Queſtio. C. vt pꝫ ꝑ illud qd̓ Apl̓us dicit Phil̓. 3. Que quidē retro ſūt obliuiſcēs: ad ea que pͥora ſunt me extēdo. Quicūqꝫ ergo ꝑfecti ſumꝰ hec ſentiamꝰ: īperfectoꝝ āt ē ꝙ tēporalia bona deſiderēt: īordine tn̄ ad deū: ꝑuerſorū āt ē ꝙ ī tēporalibus bonis finē conſtituat: vn̄ legi ueteri cōueniebat: vt ꝑ tēporalia que erāt ī affectu hoīum īperfectoruꝫ manuduceret hoīes ad deū. ¶ Ad pͥᵐ ergo dd̓m: ꝙ lex humana īducit hoīes ex tēporalibꝰ p̄mijs vel penis ꝑ hoīes īducēdis. lex v̓o diuina ex p̄mijs: vel penis exhibendis ꝑ deū: ⁊ in hoc procedit ꝑ media altiora. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ cupiditas qua hō ꝯſtituit finē ī tēporalibꝰ bonis ē charitatis venenū: ſꝫ cō ſecutio tēporaliū bonorū: q̄ hō deſiderat ī ordine ad deum ē q̄dā uia īducēs imꝑfectos ad dei amorem: ẜm illud pſalCōfitebitur tibi cū bn̄feceris illi. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ſicut pꝫ hiſtorias veteris teſtamēti reuoluēti: cōis ſtatus ppl̓i ſemꝑ ſub lege ī proſpitate fuit qͣꝫdiu legē obſeruabāt. ⁊ ſtatiꝫ de clinātes a p̄ceptis legis diuine ī multas aduerſitates īcidebat: ſed alique ꝑſone particulares etiā iuſtitiā legis obſeruantes in aliquas aduerſitates īcidebāt: vel qꝛ iā erāt ſpūa les effecti: vt ꝑ hoc magis ab effectu tēporalium abſtraherent̉: ⁊ eoꝝ v̓tus probata redderet̉: aut qꝛ oꝑa legis exterius īplētes cor totū hēbāt ī tēporalibꝰ defixū: ⁊ a deo elogatum: ẜm ꝙ dicitur Eſaie. 29. Populus hic labijs me honorat: cor autem eorum longe eſt a me. ¶ Queſtio. C. Einde conſiderandum eſt de ſin gulis generibus p̄ceptoꝝ veteris legis. Et pͥmo de p̄ceptis moralibꝰ. Scd̓o de cerimonialibꝰ. Ter tio de iudicialibꝰ. ¶ Circa pͥmū q̄runtur duodecis. Prīo vtrū oīa p̄cepta moralia veteris legis ſint de lege nature. 2º vtrū p̄cepta moralia veteris legis ſint de actibus oīuꝫ vitutū. 3º vtrum oīa p̄cepta moralia ueteris legis reducantur ad decē p̄cepta decalogi. 4º de diſtinctione p̄ceptorū decalogi. 5º de numero eorum. 6º de ordine. 7º de modo tradendi ipſa. 8º vtrum ſint diſpenſabilia. 9º vtꝝ modus obſeruandi virtutē cadat ſub precepto. 10º vtri modus charitatis cadat ſub precepto. 11 de diſtinctione aliorum preceptorum moralium. 12º vtrū precepta moralia veteris legis iuſtificent. Ad primuꝫ ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ non oīa pre cepta moralia ꝑtineant ad legem nature. Dr̄.n. Eccl̓. 