Queſtio. C. uam diuinaꝫ mentiendo: ſed ponit̉ unuꝫ preceptū ꝓhibēs ꝑiuriū cū dicit̉. Nō aſſumes nomē dei tui ī uanum: ergo pctm̄ blaſphemie ⁊ falſe doctrine debēt aliquo p̄cepto de calogi ꝓhiberi. ¶ Pͣterea. Sicut hō naͣlē dilectionē hꝫ ad parētes: ita ēt ad filios: mādatū ēt charitatis ad oēs ꝓxīos extēdit̉: ſꝫ p̄cepta decalogi ordinātur ad charitatē: ẜꝫ illud .i. ad Thimo. j. Finis p̄cepti charitas ē: ergo ſicut ponitur qͥdā p̄ceptū ꝑtinēs ad parētes: ita ēt debuerūt poni aliqͣ p̄cepta ꝑtinētia ad filios: ⁊ ad alios ꝓximos. ¶ P̄terea. In quolibet genere pctī cōtigit peccare corde ⁊ oꝑe: ſed ī qui buſdā generibꝰ pctōrū.ſ. ī furto ⁊ adulterio ſeorſuꝫ ꝓhibetur pctm̄ operis cū dr̄: Nō mechaberis: Nō furtuꝫ facies: ⁊ ſeorſū pctm̄ cordis cū dr̄. Nō cōcupiſces rē proximi tui: ⁊ nō cōcupiſces uxorē ꝓximi tui: ergo ēt idē debuit po ni ī pctō homicidij ⁊ falſi teſtimonij. ¶ Pͣterea. Sicut cō tingit pctm̄ ꝓuenire ex īordinatione cōcupiſcibilis: ita ēt ex īordīatiōe iraſcibilis: ſed ꝗbuſdā p̄ceptis ꝓhibet̉ īordinata cōcupiſcētia cū dr̄: Nō cōcupiſces. ergo ēt aliqͣ p̄cepta ī de calogo debuerūt poni ꝑ que ꝓhiberet̉ īordinatio iraſcibilis: nō ergo videt̉ ꝙ cōueniēter decē p̄cepta decalogi enumerent̉. ¶ Sed ꝯͣ ē qd̓ dr̄ Deutero. 4. Oſtendit vobis peccatum ſuū qd̓ p̄cepit ut faceretis. ⁊ decem verba que ſcripſit in duabus tabulis lapideis. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ ſicut ſupra dictum eſt: ſicut precepta legis humane ordinant ho minē ad quādā cōitatē humanam: ita precepta legis diuine ordinant hominē ad quandā cōitatem ſeu republicam hominum ſub deo. Ad hoc aūt ꝙ aliquis ī aliqͣ cōitate bn̄ cōmoret̉: duo reqͥrūt̉: quoꝝ pͥmū ē vt bn̄ ſe habeat ad eū qui p̄eſt cōitati. Aliud āt ē ut hō bn̄ ſe habeat ad alios cōitatis conſocios ⁊ comparticipes. Opꝫ igitur ꝙ in lege diuina pͥmo ferantur quedā p̄cepta ordinātia hoīeꝫ ad deū: ⁊ inde alia q̄dā p̄cepta ordinātia hoīem ad alios ꝓximos ſimul cōueniētes ſub deo. Prīcipi āt cōitatis tria dꝫ hō. Primo fidelitatē. Secūdo reuerētiā. Tertio famulatum. Fidelitas ꝗdē ad dn̄ꝫ ī hoc cōſiſtit vt honorē pͥncipatus ad aliū nō deferat. ⁊ qͣꝫtū ad hoc accipit̉ pͥmū p̄ceptū cū dr̄. Nō hēbis deos alienos. Reuerētia aūt ad dn̄m reꝗritur vt nihil īiurioſū ī eū cōmittat̉. ⁊ qͣꝫtū ad hoc accipit̉ ẜꝫ p̄ ceptū qd̓ ē: Nō aſſumes nomē dn̄i dei tui inuanū. Famu latus aūt debet̉ dn̄o ī recōpēſatōe beneficiorū que ab ip̄o p̄cipiūt ſubditi. ⁊ ad hoc ꝑtinet tertiū p̄ceptū de ſctīficatōe ſabbati ī memoriā creatiōis rerū. Ad ꝓximos aūt aliquis bn̄ ſe hꝫ ⁊ ſpāliter: ⁊ general̓r. Specialiter ꝗdē qͣꝫtuꝫ ad alios quorū eſt debitor ut eis debitū reddat. ⁊ qͣꝫtum ad hoc accipit̉ preceptum de honoratiōe parētū. General̓r āt qͣꝫtū ad oēs vt nulli nocumētuꝫ īferatur: neqꝫ oꝑe: neqꝫ ore: neqꝫ corde. Oꝑe ꝗdē īfert̉ nocumētū ꝓximo: qn̄qꝫ ꝙ dē ī propriā ꝑſonā qͣꝫtū ad cōſiſtētiā.