Queſtio XIX. 10 ⁊ ſic non debent ab eis diſtingui. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſt quod dicitur Deutero. 6. Hec ſūt p̄cepta cerimonie atqꝫ iudicia: prece pta aūt antonomice dn̄r moralia. ergo p̄ter p̄cepta moralia ⁊ cerimonialia ſūt ēt iudicialia. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ ſic̄ dcm̄ ē: ad legē diuinā ꝑtinet vt ordinet hoīes adīuicē: ⁊ ad deū. vtrūqꝫ āt horū ī cōi ꝗdē ꝑtinet ad dictamē legis naͣe ad qd̓ referūtur moralia precepta: ſꝫ oꝫ ꝙ determinetur vtrūqꝫ ꝑ legē diuinā vel hūanā. qꝛ pͥncipia naliter nota ſūt cōia tā ī ſpeculatiuis qͣꝫ ī actiuis. Sic̄ igit̉ determinatio cōis precepti de cultū diuino ſit ꝑ p̄cepta cerimonialia. ſic ⁊ determinatio cōis p̄cepti de iuſtitia obſeruanda inter hoīes determinat̉ ꝑ p̄cepta iudicialia. ⁊ ẜꝫ hoc oꝫ tria p̄cepta legis ve teris ponere.ſ. moralia q̄ ſūt de dictamine legis nature: ce rimonialia que ſūt determinationes cultus diuini: ⁊ iudi cialia q̄ ſunt determinationes iuſtitie īter hoīes obſeruāde: vn̄ cuꝫ Apl̓us Ro. 7. dixiſſet ꝙ lex eſt ſancta ſubiungit ꝙ mādatū ē iuſtū ⁊ bonū: ⁊ ſanctū. iuſtū ꝗdē qͣꝫtū ad iudicia lia: ſanctū qͣꝫtum ad cerimonialia: nā ſanctuꝫ dr̄ qd̓ eſt deo dedicatum. bonū.i. honeſtum qͣꝫtum ad moralia. ¶ Ad pͥ mū ergo dd̓m ꝙ tam precepta moralia qͣꝫ etiam iudicialia ꝑtinent ad directioneꝫ vite humane. ⁊ ideo vtraqꝫ continentur ſub vno membro illorum que ponit Auguſtinꝰ.ſ. ſub p̄ceptis vite agēde. ¶ Ad ſecūdū dd̓m ꝙ iudiciuꝫ ſignificat executione iuſtitie q̄ ꝗdē ē ẜm applicationeꝫ rōnis ad aliqua particularia determinate: vn̄ p̄cepta iudicialia cō municāt ī aliquo cū moralibus: īqͣꝫtum.ſ. a rōne deriuantur: ⁊ in aliquo cū cerimonialibus: inqͣꝫtum.ſ. ſunt quedaꝫ determinationes cōmunium preceptorum. ⁊ iō qn̄qꝫ ſub iudicijs comp̄hēduntur p̄cepta iudicialia ⁊ moralia: ſic̄ di Deutero. 5. Audi iſrael cerimōias atqꝫ iudicia. Quādoqꝫ v̓o iudicialia ⁊ cerimonialia: ſicut dr̄ Leuit. 18. Facietis iudicia mea: ⁊ precepta mea ſeruabitis: vbi precepta ad mo ralia referuntur: iudicia vero ad iudicialia ⁊ cerimonialia. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ actus iuſtitie in generali pertinet ad pre cepta moralia: ſed determinatio eius in ſpāli pertinet ad p̄cepta iudicialia. Ad quintuꝫ ſic proceditur. Uidetur ꝙ aliqͣ alia p̄cepta cōtineantur in lege veteri preter moralia: iudicialia: ⁊ cerimonialia. Iudicialia enī p̄cepta ꝑtinēt ad actū iuſtitie q̄ ē hoīs ad hoīeꝫ. cerimo nialia v̓o ꝑtinēt ad actū religionis q̄ deꝰ colit̉: ſed p̄ter has ſūt multe alie v̓tutes.ſ. tēperātia: fortitudo: lib̓alitas: ⁊ alie plures: vt ſupra dictū ē. ergo p̄ter p̄dicta opꝫ plura alia in lege ueteri cōtineri. ¶ Pͣ terea. Deutero. 11. dr̄. Ama dn̄ꝫ deum tuum: ⁊ obſerua eius precepta: ⁊ cerimonias: ⁊ iudicia: atqꝫ mādata: ſꝫ p̄cepta ꝑtinēt ad moralia: vt dcm̄ eſt. ergo preter moralia: iudicialia: ⁊ cerimonialia: adhuc alia cōtinētur ī lege que dicūtur mandata. ¶ Pͣ. Deutero. 