligationē deducat aliquā recōpēſationeꝫ. ¶ Pͣ. Sic̄ eſt qd̓ dā munꝰ a manu: ita eſt qd̓dā munꝰ a lingua ⁊ ab obſedo vt dic̄ glo. Iſa. 33. Btūs ꝗ excutit manꝰ ſuas ab oī munere ſed licꝫ acciꝑe ẜuitiū vl̓ et laudē ab eo cui ꝗs pecuniā mutuauit. gͦ pari rōne licꝫ qd̓cūqꝫ aliud munꝰ accipere. ¶ Pͣ. Eadem vr̄ eē ꝯparatio dati ad datū ⁊ mutuati ad mutuatum: ſꝫ licꝫ pecuniā acciꝑe ꝓ alia pecunia data. gͦ licꝫ accipere recōpenſationē alteriꝰ mutui ꝓ pecunia mutuata. ¶ Pͣ. Magis a ſe pecuniā alienat ꝗ eaꝫ mutuādo dn̄ium trāſfert qͣꝫ ꝗ eā mercatori vel artifici ꝯmittit: ſꝫ licꝫ lucrū acciꝑe de pecunia ꝯmiſſa mercatori vel artifici. gͦ licet ēt lucrū acciꝑe de pecunia mutuata. ¶ Pͣ. Pro pecunia mutuata pōt hō pignꝰ acciꝑe cꝰ vſus poſſet p̄cio aliquo vēdi: ſicut cū īpignorat̉ ager vel domꝰ q̄ inhabitat̉. gͦ licꝫ aliqd̓ lucrū hr̄e de pecunia mutuata. ¶ Pͣ. Cōtingit qn̄qꝫ ꝙ ali quis cariꝰ vēdat res ſuas rōne mutui: aut vilius emit qd̓ ē alteriꝰ: vel ēt ꝓ dilatiōe p̄ciū auget: vel ꝓ acceleratiōe diminuit: in ꝗbꝰ oībꝰ vr̄ aliqͣ recōpeſatio fieri qͣſi pro mutuo pecunie. hoc aūt nō manifeſte apparet illicitū. gͦ licitū eſt aliqd̓ cōmodū de pecunia mutuata expetere vel ēt exigo re. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ Ezech. 18. dr̄. Inter alia q̄ ad virū iuſtū re quirunt̉: ſi vſurā ⁊ ſuꝑabūdātiā nō acceꝑit. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙ ẜm ph̓m in. 4. ethi. oē illud ꝓ pecunia hētur cꝰ p̄ciū p̄t pecunia mēſurari. Et iō ſic̄ ſi aliꝗs ꝓ pecunia mutuata vlqͣcunqꝫ alia re q̄ ex ipſo vſu ꝯſumit̉: pecuniā accipit expa cto tacito vel expreſſo: peccat ꝯͣ iuſtitiā vt dcm̄ eſt: ita etiā ꝗcūqꝫ ex pacto tacito vel expreſſo qd̓cūqꝫ aliud acceꝑit cꝰ p̄ciū pecunia mēſurari pōt: ſil̓e pctm̄ īcurrit. Si vero acci piat aliꝗd hmōi nō qͣſi exigēs: nec qͣſi ex aliqͣ obligatōe ta cita vel exp̄ſſa: ſꝫ ſic̄ gratuitū donū nō peccat: qꝛ et anteqͣꝫ pecuniā mutuaſſet licite poterat aliqd̓ donuꝫ gratis accipere: nec peioris ꝯditōis efficit̉. per hoc ꝙ mutuauit. Recōpenſationē v̓o eoꝝ q̄ pecunia nō mēſurant̉ licꝫ pro mutuo exigere: puta beniuolētiā ⁊ amorē eiꝰ ꝗ mutuauit vel aliꝗd hmōi. ¶ Ad pͥmū gͦ dd̓m ꝙ ille ꝗ mutuum dat: pōt abſqꝫ pctō in pactū deducere cū eo ꝗ mutuū accipit recōpēſationē dāni ꝑ qd̓ ſubtrahit̉ ſibi aliqd̓ qd̓ dꝫ hr̄e. hoc.n. nō eſt vēdere vſum pecunie: ſꝫ dānū vitare. ⁊ pōt eē ꝙ accipiēs mutuū maius dānū euitet qͣꝫ dans īcurret. vn̄ accipiens mutuū cū ſua vtilitate dānū alteriꝰ recōpenſat: recōpenſationē v̓o dāni qd̓ cōſiderat̉ in hoc qd̓ de pecuniā nō lucrat: nō pōt in pactū deducere: qꝛ nō dꝫ vēdere id qd̓ nōdū hꝫ: ⁊ pōt īpediri multipliciter in habēdo. ¶ Ad 27 dd̓m ꝙ recōpēſatio alicꝰ bn̄ficij dupl̓r fieri pōt. Uno ꝗdē mō ex debito iuſtitie ad qd̓ aliꝗs ex certo pacto obligari pōt: ⁊ hoc debitū attendit̉ ẜm qͣꝫtitatē bn̄ficij qd̓ ꝗs accepit. ⁊ iō ille ꝗ accepit mutuū pecunie vel cuiuſcunqꝫ ſilis rei cꝰ vſus eſt eiꝰ ꝯſūptio: nō tenet̉ ad pl̓s recōpenſanduꝫ qͣꝫ mutuo accepit. vn̄ ꝯͣ iuſtitiā eſt ſi ad pl̓s reddēdū obligetur. Alioº tenet̉ aliꝗs ad recōpenſandū bn̄ficiū ex debito amicitie: in quo magis cōſiderat̉ affectꝰ ex quo aliꝗs bn̄ficiū cōtulit qͣꝫ ēt qͣꝫtitas eiꝰ qd̓ fecit. ⁊ tali debito nō cō petit ciuilis obligatio ꝑ quā īducit̉ q̄dā nec̄itas vt nō ſpe tanea recompenſatio fiat. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ ſi aliquis ex pecunia mutuata expetet vel exigat qͣſi per obligationeꝫ pacti taciti vel exp̄ſſi recōpenſationē muneris ab obſego vel a lingua: perinde ē ac ſi expeteret vel exigeret munꝰ a manū: qꝛ vtrūqꝫ pecunia eſtimari pōt: vt pꝫ in his ꝗ locat̉ operas ſuas quas manu vel lingua exercet. Si v̓o munus ab obſeꝗo vel lingua nō qͣſi ex obligatōe rei exhibet: ſed ex beniuolētia q̄ ſub eſtimatōe pecunie nō cadit: licet hoc acciꝑe ⁊ exigere ⁊ expetere. ¶ Ad qͣrtuꝫ dd̓m ꝙ pecuniā nō pōt vēdi ꝓ pecunia ampliori qͣꝫ ſit qͣꝫtitas pecunie mu tuate q̄ reſtituēda eſt: nec ibi aliꝗd eſt exigēdū aūt expete dum niſi beniuolētie affectꝰ ꝗ ſub eſtimatiōe pecunie nō
zum Hauptmenü