Queſtio. XL. Ad quartū ſic ꝓceditur. Uidet̉ ꝙ triſtitia ſit ſummū malū. Optimo.n. oppōi tur peſſimuꝫ: vt dr̄. i. s. ethicoꝝ: ſꝫ quedā delectatio ē opti­mū que.ſ. ꝑtinet ad felicitatem. ergo aliqua triſtitia ē ſum­mū malū. Pͣ. Beatitudo ē ſummū bonū hoīs. qꝛ ē vlti mus hoīs finis: ſꝫ beatitudo ꝯſiſtit in hoc ꝙ hō habeat ac­ꝗd velit. ⁊ nihil mali velit. vt ſupra dcm̄ ē. ergo ſummum bonū hoīs ē īpletio voluntatis ipſius: ſꝫ triſtitia conſiſtit in hoc ꝙ accidit aliꝗd ꝯͣ voluntatem: vt pꝫ per Augu. 14. de ci. dei. ergo triſtitia ē ſummū malū hominis. Pͣ. Augu. ſic argumentat̉ ī pͥmo ſolilogoꝝ. Ex duabꝰ partibꝰ cōpoſi ti ſumus: ex aīa.ſ. ⁊ corpore: quaruꝫ pars deterior ē corpꝰ ſummū aūt bonū ē melioris partis optimū. ſummum aūt malū peſſimū deterioris. ē autem optimū in aīo ſapientia in corpore peſſimū dolor. ſummū igit̉ bonū hoīs ē ſapere ſummū malū dolere. Sꝫ ꝯͣ. culpa ē magis malū qͣꝫ pe­na: vt ī pͥmo habitū ē: ſꝫ triſtitia ſeu dolor pertinet ad pe­nā pcī. ſic̄ frui rebꝰ mutabilibꝰ ē malū culpe. Dic̄. n. Aug. ī lib. de v̓a religiōe. Quis ē dolor ꝗ dr̄ aī: niſi carere mutabi libus rebꝰ ꝗbꝰ fruebat̉: aut frui ſe poſſe ſperauerat. ⁊ hoc ē totū qd̓ dr̄ malū.i. peccatū ⁊ pena peccati. ergo triſtitia ſeu dolor nō ē ſummū malū hoīs. Rn̄º dd̓ꝫ ꝙ īpoſſibi­le ē aliquā triſtitiā ſeu dolorē eſſe ſummū hoīs malū. Oīs .i. triſtitia ſeu dolor: aut ē de hoc qd̓ ē vere maluꝫ: aut ē de aliquo apparēti malo qd̓ ē vere bonum: dolor aūt ſeu tri­ſtitia que ē de vere malo nō pōt eſſe ſummū malū: ē.n. ali ꝗd eo peiꝰ.ſ. vel nō iudicare eſſe malū illud quod vere eſt malū. vel ēt nō refutare illud. triſtitia aūt vel dolor ꝗ eſt de apparenti malo qd̓ ē vere bonū: nō pōt eſſe ſummū malū qꝛ peius eſſet oīo alienari a v̓o bono: vnde īpoſſibile eſt ꝙ aliqua triſtitia vel dolor ſit ſummū hoīs malū. Ad pri­mū ergo dd̓ꝫ: ꝙ duo bona ſunt cōmunia ⁊ delectationi: ⁊ triſtitia.ſ. iudiciū veꝝ de bono ⁊ malo: ⁊ ordo debitꝰ volū tatis approbātis bonū ⁊ recuſantis malū. Et ſic pꝫ ꝙ ī do­lore vel triſtitia ē aliquod bonuꝫ: per cuius priuationē pōt fieri deterius: ſꝫ nō in omni delectatione ē aliquod maluꝫ: ꝑ cuiꝰ remotionē poſſit fieri meliꝰ: vnde delectatio aliqua pōt eſſe ſummū hoīs bonū: eo modo quo ſupra dcm̄ ē. tri ſtitia aūt non pōt eſſe ſummū hoīs malū. Ad ſcd̓ꝫ dd̓ꝫ: ꝙ hoc ip̄m qd̓ ē volūtatem repugnare malo: ē quoddam bonū: ⁊ ꝑꝑ hoc triſtitia vel dolor non pōt eſſe ſummū ma lū. qꝛ hꝫ aliqͣꝫ ꝑmixtionē boni. Ad 3ᵐ dd̓m: ꝙ peius eſt quod nocet meliori qͣꝫ qd̓ nocet peiori. malū aūt dr̄ qꝛ no­cet: vt dicit Aug. in. Ench̓. vnde maius malum eſt quod ē malum anime qͣꝫ quod eſt malum corporis: vnde non eſt efficax ratio quam Auguſtinus inducit: non ex ſenſu ſuo: ſed eſt ſenſu alterius. Queſtio. xl. Onſequēter