6. dr̄. Cuſtodi p̄cepta dn̄i dei tui. ⁊ teſtimonia: ⁊ cerimonias qͣs tibi p̄cepi. ergo p̄ter oīa p̄cepta adhuc in lege teſtimonia continēt̉. ¶ Pͣ. In pſal. dr̄. In eternū nō obliuiſcar iuſtificatiōes tuas: glo. i. legē: ergo precepta legis veteris nō ſolum ſunt moralia: cerimonialia: ⁊ iudicialia: ſed ēt iuſtificationes. ¶ Sed ꝯͣ ē qd̓ dr̄ Deutero. 6. Hec ſunt precepta ⁊ cerimonie atqꝫ iudicia que mandauit dn̄s deus vobis. ⁊ hec ponunt̉ in pͥncipio legis. ergo omnia p̄cepta legis ſub his cōprehēduntur. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ ī lege ponūt̉ aliqͣ tanqͣꝫ p̄cepta. aliqͣ v̓o tanqͣꝫ ad p̄ceptoꝝ īpletioneꝫ ordinata. Precepta ꝗdē ſūt de his q̄ ſūt ad agēda: ad quoruꝫ īpletionē ex duobꝰ homo īducit̉.ſ. ex auctoritate p̄cipiētis: ⁊ ex vtilitate īpletiōis: q̄ ꝗdem ē cōſecutio alicuius bōi vt lis: delectabilis: vel honeſti: aut fuga alicuius mali contrarij. Oportuit igit̉ ī veteri lege ꝓponi quedā que auctorita tē dei precipientis iudicarēt. ſicut illud Deutero. 7. audi iſrael dominus deus tuus: deus vnus eſt: ⁊ illud Gene. pͥmo. In principio creauit deus celum ⁊ terram ⁊ huiuſmodi dn̄r teſtimonia: Oportuit ēt ꝙ ī lege ꝓponerētur q̄dā p̄mia obſeruātiū legē: ⁊ pene tranſgredientiū: vt pater Deutero. 28. Si audieritis vocem domini dei tui faciet te excelſiorem cunctis gentibus ⁊cͣ. ⁊ huiuſmodi dn̄r iuſtificationes: ẜm ꝙ deus aliquos iuſte punit vel p̄miat: ip̄a āagenda ſub p̄cepto non cadunt īquātū habēt aliquā debiti rationem. Eſt autem duplex debitum. vnum quidem ẜꝫ regulā rōnis: aliud aūt ẜm regulam legis determinantis: ſicut ph̓us in. 8. ethicorū diſtinguit duplex iuſtū.ſ. morale ⁊ legale. Debitum autem morale eſt duplex: dictat.n. rō aliꝗd faciendū: vel tāqͣꝫ neceſſarium: ſine quo non pōt eſſe ordo v̓tutis vel tāqͣꝫ vtile ad hoc ꝙ ordo virtutis meliꝰ cō ſeruetur. ⁊ ẜm hoc quedam moralium preciſe precipiunt̉ vel prohibentur in lege: ſicut non occides. non furtum facies: ⁊ hec proprie dur precepta. Quedam v̓o precipiunt̉ vel prohibentur non quaſi preciſe debita. ſed propter melius: ⁊ iſta poſſunt dici mādata. qꝛ quādā īductionē habēt: ⁊ perſuaſionē: ſicut illud Exo. 22. Si pignus acceperis ve ſtimentum a proximo tuo ante ſolis occaſuꝫ redas ei: ⁊ ali qua ſimilia. vnde Hieronymus dicit ꝙ in preceptis eſt iuſtitia. in mandatis v̓o charitas. debitū aūt ex determinatōe legis. In rebus quidem humanis pertinet ad iudicialia: in rebus aūt diuinis ad cerimonialia. qͣꝫuis ēt ea que ꝑtinent ad penam vel premia dici poſſint teſtimonia inquantū ſūt proteſtationes quedam diuine iuſtitie: omnia vero precepta legis poſſunt dici iuſtificationes: inquantum ſunt q̄daꝫ executiones legalis iuſtitie. Poſſunt ēt aliter mandata a p̄ceptis diſtīgui: ut p̄cepta dicant̉ que deus per ſe ipſū iuſſit: mandata aūt que per alios