Qō. LXXI. De iniuſtitia que ſit ex parte aduocatorū 77 teſtimoniū debeat repelli niſi ꝓpter culpā. ¶ Pͣ. De quolibet p̄ſumēdū eſt bonū niſi appareat ꝯͣriū: ſꝫ ad bonitateꝫ hoīs ꝑtinet ꝙ verū teſtimoniū dicat. cū ergo nō poſſit con ſtare de ꝯͣrio niſi ꝓpter aliquā culpā: videt̉ ꝙ nullius teſti moniū debeat repelli niſi ꝓpter culpā. ¶ Pͣ. Ad ea q̄ ſunt de neceſſitate ſalutis nullus reddit̉ nō idoneus niſi ꝓpter pctm̄. ſed teſtificari v̓itateꝫ eſt de neceſſitate ſalutis: vt ſupra dictū ē. ergo nullus dꝫ excludi a teſtificādo niſi ꝓpter culpā. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſt qd̓ Grego. dicit ⁊ habet̉. 2. q. i. Qꝛ a ẜuis ſuis accuſatꝰ ē ep̄s: ſciendū ē ꝙ minime audiri debuerūt. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙ teſtimoniū ſicut dictuꝫ ē nō hꝫ infalibilē certitudinē ſꝫ ꝓbabilē. ⁊ iō quicꝗd eſt qd̓ ꝓbabilitatē aufe rat in ꝯͣriū reddit teſtimoniū inefficax. reddit̉ aūt ꝓbabile ꝙ aliꝗs in v̓itate teſtificāda nō ſit firmꝰ: qn̄qꝫ ꝗdeꝫ ꝓpter culpā: ſicut īfideles īfames. Itē ille qui publico crimīe rei ſunt ꝗ nec accuſare pn̄t. qn̄qꝫ aūt abſqꝫ culpa. ⁊ hoc eſt vel ex defectu rōnis: ſicut pꝫ īpueris amētibꝰ ⁊ mulieribꝰ: vel ex affectū: ſicut pꝫ de inimicis ⁊ ꝑſonis ꝯiunctis ⁊ domeſti cis: vel ēt ex exteriori ꝯditione: ſicut ſunt pauꝑes ẜui ⁊ illi ꝗbus imꝑari pōt. de ꝗbus ꝓbabile ē ꝙ de facili poſſunt in duci ad teſtimoniū ferēdū ꝯͣ v̓itatē. ⁊ ſic pꝫ ꝙ teſtimoniuꝫ alicuiꝰ repellit̉ ⁊ ꝓpter culpā ⁊ abſqꝫ culpa. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dicendū ꝙ reppellere aliquē a teſtimonio magis ꝑtinet ad cautelā falſi teſtimonij vitādi qͣꝫ ad penā: vn̄ rō nō ſequit̉. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ de quolibet p̄ſumēdū ē bonū niſi appare at ꝯͣriū: dūmodo nō v̓gat in ꝑiculū alterius: qꝛ tūc eſt adhibenda cautela vt nō de facili vnicuiqꝫ credat̉: ẜm illud. i. Ioā. 4. Nolite credere oī ſpiritui. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ teſtificari ē de neceſſitate ſalutis ſuppoſita teſtis idoneitate ⁊ or dine iuris. vn̄ nihil ꝓhibet aliquos excuſari a teſtimonio ferendo ſi nō reputent̉ idonei ẜm iura. Ad quartum ſic ꝓcedit̉. Uidetur ꝙ falſuꝫ teſtimoniū nō ſemꝑ ſit pctm̄ mortale. Cōtingit enī aliquē falſuꝫ teſtimoniū ferre ex ignorātia fa cti: ſed talis ignorātia excuſat a pctō mortali. ergo teſtimoniuꝫ falſuꝫ nō ſemꝑ ē pctm̄ mortale. ¶ Pͣ. Mendaciū qd̓ alicui ꝓdeſt ⁊ nulli nocet eſt officioſuꝫ qd̓ nō eſt pctm̄ mor tale: ſꝫ qn̄qꝫ in falſo teſtimonio ē tale mēdaciū: puta cū aliquis falſuꝫ teſtimoniū ꝑhibet vt aliquē a morte liberet: vl̓ ab iniuſta ſnīa que intentatur ꝑ aliquos falſos teſtes vel ꝑ iudicis ꝑuerſitatē. ergo tale falſuꝫ teſtimoniū nō ē pctm̄ mortale. ¶ Pͣ. Iuramētū a teſte requirit̉ vt timeat pecca re mortal̓r deierando: hoc aūt nō eſſet neceſſariū ſi ipſuꝫ falſuꝫ teſtimoniū eēt pctm̄ mortale. ergo falſū teſtimoniū nō ſemꝑ ē pctm̄ mortale. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ dr̄ ꝓuer. 12. Falſus teſtis nō erit īpunitꝰ. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ falſuꝫ teſtimoniū hꝫ triplicē deformitatē. Unoº ex ꝑiurio: qꝛ teſtes nō admittunt̉ niſi iurati: ⁊ ex hoc ſemꝑ eſt pctm̄ mortale. Alioº ex violatione iuſtitie: ⁊ hoc mō ē pctm̄ mortale in ſuo genere ſicut ⁊ q̄libet iniuſtitia: ⁊ iō in p̄cepto decalogi ſub hac forma īterdicit̉ falſuꝫ teſtimoniū: cū dicit̉ Exo. 20. Nō loqͣris ꝯͣ ꝓximū tuū falſuꝫ teſtimoniū. nō.n. ꝯͣ aliquē facit ꝗ eum ab iniuria faciēda īpedit: ſꝫ ſolū qui ei ſuā iuſtitiam tollit. 3º ex ipſa falſitate ẜm ꝙ omne mēdaciū ē pctm̄. ⁊ ex hoc nō hꝫ falſum teſtimoniū ꝙ ſemꝑ ſit pctm̄ mortale. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓m ꝙ in teſtimonio ferēdo nō dꝫ hō ꝓ certo aſſerere qͣſi ſciēs id de quo certꝰ nō eſt. ſꝫ dubiū dꝫ ſub dubio ꝓferre: ⁊ id de quo certꝰ ē ꝓ certo aſſerere. ſꝫ qꝛ ꝯtingit ex la bilitate humane memorie ꝙ reputat ſe hō qn̄qꝫ certū eſſe de eo qd̓ falſuꝫ eſt: ſi aliꝗs hoc cū debita ſollicitudine reco gitās eſtimet ſe certū eſſe de eo qd̓ falſuꝫ ē: nō peccat mortaliter hoc aſſerēs: qꝛ nō dicit falſuꝫ teſtīoniū ꝑ ſe ⁊ ex ītētione: ſed ꝑ accn̄s ꝯͣ id qd̓ intēdit. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ iniuſtuꝫ iudiciū nō ē iudiciū. ⁊ ideo ex vi iudicij falſuꝫ teſtimoniuꝫ in iuſto iudicio ꝓlatū ad iniuſtitiā impediēdā nō hꝫ rōneꝫ pctī mortalis: ſꝫ ſolū ex iuramēto violato. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ hoīes maxime abhorrēt pctā q̄ ſunt ꝯͣ deuꝫ quaſi grauiſſima interqꝫ eſt ꝑiuriū. nō aūt ita abhorrēt pctā que ſunt ꝯͣ ꝓximū. ⁊ ideo ad maiorē certitudinē teſtimonij requirit̉ teſtis iuramentum. ¶ De iniuſtitia q̄ fit ī iudicio ex ꝑte aduocatoꝝ. LXXI. Einde cōſiderādū eſt de iniuſtitia que fit in iudicio ex ꝑte aduocatoꝝ. ¶ Et circa hoc q̄runt̉ qͣttuor. p̄ vtrū aduocatꝰ teneat̉ p̄ſtare prociniū cauſe pauperū. 2º vtrū aliꝗ debeāt arceri ab officio aduocati. 3º. vtruꝫ aduocatus peccet iniuſtā cauſaꝫ defendēdo. 4º. vtrū peccet pecuniā accipiēdo ꝓ ſuo patrocinio. Ad primum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ aduocatꝰ teneat̉ p̄ſtare patrociuiū cauſe pauperū. Dicit̉ enī Exo. 23. Si videris aſinū odiētis te iacere ſub onere: nō ꝑtrāſibis ſed ſubleuabis cū eo: ſed nō minus ꝑiculū īminet pauperi ſi eiꝰ cā ꝯͣ iuſtitiā oppͥmat̉ qͣꝫ ſi eius aſinꝰ iaceat ſub onere. gͦ aduocatꝰ tenet̉ p̄ſtare pr̄ocinium cāe pauperū. ¶ Pͣ. Greg. dic̄ in qͣdā homel̓. Hn̄s ītellectū curet oīno ne taceat: hn̄s rerū affluētiā a maͣ nō torpeſcat habens artē qͣ regit̉: vſuꝫ illius cū ꝓximo partiat̉: habens loquēdi vſum apud diuitē ꝓ pauꝑibus intercedat. talenti .i. noīe cuilibꝫ reputabit̉ qd̓ vel minimū accepit. ſed talētū ꝯmiſſum nō abſcondere ſꝫ fidel̓r diſpenſare ꝗlibꝫ tenetur: qd̓ pꝫ ex pena ſerui abſcōdentis talentū Matth̓. 