17. Addidit illis diſciplinā ⁊ legeꝫ uite hereditauit illos: ſꝫ diſciplina diuidit̉ cōtra legē nature: eo ꝙ lex naturalis nō adiſcit̉. ſed ex naturali īſtinctu habetur. ergo nō oīa p̄cepta moralia ſunt de lege nature. ¶ Pͣterea Lex diuina ꝑfectior ē qͣꝫ lex humana: ſꝫ lex humana ſuꝑad didit aliqua ad bonos mores pertinentia his que ſunt de lege nature: qd̓ pꝫ ex hoc ꝙ lex naͣe ē eadē apud oēs. huiuſmodi aūt morū īſtituta ſunt diuerſa apud diuerſos: ergo multo fortiꝰ diuina lex aliqͣ ad bonos mores ꝑtinentia debuit addere ſupra legē naͣe. ¶ Pͣ. Sicut rō naͣlis īducit ad aliqͦs bonos mores. ita ⁊ fides: vn̄ ēt dr̄ ad Gal. 5. ꝙ fides ꝑ dilectionē oꝑat̉: ſꝫ fides nō cōtinet̉ ſub lege naͣe. qꝛ ea q̄ ſūt fidei ſūt ſupra rōnē naͣlē. ergo nō oīa p̄cepta mora lia legis diuine ꝑtinēt ad legē nature. ¶ Sed ꝯͣ eſt qd̓ dicit Apoſtolus Ro. 2. ꝙ gētes q̄ legē nō hn̄t naͣliter ea q̄ legis ſūt faciūt: ꝙ oꝫ ītelligi de his q̄ ꝑtinēt ad bonos mores. et go oīa bona precepta legis ſūt de lege naͣe. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ p̄cepta moralia a cerimonialibꝰ ⁊ iudicialibꝰ ſunt diſtincta. Moralia.n. ſūt de illis q̄ ẜm ſe ad bonos mores perti nēt: cū aūt hūani mores dicant̉ ī ordīe ad rōnē qd̓ ē ꝓpriū pͥncipiū hūanorū actuū: illi mores dn̄r bōi ꝗ rōni cōgruūt. mali āt ꝗ a ratione diſcordāt. Sic̄ āt oē iudiciū rōnis ſpeculatiue procedit a naͣli cognitione pͥmorū pͥncipiorū: ita etiaꝫ oē iudiciū rōnis practice procedit ex quibuſdā pͥncipijs na tural̓r cognitis: vt ſupra dictū ē. Ex ꝗbus diuerſimode ꝑ cedi pōt ad iudicādū de diuerſis. Quedā.n. ſunt in huma nis actibus a deo explicita: ꝙ ſtatim cum modica conſideratione poſſunt approbari vel reprobari per illa cōia: ⁊ pͥma principia. Quedam vero ſunt ad quorum iudiciuꝫ re quiritur multa conſideratio diuerſarum circunſtantiaruꝫ: quas conſiderare diligenter non eſt cuiuſlibet: ſed ſapientum ſicut conſiderare particulares concluſiones ſcientiarū: non pertinet ad omnes: ſed ad ſolos philoſophos. Quedam uero ſunt ad que diiudicanda indiget homo adiuuari per inſtructionem diuinam: ſicut eſt circa credēda. Sic igitur patet ꝙ cum moralia precepta ſint de his que pertinēt ad bonos mores: hec autem ſunt que rationi conueniunt. omne autem rationis humane iudicium aliqualiter a naturali ratione deriuatur: neceſſe eſt ꝙ omnia precepta mora lia pertineant ad legem nature: ſed diuerſimode. Quedaꝫ enim ſunt que ſtatim per ſe ratio naturalis cuiuſlibet hominis diiudicat eſſe facienda: vel non facienda: ſicut honora patrem tuum ⁊ matrem: ⁊ non occides: non furtuꝫ facies: ⁊ huiuſmodi ſunt abſolute de lege nature. Quedam vero ſunt que ſubtiliori conſideratione rationis a ſapientibus iudicantur eſſe obſeruanda. ⁊ iſta ſic ſunt de lege nature: vt tamen indigeant diſciplina qua minores a ſapiētio ribus inſtruantur. ſicut illud. Coram cano capite conſurge ⁊ honora perſonam ſenis. ⁊ alia huiuſmodi. Quedaꝫ ve ro ſunt ad que iudicanda ratio humana indiget inſtructiōe diuina per quam erudimur de diuinis: ſicut eſt illud. Nō facies tibi ſculptile: neqꝫ omnem ſimilitudinem: Nō aſſumes nomen dei tui in vanum. Et per hoc patet reſponſio ad obiecta. Ad ſecundum ſic proceditur. Ur̄ ꝙ prece