Queſtio C. or inqͣꝫtuꝫ iuſtum ē ꝙ oīa que ſunt hoīs rōni ſubdāt̉. ¶ Ad ſecūdū dd̓m: ꝙ iuſtitia ꝓprie dicta attēdit debitū vniꝰ hominis ad aliū: ſed ī oībꝰ alijs virtutibꝰ attendit̉ debitū īferiorū virtutū ad rōnē: ⁊ ẜm ronē huiꝰ debiti ph̓s aſſignat ī .5. ethicorum quandam iuſtitiam metaphoricam. ¶ Ad tertium patet reſponſio per ea que dicta ſunt de diuerſitate cōmunitatis. Ad tertium ſic ꝓceditur. Ur̄ ꝙ non omnia precepta moralia ueteris legis reducant̉ ad decē p̄cepta decalogi. Prīa.n. ⁊ pͥncipalia legis p̄cepta ſūt. Diliges dn̄m deū tuū: ⁊ diliges ꝓximū tu um: vt habet̉ Math̓. 22. ſed iſta duo nō cōtinēt̉ in p̄ceptis decalogi. ergo non oīa p̄cepta moralia cōtinētur ī p̄ceptis decalogi. ¶ Pͣ terea. Precepta moralia n̄ reducūt̉ ad p̄cepta cerimonialia: ſed potiꝰ ecōuerſo. ſꝫ īter p̄cepta decalo gi eſt vnū cerimoniale.ſ. memēto ut diē ſabbati ſāctifices. ergo p̄cepta moralia nō reducūtur ad oīa p̄cepta decalogi¶ Pͣterea. Precepta moralia ſūt de oībꝰ actibꝰ virtutuꝫ ſꝫ īter p̄cepta decalogi ponūt̉ ſola p̄cepta ꝑtinētia ad actus iuſtitie: vt pꝫ diſcurrēti ꝑ ſingula. ergo p̄cepta decalogi nō cōtinēt oīa precepta moralia. ¶ Sed ꝯͣ ē qd̓ Matth̓. 5. dr̄ ſuper illud Beati eſtis cum maledixerint ⁊cͣ. dicit glo. ꝙ Moyſes 10. precepta proponens: poſtea per partes explicat. ergo omnia precepta legis ſunt quedam partes pre ceptorū decalogi. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ p̄cepta decalogi ab alijs p̄ceptis legis differūt ī hoc ꝙ p̄cepta decalogi ꝑ ſeipſum deꝰ dr̄ pͥmo propoſuiſſe. alia vero p̄cepta ꝓpoſuit populo ꝑ Moyſen. illa ergo p̄cepta ad decalogū pertinēt: quoruꝫ notitiā hō habet per ſeipſū a deo: huiuſmodi ſūt illa q̄ ſtatī ex pͥncipijs cōmunibus pͥmis cognoſci poſſunt modica cōſideratiōe. ⁊ iteꝝ illa que ſtatiꝫ ex fide diuinitus īfuſa īno teſcunt. Inter precepta ergo decalogi nō cōputantur duo genera p̄ceptoꝝ: illa.ſ. que ſunt pͥma ⁊ cōmunia: quorū n̄ oportet aliquā editionē eē: niſi ꝙ ſūt ſcripta in rōne natura liquaſi per ſe nota: ſicut ꝙ homo nulli debet malefacere: ⁊ alia huiuſmodi. ⁊ iterū illa que per diligētē inquiſitioneꝫ ſapientū īueniuntur rationi conuenire. hec eniꝫ proueniūt a deo ad populum mediante diſciplina ſapientuꝫ. Utraqꝫ tamē horū p̄ceptorum cōtinētur in preceptis decalogi: ſed diuerſimode. nā illa que ſunt prima ⁊ cōmunia continent in eis ſicut principia in concluſionibus proximis. illa vero que per ſapientes cognoſcuntur continentur in eis ecōuerſo. ſicut concluſiones in principijs. ¶ Ad pͥmū ergo dicēdū: ꝙ illa duo precepta ſunt prima ⁊ cōmunia p̄cepta legis nature que ſunt per ſe nota rationi humane: vel ꝑ naturā: vel per fidē: ⁊ ideo omnia precepta decalogi ad illa duo referuntur ſicut cōcluſiones ad principia communia. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m: ꝙ preceptum de obſeruatione ſabbati ē ẜm aliquid morale: quātum.