25. gͦ aduocatus tenet ꝓ pauꝑibus loq. ¶ Pͣ. Preceptū de mīe oꝑbꝰ adimplēdis cū ſit affirmatiuū obligat ꝓ loco ⁊ tempore qd̓ ē maxīe in neceſſitate. ſꝫ tēpus neceſſitatis videt̉ eē qn̄ alicuiꝰ pauꝑis cā oppͥmit̉. gͦ in tali caſu videt̉ ꝙ aduocatus teneat̉ pauꝑibꝰ prociniū p̄ſtare. ¶ Sꝫ ꝯͣ. Nō minor neceſſitas ē īdigētis cibo qͣꝫ īdigētis aduocato. ſꝫ ille ꝗ hꝫ ptātē cibandi non ſemꝑ tenet̉ pauperē cibare. gͦ nec aduocatus ſemꝑ tenet̉ cāe paupeꝝ pr̄ociniū p̄ſtare. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙ cū pr̄ociniū cāe pauꝑuꝫ ad opus mīe ꝑtineat: ideꝫ ē hic dd̓m qd̓ ⁊ ſupra de alijs oꝑibus mīe dcm̄ eſt. nullus aūt ſufficit oībꝰ īdigētibꝰ mīe opus īpēdere. Et iō ſic̄ Aug. dicit in pͦ de doc. chri. Cū oībꝰ ꝓdeſſe non poſſis his potiſſime ꝯſulendū ē ꝗ ꝓ locoꝝ ⁊ tempoꝝ vel qͣrūlibet reꝝ opportunitatibus ꝯſtrictiꝰ tibi qͣſi qͣdā ſorte iugunt̉. Dicit ꝓ locoꝝ opportunitatibꝰ: qꝛ non tenet̉ hō ꝑ mūdū q̄rere īdigentes ꝗbꝰ ſubueniat: ſed ſufficit ſi eis ꝗ ſibi occurrūt mīe opꝰ īpēdat. Un̄ dr̄ Exo. 23. Si occurreris boui inimici tui aut aſino erranti: reduc ad eū. Addit aūt ⁊ tempoꝝ: qꝛ nō tenetur homo future neceſſitati alterius prouidere: ſꝫ ſufficit ſi preſenti neceſſitati ſuccurrat. Unde dicitur.i. Ioā. 3. Qui viderit fr̄em ſuū neceſſitatē hn̄tē ⁊ clauſerit viſcera ſua ab eo ⁊c̄. Subdit auteꝫ: vel quarūlibet rerum: qꝛ hō ſi bi ꝯiunctis qͣcūqꝫ neceſſitudine maxīe dꝫ curā īpendere: ẜm illud. i. ad Thimo. 5. Siꝗs ſuoꝝ ⁊ maxime domeſticorū curā non hꝫ: fidē negauit. Quibus tn̄ ꝯcurrentibus ꝯſiderandū reſtat: vtꝝ aliꝗs tantaꝫ neceſſitateꝫ patiat̉ ꝙ nō in ꝓmptu appareat quō ei poſſit aliter ſubueniri. ⁊ in tali caſu tenet̉ ei opus mīe impendere. ſi autē in ꝓmptu appa reat quō aliter ei ſubueniri poſſit: vel per ſeipſum: vel per aliā ꝑſonā magis coniunctam: aut maiorē facultatē hn̄teꝫ nō tenet̉ ex neceſſitate indigenti ſubuenire ita ꝙ nō faciē do peccet: qͣꝫuis ſi ſubuenerit ex tali neceſſitate laudabiliter faciat. Unde aduocatus nō tenet̉ ſemꝑ cauſe paupeꝝ pr̄ocinium p̄ſtare: ſed ſolū concurrentibus conditionibus p̄dictis: alioquin oporteret euꝫ oīa alia negocia pretermittere ⁊ ſolis cauſis paupeꝝ iuuandis intendere. Et ideꝫ dicēdū ē de medico qͣꝫtū ad curationē pauperum. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓ꝫ ꝙ qn̄ aſinus iacet ſub onere non pōt ei aliter ſubueniri in caſu iſto niſi ꝑ adueniētes ſubueniat̉. ⁊ iō tenentur iuuare non aūt tenerent̉ ſi poſſet aliūde remediū afferri.