mandauit: vt ipſum nomē ſonare uidet̉. Ex quibus oībus apparent ꝙ oīa legis p̄cepta continent̉ ſub moralibꝰ: cerimonialibꝰ ⁊ iudicialibus. alia v̓o non hn̄t rōnem preceptorum: ſed ordinātur ad p̄ceptorum obſeruationem: vt dictū ē. ¶ Ad pͥᵐ ergo dd̓ꝫ: ꝙ ſola iuſtitia īter alias v̓tutes īportat rōnē debiti. ⁊ ideo moralia intantum ſunt lege determinabilia īquantuꝫ pertinent ad iuſtitiā. cuius et q̄dam pars eſt religio: vt Tulliꝰ dicit: vn̄ iuſtum legale non poteſt eſſe aliquod preter cerimonialia: ⁊ iudicialia precepta. ¶ Ad alia pꝫ reſpōſio per ea que dicta ſunt. Ad ſextū ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ lex vetus nō de buit inducere ad obſeruantiam prece ptorum per temporales promiſſiones ⁊ cōminatiōes. Iu tentio.n. legis diuine eſt vt hoīes deo ſubdantur per timo rem ⁊ amorē. vn̄ dr̄ Deutero. 10. Et nūc iſrael ꝗd dominus tuus petit a te: niſi ut timeas dominū deuꝫ tuū: ⁊ an bules in vijs eius: ⁊ diligas eū: ſꝫ cupiditas rerum tēpora lium abducit a deo. Dicit.n. Augu. in libro. 83. queſtionuꝫ ꝙ venenū charitatis eſt cupiditas. ergo ꝓmiſſiones ⁊ cōminatiōes tēporales uident̉ cōtrariari ītētioni legiſlatoris: qd̓ facile legē reprobabilē facit: ut pꝫ ꝑ ph̓uꝫ in. 2. politice. ¶ Pͣterea. Lex diuina ē excellētior qͣꝫ lex humana. videmus aūt in ſciētijs ꝙ qͣꝫto aliqua ē altior: tanto ꝑ altiora me dia ꝓcedit. ergo cū lex humana ꝓcedat ad inducenduꝫ ho mines ꝑ tꝑales cōminatiōes ⁊ ꝓmiſſiones: lex diuina non debuit ex his ꝓcedere: ſed per aliqua maiora. ¶ Pͣ. Id n̄ pōt eē p̄miū iuſtitie vel pena culpe quod equaliter euenit ⁊ bonis ⁊ malis: ſed ſicut dicitur Eccl̓. 9. Uniuerſa tꝑalia eque eueniunt iuſto ⁊ impio: bono ⁊ malo: mundo ⁊ im mūdo: īmolāti uictimas: ⁊ ſacrificia cōtēnēti. ergo tēporalia bona uel mala non cōueniēter ponūtur: ut pena uel p̄mia mādatoꝝ legis diuine. ¶ Sed ꝯͣ ē qd̓ dr̄ Eſaie pͥmo. Si uolueritis ⁊ audieritis me: bona terra cōmedetis. ꝙ ſi nolueritis: ⁊ me ad iracūdiaꝫ ꝓuocaueritis: gladius deuorabit vos. ¶ Rn̄º. dd̓m: ꝙ ſicut ī ſciētijs ſpeculatiuis īducuntur hoīes ad aſſentiendum concluſionibus per media ſyllogiſtica: ita etiam in quibuſlibet legibꝰ hoīes īducuntur ad obſeruātias p̄ceptoꝝ ꝑ penas ⁊ p̄mia. videmus autē ī ſciētijs ſpeculatiuis ꝙ media ꝓponuntur auditori ẜm eius conditionem: vn̄ ſicut opꝫ ordinate ī ſciētijs ꝓcedere: ut ex notioribus diſciplina īcipiat: ita ēt opꝫ eum ꝗ vult īducere hoīem ad obſeruantiā p̄ceptorū. vt ex illis eū mouere in cipiat q̄ ſunt ī eius affectu: ſicut pueri ꝓuocantur ad aliꝗd faciēdum aliquibus puerilibus munuſculis: dictū ē auteꝫ ſupra ꝙ lex uetus diſponebat ad xp̄m ſicut īperfectum ad ꝑfectū: vn̄ dabatur populo adhuc īperfecto ī comparatio ne ad ꝑfectionē q̄ erat futura ꝑ xp̄m. ⁊ iō populus ille cōparatur puero ſub pedagogo exiſtēti: vt pꝫ Gal̓. 3. fectio āt hoīs ē: vt cōtemptis tēporalibꝰ ſpūalibijs inhereat
zum Hauptmenü