ſ. per hoc ꝙ precipitur ꝙ hō aliquo tꝑe vacet rebus diuinis: ẜm illud pſal. Uacate ⁊ videte quoniam ego ſum deus. ⁊ ẜm hoc inter precepta de calogi computantur: non autem quantum ad taxationem tꝑis: qꝛ ẜm hoc eſt cerimoniale. ¶ Ad tertiuꝫ dicendum: ꝙ ratio debiti in alijs virtutibus ē magis latēs qͣꝫ ī iuſtitia. ⁊ iō precepta de actibꝰ aliarum virtutum non ſunt ita nota populo ſicut precepta de actibꝰ iuſtitie. ⁊ propter hoc actꝰ iuſtitie ſpecialiter cadunt ſub preceptis decalogi: que ſunt prima legis elementa. Ad quartū ſic proceditur. Uidetur ꝙ inconueniēter p̄cepta decalogi diſtinguātur. Latria.n. ē alia virtus a fide. ſed p̄cepta dāt̉ de acti bus v̓tutū. ſꝫ hoc qd̓ dr̄ ī pͥncipio decalogi. Nō hēbis deos alienos corā me: ꝑtinet ad fidē: qd̓ āt ſubdit̉. Nō facies ſculptile ⁊cͣ. ꝑtinet ad latriā. ergo ſūt duo p̄cepta ⁊ novnū ſicut Aug. dicit. ¶ Pͣ. Precepta affirmatiua ī lege ditinguūtur a negatiuis. ſic honora patrē ⁊ matrē. ⁊ nō occides. ſed hoc ꝙ dr̄. Ego ſum dn̄s deus tuus: ē affirmatiuū qd̓ āt ſubdit̉. Nō hēbis deos alienos corā me: ē negatiuū ergo ſunt duo p̄cepta ⁊ nō cōtinētur ſub uno: vt Aug. pōit ¶ P̄terea. Apl̓us ad Ro. 7. dic̄. Cōcupiſcētia neſciebā ni ſi lex diceret. Nō cōcupiſces. ⁊ ſic videtur ꝙ hoc p̄ceptū. Non concupiſces: ſit vnum preceptum non ergo debuit diſtingui in duo. ¶ Sed ꝯͣ ē auctoritas Auguſtini in gloſa ſuper Exo. vbi ponit tria p̄cepta ꝑtinētia ad deum: ⁊. 7. ad proximum. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ: ꝙ precepta decalogi diuerſimo de a diuerſis diſtinguūtur. Eſitius.n. Leuit. 26. ſuper illd̓ Decem mulieres in vno clibano coquūt panes: dicit preceptum de obſeruatione ſabbati non eſſe de decem preceptis: qꝛ non eſt obſeruandū ẜm lr̄am ẜm oē tp̄s. Diſtinguit tamen quatuor p̄cepta pertinētia ad deū: vt pͥmū ſit: Ego ſum dn̄s deus tuus. ſcd̓m ſit. Non hēbis deos alienos coram me: ⁊ ſic etiā diſtinguit hec duo Hiero. Oſee. .10. ſuꝑ illd̓. Propter duas iniqͥtates tuas. Tertiū vero p̄ceptū eē dic̄. Nō facies tibi ſculptile. Quartū v̓o: Nō aſſu mes nomē dei tui īuanū. Pertinētia v̓o ad ꝓximū dic̄ eſſe ſex: ut pͥmū ſit: Honora patrē ⁊ matrē tuā. Scd̓ꝫ: Nō occides. Tertiū: Nō mechaberis. Quartū: Nō furtū facies. Quītū: Nō falſū teſtimoniū dices. Sextū: Nō cōcupiſces. Sꝫ pͥmo hoc videt̉ īcōueniēs ꝙ p̄ceptū de obſeruatiōe ſabbati p̄ceptis decalogi īterponat̉ ſi nullo mō ad decalogū ꝑtineat. 2º qꝛ cū ſcriptū ſit Mat. 7. Nemo pōt duobꝰ dn̄is ſeruire: eiuſdē rōnis eē uidet̉ ⁊ ſub eodē p̄cepto cadere. Ego ſū dn̄s deus tuꝰ: ⁊ nō hēbis deos aliēos: vn̄ Origenes diſtīguēs ēt qͣtuor p̄cepta ordinātia ad deuꝫ: ponit iſta duo ꝓ vno p̄cepto. ſcd̓ꝫ v̓o pōit: Nō facies ſculptile. tertiū vero: Nō aſſumes nomē dei tui ī vanū. qͣrtuꝫ: Memēto vt diē ſabbati ſctīfices. Alia vero ſex ponit ſicut Eſitius: ſꝫ qꝛ facē ſculptile vel ſimilitudinē nō ē ꝓhibitum niſi