pta moralia legis nō ſint de omnibus actibus virtutum. Obſeruatio autem preceptorum veteris legis iuſtificatio noīatur: ẜm illud pſal. Iuſtificationes tuas cuſtodiam. ſed iuſtificatio eſt executio iuſtitie. ergo precepta moralia non ſunt niſi de actibus iuſtitie. ¶ P̄terea. Id qd̓ cadit ſub precepto hꝫ rōnē debiti. ſꝫ rō debiti nō ꝑtinet ad alias uirtutes niſi ad ſolā iuſticiā: cuius proprius actus eſt reddere unicuiqꝫ debitū. ergo p̄cepta legis moralia non ſunt de actibꝰ aliarū virtutū: ſed ſoluꝫ deactibus iuſtitie. ¶ Pͣterea. Oīs lex ponit̉ ꝑꝑ bonum cōe: vt dicit Iſidorus: ſed īter uirtutes ſola iuſtitia reſpicit bonū cōe: vt ph̓s dicit in. 5. ethi. ergo precepta moralia ſunt ſolū de actibus iuſtitie. ¶ Sed ꝯͣ ē qd̓ Ambroſius dicit: ꝙ peccatū ē tranſgreſſio legis diuine ⁊ celeſtiū inobedientia mādatorū: ſed peccata contrariantur oībus actibus uirtutum: ergo lex diuina hꝫ ordinare de actibus oīum v̓tutū. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ: ꝙ cum precepta legis ordinētur ad bonuꝫ cōe. ſicut ſupra hītū ē: neceſſe ē ꝙ precepta legis diuerſifice tur ẜm diuerſos modos cōitatū: vn̄ ph̓s in ſua politica do cet ꝙ alias leges opꝫ ſtatuere in ciuitate que regit̉ rege: et alias in ea que regitur per ppl̓m vel per aliquos potentes de ciuitate. Eſt āt alius modus cōitatis ad quā ordinatur lex humana ⁊ ad quā ordinatur lex diuina. Lex.n. huma na ordinatur ad cōitatē ciuilē que ē hoīuꝫ adīuiceꝫ. Hoīes autem ordinantur adinuicem per exteriores actus quibus hoīes ſibi inuicē cōicant. huiuſmodi aūt cōicatio ꝑtinet ad rōnem iuſtitie que eſt proprie directiua cōicationis humane: ⁊ iō lex humana nō proponit p̄cepta niſi de actibus iu ſtitie. ⁊ ſi p̄cipiat actus aliarū virtutū: hoc non eſt niſi īquā tū aſſumūt rationeꝫ iuſtitie: vt pꝫ ꝑ ph̓m in. 5. ethicorum: ſꝫ cōitas ad quā ordinat lex diuina ē hoīuꝫ ad deū vl̓ ī preſenti: vl̓ ī futura vita: ⁊ iō lex diuina p̄cepta proponit d̓ oībus illis ꝑ q̄ hoīes bn̄ ordinent̉ ad cōitatē cū deo: hō autē deo cōiūgit̉ rōne ſiue mēte ī qua ē dei imago: ⁊ iō lex diui na p̄cepta ꝓponit de oībus illis ꝑ q̄ ratio ordinis bene ordinata ē: hoc āt cōtingit ꝑ actꝰ oīuꝫ v̓tutū. nā v̓tutes ītellectus les ordinant bene actus rōnis in ſeipſis. v̓tutes autem morales ordinant bn̄ actus rōnis circa interiores paſſiones ei exteriores oꝑationes. ⁊ iō manifeſtū ē ꝙ lex diuina cōuenienter ꝓponit p̄cepta de actibus oīum virtutū: ita tn̄ ꝙ qͥ dam ſine ꝗbus ordo v̓tutis ꝗ eſt ordo rōnis obſeruari nō pōt: cadūt ſub obligatione precepti. quedā uero q̄ ꝑtinent ad bene eſſe virtutis perfecte cadūt ſub āmonitione ꝯſilij. ¶ Ad pͥᵐ ergo dd̓ꝫ ꝙ adimpletio mandatoruꝫ legis etiā que ſunt de actibus auarū virtutū hn̄t rationē iuſtificationis inquantum iuſtum eſt: vt homo obedit deo: vel etiā
zum Hauptmenü