conſiderādū eſt de paſſio­nibꝰ iraſcibilis. Et prīo d̓ ſpe ⁊ deſpera tiōe. Scd̓o de timore ⁊ audacia. Ter tio de ira. Circa primū querūt̉ octo. Primo vtꝝ ſpes ſit idē qd̓ deſideriuꝫ vel cupiditas. Scd̓o vtrū ſpes ſit in vi apprehenſiua vel in vi appetitiua. Tertio vtꝝ ſpes ſit in brutis aīalibꝰ. Quarto vtrū ſpei ꝯͣriet̉ deſperatio. Quin to vtꝝ cauſa ſpei ſit experientia. Sexto vtꝝ in iuuenibus ⁊ ebrioſis ſpes abūdet. Septimo de ordine ſpei ad amo rē. Octauo vtꝝ ſpes conferat ad operationem. Ad primū ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ ſpes ſit idem quod deſideriū ſiue cupiditas. ſpes .n. ponit̉ vna quatuor principaliū paſſionū: ſed Augu. enu merans quatuor principales paſſiones: ponit cupiditatē lo­co ſpei. vt pꝫ in. 14. de ci. dei. ergo ſpes ē idē qd̓ cupiditas ſiue deſideriū. Pͣ. Paſſiones differūt ẜm ob̓a: ſꝫ idem ē ob̓m ſpei ⁊ cupiditatis ſiue deſiderij.ſ. bonū futuꝝ. ergo ſpes ē idem qd̓ cupiditas ſiue deſideriū. Si dicat̉ ꝙ ſpes addit ſupra deſideriū poſſibilitatē adipiſcendi bonū futuꝝ. Contra. Id qd̓ ꝑ accn̄s ſe hꝫ ad ob̓m nō variat ſpēꝫ pa­ſiōis: ſꝫ pol̓e ſe hꝫ ꝑ accn̄s ad bonū futuꝝ: qd̓ ē ob̓m cupi­ditatis: vel deſiderij ⁊ ſpei. ergo ſpes nō ē paſſio ſpeꝫ diffe­rens a deſiderio vel cupiditate. Sed ꝯͣ. diuerſaꝝ poten tiaꝝ ſunt diuerſe paſſiones ſpē differētes: ſꝫ ſpes ē ī iraſcibi li. deſiderium aūt ⁊ cupiditas ī cōcupiſcibili. ergo ſpes di­fert ſpē a deſiderio ⁊ cupiditate. Rn̄º dd̓m: ꝙ ſpēs pa­ſionis ex ob̓o conſiderat̉. circa ob̓m aūt ſpei quatuor cōdi tiōes attendunt̉. Primo ꝗdē ꝙ ſit bonum: nō.n. ꝓprie lo­quēdo ē ſpes niſi de bono. ⁊ ꝑ hoc differt ſpes a timore ꝗ ē de malo. Scd̓o vt ſit futuꝝ: nō.n. ſpes ē de p̄ſenti iā habi­to. ⁊ ꝑ hoc differt ſpes a gaudio qd̓ ē de bono p̄ſenti. Ter tio reꝗrit̉ ꝙ ſit aliꝗd arduū cū difficultate adipiſcibile: non .n. aliꝗs dr̄ aliꝗd ſperare minimū qd̓ ſtatim ē ī ſua poteſta te vt habeat: ⁊ ꝑ hoc differt ſpes a d̓ſiderio vel cupiditate que ē de bono futuro abſolute. vn̄ ꝑtinet ad ꝯcupiſcibileꝫ ſpes aūt ad iraſcibilē. Quarto ꝙ illud arduum ſit poſſibile adipiſci. nō.n. aliꝗs ſperat id qd̓ oīo adipiſci nō pōt: ⁊ ſcd̓ꝫ hoc differt ſpes a deſperatiōe. Sic ergo pꝫ ꝙ ſpes differt a deſiderio: ſic̄ differūt paſſiōes iraſcibilis a paſſionibꝰ ꝯcupi ſcibilis: ⁊ ꝑꝑ hoc ſpes p̄ſupponit deſideriū: ſicut ⁊ oēs pa­ſiones iraſcibilis preſupponunt paſſiones ꝯcupiſcibilis. vt ſupra dcm̄ eſt. Ad primū ergo dd̓ꝫ ꝙ Auguſtinus po nit cupiditatē loco ſpei ꝑꝑ hoc ꝙ vtrūqꝫ reſpicit bonū fu­tuꝝ. Et qꝛ bonuꝫ qd̓ non eſt arduū qͣſi nihil reputat̉: vt ſic cupiditas maxime videat̉ tēdere ī bonū arduuꝫ in qd̓ etiā tendit ſpes. Ad ſcd̓m dd̓m: ꝙ ob̓m ſpei nō eſt bonū fu tuꝝ abſolute: ſꝫ cū arduitate ⁊ difficultate adipiſcēdi. vt di­ctuꝫ eſt. Ad tertiū dd̓ꝫ: ꝙ ob̓m ſpei non addit poſſibili­tatē ſuꝑ ob̓m d̓ſiderij: ſꝫ ēt arduitate: q̄ ad aliā potentiā fa­cit ſpē ꝑtinere.