ẜm hoc vt nō colātur ꝓ dijs: nā in tabernaculo deꝰ p̄ce pit fieri imaginē. Seraphi: vt dr̄ Exo. 25. Cōueniētiꝰ Augu. ponit ſub vno p̄cepto: Nō habebis deos alienos: ⁊ fifacies ſculptile. Sil̓r ēt cōcupiſcētia vxoris aliene ad commixtionē ꝑtinet ad cōcupiſcētiā carnis. Cōcupiſcētia auteꝫ aliarū reꝝ que deſiderantur ad poſſidendum: ꝑtinet ad cō cupiſcētiā oculorū: vn̄ ēt Aug. ponit duo p̄cepta de n̄ cōcu piſcendo rē alienā: ⁊ vxorē alienā: ⁊ ſic ponit tria p̄cepta in ordine ad deū: ⁊ ſeptē in ordine ad ꝓximū: ⁊ hoc meliꝰ eſt. ¶ Ad pͥmū ergo dd̓m: ꝙ latria nō ē niſi quedaꝫ ꝓteſtatio fidei: vnde ſi nō ſūt alia p̄cepta dāda de latria: ⁊ alia de fide potius tn̄ ſūt alia p̄cepta dāda de latria qͣꝫ de fide: qꝛ prece ptū fidei p̄ſupponit ad p̄cepta decalogi: ſicut p̄ceptū dilectionis: ſicut.n. pͥma p̄cepta cōia legis nature ſunt ꝑ ſe nota henti rōnē naͣlē: ⁊ ꝓmulgatione nō indigēt: ita etiaꝫ ⁊ hoc qd̓ eſt credere in deū eſt pͥmū ⁊ per ſe notū ei qui hꝫ fidē: accedētē.n. ad deū opꝫ credere qꝛ ē: vt dicit̉ ad Heb̓. .ii. ⁊ iō nō indiget alia ꝓmulgatiōe niſi īfuſiōe fidei. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ: ꝙ p̄cepta affirmatiua diſtīguūtur a negatiuis quā do unū nō cōprehēdit̉ ī alio: ſicut ī honoratōe parētū nō ī cludit̉ ꝙ nullus hō occidat̉: nec ecōuerſo: ⁊ ꝑꝑ hoc dātur diuerſa p̄cepta ſuꝑ hoc ſꝫ qn̄ affirmatiuū cōprehēdit̉ ſub negatiuo: vel ecōuerſo: nō dant̉ ſuꝑ hoc diuerſa p̄cepta: ſic̄ nō dat̉ aliud p̄ceptū de hoc qd̓ ē: Nō furtū facies: ⁊ d̓ hoc qd̓ ē cōſeruare rē alienā: vel reſtituere eaꝫ: ⁊ eadē rōne nō ſūt diuerſa p̄cepta de credēdo in deū: ⁊ de hoc ꝙ n̄ credatur ī alienos deos. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m: ꝙ oīs cōcupiſcētia cōuenit ī vna cōi rōne: ⁊ iō Apl̓s ſingulariter de māda to cōcupiſcēdi loꝗtur: qꝛ tamē in ſpeciali diuerſe ſūt rōnes cōcupiſcēdi: iō Aug. diſtīguit diuerſa p̄cepta de non cōcupiſcēdo: differūt.n. ſpecie cōcupiſcētie ẜꝫ diuerſitatē actionum: vel cōcupiſcibiliū: vt ph̓us dicit in. 10. ethicorum. Ad quintuꝫ ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ īcōuenien ter p̄cepta decalogi enumerēt̉. Pctm̄.n. vt Ambroſius dicit: ē trāſgreſſio legis diuine eſ celeſtiū inobediētia mādatorū: ſed pctā diſtinguuntur per hoc ꝙ homo peccat vl̓ ī deū: vl̓ ī ꝓximū: vel ī ſeipſū: cuꝫ igitur ī p̄ceptis decalogi nō ponātur aliqͣ p̄cepta ordinantia hoīeꝫ ad ſeipſū: ſed ſolū ordinātia ipſum ad deū ⁊ proximū: videtur ꝙ inſufficiēs ſit enumeratio p̄ceptorū decalogi. ¶ Pͣterea. Sicut ad cultū dei ꝑtinebat obſeruatio ſabbati: ita ēt obſeruatio aliarū ſolēnitatū: ⁊ īmolatio ſacrificio rū: ſꝫ īter p̄cepta decalogi ē vnū ꝑtinēs ad obſeruātiā ſabbati: ergo ēt debēt eē aliqͣ ꝑtiuētia ad alias ſolēnitates: ⁊ ad ritū ſacrificioꝝ. ¶ Pͣterea. Sicut cōtra deū peccare cōtingit ꝑiurando: ita etiā blaſphemando: vel alias ꝯtra doctri
zum Hauptmenü