ſ. ꝑſone. ⁊ ꝓhibet̉. hoc ꝙ dr̄: Nō occidēs. Qn̄qꝫ āt ī ꝑſonā cōiūctā. qͣꝫtuꝫ ad ꝓpagationē plis. ⁊ hoc ꝓhibet̉ cū dr̄: Non mechaberis. Qn̄qꝫ āt ī rē poſſeſſa q̄ ordinat̉ ad utrūqꝫ. ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc dr̄: Nō furtū facies. Nocumētū āt oris ꝓhibetur cum dr̄: Nō loqueris ꝯͣ proximū tuū falſuꝫ teſtimoniū. Nocumē tū āt cordis prohibet̉ cū dr̄: Nō cōcupiſces. Et ẜꝫ hāc ē dr̄iaꝫ poſſēt diſtīgui tria p̄cepta ordinātia ī deū: quorū pͥᵐ ꝑtinet ad opꝰ. vn̄ ibi dr̄: Nō facies ſculptile. Scd̓ꝫ ad os. vn̄ dr̄: Nō aſſumes nomē dei tui in vanū. Tertiū ꝑtinet ad cor: qꝛ ī ſcīficatōe ſabbati ẜm ꝙ ē morale p̄ceptū p̄cipit̉ ꝗes cordis ī deū. vel ẜm Aug. ꝑ pͥmū p̄ceptū reueremus vnitatē p̄mi pͥncipij. ꝑ ſcd̓m veritatē diuinā. ꝑ tertiū eiꝰ bonitatē qͣ ſcīficamur: ⁊ in qͣ geſcimꝰ ſicut in fine. ¶ Ad pͥmū ergo pōt rn̄deri dupl̓r. Prīo ꝗdē qꝛ p̄cepta decalogi referūt̉ ad p̄cepta dilectōis. Fuit āt dādū p̄ceptū hoī de dilectōe dei ⁊ proximi: qꝛ qͣꝫtū ad hoc lex naͣlis obſcurata erat ꝑꝑ pctm̄: nō āt qͣꝫtū ad dilectionē ſuijp̄ius: qꝛ qͣꝫtū ad hoc lex nalis vigebat: vel qꝛ ēt dilectio ſuijp̄ius includit̉ ī dilectione dei ⁊ proximi. In hoc.n. homo uere ſe diligit ꝙ ſe ordinat in deū: ⁊ iō in p̄ceptis decalogi ponūt̉ ſolū p̄cepta ꝑtinētia ad proximū ⁊ ad deū. Aliter pōt dici ꝙ p̄cepta de calogi ſūt illa q̄ īmediate ppl̓s recipit a deo. vn̄ dr̄ Deut̓. io. Scripſit ī tabulis iuxta id qd̓ pͥus ſcripſerat v̓ba decē q̄ locutꝰ ē ad nos dn̄s. vn̄ oꝫ p̄cepta decalogi talia eē q̄ ſtatiꝫ in mente populi cadere poſſunt. preceptum auteꝫ hꝫ rōne debiti. ꝙ āt homo ex neceſſitate debeat aliquid deo uel ꝓximo: hoc de facili cadit in cōceptiōe hominis. ⁊ p̄cipue fidelis. ſed ꝙ aliquid ex neceſſitate ſit debitū homini de his que pertinent ad ſeipſuꝫ: ⁊ nō ad aliū: hoc nō ita ī ꝓmptu apparet. uidetur.n. primo aſpectu ꝙ quilibet ſit liber ī his q̄ ad ip̄ꝫ ꝑtinēt. ⁊ iō p̄cepta ꝗbus prohibēt̉ ī ordīatiōes hominis ad ſeip̄ꝫ ꝑueniūt ad populum mediante inſtructiōe ſapientum. vn̄ non pertinent ad decalogum. ¶ Ad 2ᵐ dicunduꝫ: ꝙ oēs ſolēnitates legis ueteris ſunt inſtitute ī cō memorationem alicuiꝰ diuini beneficij uel preteriti cōmemorati: uel futuri prefigurati. ⁊ ſimiliter propter hoc oīa ſacrificia offerebantur. inter oīa aūt beneficia dei cōmemoranda primū ⁊ precipuū erat beneficium creatiōis: qd̓ cō memoratur in ſanctificatione ſabbati. vn̄ Exo. o. pro rōne huius precepti ponitur. Sex enī diebus fecit deus celū et terrā ⁊cͣ. Inter oīa aūt futura beneficia que erant prefigu randa precipuum ⁊ finale erat quies mētis in deo: uel ī ꝑſēti per gratiaꝫ: uel ī futuro ꝑ gloriaꝫ: que ēt figurabatur ꝑ obſeruātiaꝫ ſabbati. vn̄ dicit̉ Eſaie. 