ſ. ad iraſcibileꝫ: q̄ reſpicit arduuꝫ vt in primo dcm̄ eſt: poſſibile āt ⁊ īpoſſibile nō oīo per accn̄s ſe hꝫ ad ob̓m appetitiue virtutis. Nā appetitꝰ eſt principiuꝫ motio nis: nihil āt mouet̉ ad aliꝗd niſi ſub rōne poſſibilis. nullus .n. mouetur ad id quod eſtimat impoſſibile adipiſci: ⁊ pro pter hoc ſpes differt a deſperatione ſecundum differentiā poſſibilis ⁊ impoſſibilis. Ad ſecundū ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ ſpes perti­neat ad viꝫ cognitiuā. Spes.n. videt̉ eſſe expectatio quedam dicit.n. apoſtolus Ro. 8. ſi auteꝫ quod nō videmus ſperamus: per patientiam expe­ctamus: ſed expectatio videt̉ ad vim cognitiuā pertinere. cuius eſt expectare. ergo ſpes ad cognitiuam pertinet. Pͣ. Idem eſt vt videt̉ ſpes qd̓ fiducia: vn̄ ⁊ ſperātes ꝯfidentes vocamus: quaſi ꝓ eodem vtentes eo qd̓ eſt cō­fidere ⁊ ſperare: ſꝫ fiducia ſicut ⁊ fides videt̉ ad vim cogni tiuā ꝑtinere. ergo ⁊ ſpes. Pͣ. Certitudo eſt ꝓprietas co gnitiue virtutis: ſꝫ certitudo attribuit̉ ſpei. ergo ſpes ad vi cognitiuā ꝑtinet. Sed ꝯͣ. ſpes eſt de bono: ſic̄ dcm̄ ē: bo nū āt inqͣꝫtuꝫ hmōi nō eſt ob̓m cognitiue: ſꝫ appetitiue vir tutis. ergo ſpes nō ꝑtinet ad cognitiuaꝫ. ſꝫ ad appetitiuam virtutem. Rn̄º d̓ dꝫ: ꝙ cuꝫ ſpes importet extenſionem quandā appetitus ī quoddā bonuꝫ manifeſte ꝑtinet ad ap petitiuam virtuteꝫ: motus.n. ad res ꝑtinet ꝓprie ad appe tituꝫ. actio v̓o virtutis cognitiue ꝑficit̉ nō ẜm motū cogno ſcentis ad res: ſꝫ potius ẜm ꝙ res cognite ſunt in cognoſcē te. Sꝫ qꝛ vis cognitiua mouet appetitiuā rep̄ſentādo ei ſu uꝫ ob̓m: ẜm diuerſas rōnes obiecti apprehenſi ſubſequun tur diuerſi motus in vi appetitiua. Alius.n. motus ſequit̉ in appetitu ex app̄henſione boni: ⁊ alius ex app̄henſione mali: ⁊ ſimil̓r alius motus ex app̄henſiōe p̄ſentis ⁊ futuri abſoluti ⁊ ardui: poſſibilis ⁊ īpoſſibilis. ⁊ ſcd̓ꝫ hoc ſpes eſt motus appetitiue virtutis conſequens app̄henſionem bōi futuri ardui poſſibilis adipiſci.ſ. extenſio appetitus ī hmōi ob̓m. Ad pͥmū gͦ dd̓ꝫ ꝙ qꝛ ſpes reſpicit ad bonū poſ­ſibile: inſurgit dupl̓r homini motus ſpei: ſicut dupl̓r eſt et aliꝗd poſſibile.ſ. ẜm ꝓpriam virtutem ⁊ ẜm virtutem ab­terius. Qd̓ ergo aliꝗs ſperat ꝑ ꝓpriam virtutem adipiſci nō dr̄ expectare: ſꝫ ſperare tm̄: ſed ꝓprie dr̄ expectare qd̓ ſperat ex auxilio virtutis aliene: vt dicat̉ expectare quaſi ex alio ſpectare inquantum.ſ. vis apprehenſiua p̄cedens nō ſolum reſpicit ad bonum quod intendit adipiſci. ſed etiā ad illud cuius virtute adipiſci ſperat ẜm illud Eccleſia. I. Reſpiciens etiam ad adiutorium hominum. Motus er go ſpei quādoqꝫ dicitur expectatio ꝑꝑ inſpectionem vir­