8. Si auerteris a ſalbato pedē tuū: uocaberis ſabbatū dn̄i delicatum ⁊ ſanctū dn̄i glorioſū. Hec enī beneficia primo ⁊ principaliter ſunt in mēte hominum maxime fideliū. alie vero ſolēnitates ce lebrantur ꝑꝑ aliqua particularia beneficia tēporaliter tran ſeuntia. ſicut celebratio phaſe ꝑꝑ beneficium preterite liberationis in egypto: ⁊ ꝑꝑ futuram paſſionem xp̄i que temporaliter tranſiuit: inducens nos in quietem ſabbati ſpūal̓. ⁊ ideo pretermiſſis omnibus alijs ſolēnitatibus ⁊ ſacrificijs: de ſolo ſabbato fiebat mentio inter precepta decalogi¶ Ad 3ᵐ dd̓m: ꝙ ſicut Apoſtolus dicit ad Heb̓. 7. Homines per maiorem ſui iurant: ⁊ omnis cōtrouerſie eoruꝫ finis ad cōfirmationē eſt iuramētū. ⁊ iō qꝛ iuramētū ē oībus cōe ꝑꝑ hoc prohibitio īordinationis circa iuramētum ſpāliter p̄cepto decalogi prohibetur. peccatū uero falſe do ctrine nō ꝑtinet niſi ad paucos. vn̄ nō oportebat vt de hoc fieret mētio īter p̄cepta decalogi: qͣꝫuis et quātū ad aliqueꝫ ītellectum in hoc ꝙ dicit̉. Nō aſſumes nomen dei tui ī va num: prohiberetur falſitas doctrine. vna.n. gloſa exponit. Nō dicēs xp̄m eſſe creaturā. ¶ Ad quartum dicenduꝫ: ꝙ ſtatim ratio naturalis homini dictat ꝙ nulli iniuriaꝫ faciat. ⁊ ideo precepta decalogi prohibentia nocumentū: ex tendūt ſe ad oēs. ſed ratio naturalis non ſtatim dictat ꝙ ali quid ſit pro alio faciēdū niſi cui hō aliꝗd debet. debituꝫ āt filij ad pr̄eꝫ adeo ē manifeſtū ꝙ nulla tergiuerſatione pōt negari eo ꝙ pater ē principiū generatiōis ⁊ eē ⁊ īſuꝑ educationis ⁊ doctrine: ⁊ iō nō ponit̉ ſub precepto decalogivt aliqd̓ bn̄ficiū vel obſequiū alicui īpēdat̉ niſi parētibus. parētes aūt nō uident̉ eē debitores filijs ꝑꝑ aliqua benefi cia ſuſcepta: ſed potiꝰ ecōuerſo. Filius ēt ē aliquid patris: et pr̄es amāt filios vt aliꝗd ipſoꝝ: ſicut dicit ph̓us ī. 8. ethico. vn̄ eiſdē rōnibꝰ nō ponūt̉ aliqͣ p̄cepta decalogi pertinentia ad amorē filiorū ſic̄ neqꝫ ēt aliqua ordinātia hoīeꝫ ad ſeip̄ꝫ ¶ Ad qͣntuꝫ dd̓m ꝙ delectatio adulterij ⁊ utilitas diuitia rum ſūt ꝑꝑ ſeipſa appetibilia: inqͣꝫtū hn̄t rōnē boni delectabilis uel vtilis: ⁊ ꝑꝑ hoc oportuit in eis ꝓhiberi nō ſolū opus: ſꝫ ēt cōcupiſcētiā: ſꝫ homicidiū ⁊ falſitas ſunt ẜm ſeipſa horribilia: qꝛ ꝓximus ⁊ v̓itas naliter amāt̉: ⁊ nō deſi derāt̉ niſi ꝑꝑ aliud: ⁊ iō nō oportuit circa pctm̄ homicidij ⁊ falſi teſtimonij. ꝓhibere pctm̄ cordis: ſed ſolū operis. ¶ Ad ſextū dd̓m: ꝙ ſicut ſupra dictū ē: oēs paſſiōes iraſci bilis deriuat̉ a paſſiōibꝰ cōcupiſcibilis: ⁊ iō ī p̄ceptis deca logi q̄ ſūt qͣſi pͥma elemēta legis: n̄ erat mētio faciēda d̓ paſ ſionibꝰ iraſcibilis: ſꝫ ſolū de paſſionibus concupiſcibilis. Ad ſextu ſic proceditur. Ur̄ ꝙ incōueniēter ordinētur decē p̄cepta d̓calogi. Dilecto enī proximi videt̉ eē pͥma ad dilectionē dei: qꝛ ꝓximꝰ ē no bis magis notꝰ qͣꝫ deꝰ: ẜꝫ illd̓ i. Io. 3. Qui fratrē ſuū queꝫ videt̉ n̄ diligit: deū quē nō videt qūo pōt diligere: ſꝫ tria pͥma p̄cepta ꝑtinēt ad dilectiōeꝫ dei: ſeptē vero alia ad dilectionē ꝓximi: ergo īcōueniēter p̄cepta decalogi ordinātur. ¶ Pͣ. Per p̄cepta affirmatiua īperāt̉ actꝰ v̓tutū: ꝑ p̄cepta vero negatiua prohibet̉ actꝰ uitiorū: ſꝫ ẜꝫ Boetiū ī ꝯmēto
zum Hauptmenü