Queſtio CVIII. ctoꝝ operū ī ordīe ad cultū dei ꝑtinet ad p̄cepta cerimonia lia legis: ī ordine v̓o ad ꝓximū ad iudicialia: ut ſupra dcm̄ eſt. ⁊ ideo qꝛ iſte determinationes non ſunt ẜm ſe de neceſſitate īterioris gratie ī qua lex ꝯſiſtit. iccirco non cadūt ſub p̄cepto noue legis: ſed relinquūt̉ humano arbitrio: quedā ꝗdē qͣꝫtū ad ſubditos: que.ſ. ꝑtinent ſigillatiꝫ ad vnūquēqꝫ q̄dam v̓o ad p̄latos tēporales vel ſpūales: q̄.ſ. ꝑtinēt ad uti litatē cōem. Si igitur lex noua nulla alia exteriora oꝑa determinare debuit p̄cipiēdo uel ꝓhibēdo niſi ſacramenta ⁊ moralia precepta que de ſe pertinent ad rationem virtutis: puta nō eſſe occidēdū: nō eē furandum: ⁊ alia huiuſmodi. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓m. ꝙ ea q̄ ſunt fidei: ſunt ſupra rōnē hūanā: vn̄ ī ea nō poſſumus ꝑuenire niſi ꝑ gratiā. ⁊ iō abūdātiori gratia ſuꝑueniente oportuit plura credenda explicari ſꝫ ad opera v̓intū dirigimur ꝑ rōnē naͣlē: q̄ eſt regula q̄dā operatiōis humane. ut ſupra dictū ē. ⁊ ideo ī his nō oportuit aliqua p̄cepta dari ultra moralia legis p̄cepta q̄ ſunt de dictamine rōnis. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ īſacramētis noue legis dat̉ gr̄a q̄ nō eſt niſi a xp̄o. ⁊ iō oportuit ꝙ ab ipſo īſtitutio nem haberēt: ſꝫ ī ſacramētis nō dat̉ aliqͣ gr̄a: puta ī ꝯſecra tiōe tēpli uel altaris: uel alioꝝ hmōi: aut ēt ī ipſa celebritate ſolēnitatū. ⁊ iō qꝛ talia ẜm ſeipſa non pertinēt ad neceſſitatē īterioris gr̄e dn̄s fidelibꝰ īſtituēda reliꝗt pro ſuo arbitrio ¶ Ad tertium dd̓m: ꝙ illa p̄cepta dn̄s dedit apl̓is n̄ tāqͣꝫ cerimoniales obſeruātias: ſed tanqͣꝫ moralia īſtituta. ⁊ pn̄t ītelligi dupl̓r. Uno mō ẜm Aug. ī libro de ꝯſenſu euāgeli ſtarum: ut non ſint p̄cepta: ſꝫ ꝯceſſiones: conceſſit.n. eis vt poſſent pergere ad predicationis officium: ſine pera ⁊ baculo: ⁊ alijs hmōi tanqͣꝫ habentes poteſtateꝫ neceſſaria vt te accipiendi ab illis ꝗbus predicabāt. vnde ſubdit. Dignꝰ eſſe.n. operarius cibo ſuo: non autem peccat: ſꝫ ſupererogat: qꝛ ſua portat ex quibus viuat ī predicatiōis officio non accipiens ſumptum ab his ꝗbus euangelium p̄dicat: ſic̄ Paulus fecit. Alio mō pn̄t ītelligi ẜm aliorum ſanctoruꝫ expoſitionē: ut ſint q̄dā ſtatuta tꝑalia apoſtolis data ꝓ illo tēpore quo mittebant̉ ad p̄dicādū ī iudeā an̄ chriſti paſſio nem. Indigebant.n. diſcipuli. qͣſi adhuc paruuli ſub xp̄i cura exiſtentes accipere aliqua ſpecialia inſtituta a xp̄o: ſic̄ quilibꝫ ſubditi a ſuis p̄latis p̄cipue qꝛ erāt paulatim exerci tādi: ut tēporaliū ſollicitudinē abdicarēt: ꝑ qd̓ reddebātur idonei ad hoc ꝙ euāgeliū ꝑ vniuerſum orbem p̄dicarent. Nec eſt mirū ſi adhuc durāte ſtatu ueteris legis: ⁊ nōdū ꝑfectā libertatē ſpūs cōſecutis quoſdā determinatos modos viuendi īſtituit: q̄ ꝗdā ſtatuta īminēte paſſionē remouit tāqͣꝫ diſcipulis iā ꝑ ea ſufficient̉ exercitatis: vn̄ Luc̄. 22. dixit. Qn̄ niſi uos ſine ſacculo: ⁊ pera: ⁊ calciamētis: nūd defuit aliꝗd uobis: at illi dixerit. nihil dixit ergo eis: ſꝫ nūc ꝗ hꝫ ſacculū tollat: ſil̓r ⁊ perā: iā.n. īminebat tp̄s ꝑfecte libertatis: ut total̓r ſuo dimitterent̉ arbitrio ī his q̄ ẜꝫ ſe nō ꝑtinēt ad neceſſitatē v̓itatis. ¶ Ad 4ᵐ dd̓ꝫ ꝙ iudicialia ēt ẜm ſe conſiderata non ſunt de neceſſitate virtutis quantuꝫ ad talē determinationē: ſꝫ ſolū qͣꝫtū ad cōem rōnem iuſtitie. ⁊ iō iudicialia p̄cepta reliquit dn̄s diſponēda his ꝗ curā alioꝝ erāt habituri ꝯel ſpūaleꝫ: uel tēporalē: ſꝫ circa iudicia lia p̄cepta ueteris legis quedam explanauit ꝑꝑ malū ītellectum phariſeorum: ut infra dicetur. Ad tertium ſic ꝓcedit̉. Ur̄ ꝙ circa interioreſ actꝰ lex noua īſufficiēter hoīeꝫ or dinauerit. Sūt.n. decē p̄cepta decalogi ordinātia hoīeꝫ ad deū ⁊ ꝓximū: ſꝫ ſolū dn̄s circa tria illoꝝ aliꝗd adimpleuit .ſ. circa ꝓhibitionē homicidij: ⁊ circa ꝓhibitionē adulterij ⁊ circa ꝓhibitioneꝫ ꝑiurij. ergo vr̄ ꝙ īſufficiēter homineꝫ ordīauerit adimplitionē maloꝝ alioꝝ p̄ceptoꝝ p̄termittēs. ¶ Pͣ. Dn̄s nihil ordinauit ī euāgelio de iudicialibus p̄ceptis niſi circa repudium vxoris: ⁊ circa penam talionis. ⁊ circa ꝑſecutionē inimicoꝝ: ſꝫ multa ſunt alia iudicialia p̄cepta ueteris legis: ut ſupra dictum eſt. ergo quātū ad hoc īſufficiēter vitā hoīum ordinauit. ¶ Pͣ. In ueteri lege pre ter p̄cepta moralia ⁊ iudicialia erāt q̄dā cerimonialia circa q̄ dn̄s nihil ordinauit. ergo videt̉ īſufficienter ordinaſſe. ¶ Pͣ. Ad īteriorē bonā mētis diſpoſitōeꝫ: ꝑtinet: vt nullū bonū opus hō faciat ꝑꝑ quēcūqꝫ tꝑalē finē: ſed multa ſūt alia tꝑalia bona: qͣꝫ fauor humanus: multa ēt ſunt alia bōa oꝑaqꝫ ieiuniū: elemoſyna: ⁊ or̄o. gͦ īcōueniēs fuit ꝙ dn̄s docuit ſolū circa hec tria oꝑa gloriam fauoris humani uitari. ⁊ nihil aliud terrenoꝝ bonoꝝ. ¶ Pͣ. Natural̓r homimini īditū ē: ut ſollicitet̉ circa ea q̄ ſūt ſibi neceſſaria ad vi uēdū: ī qͦ ēt ſollicitudine alia aīalia cū hoīe conueniūt: ut dr̄ Prouer. 6. Uade ad formicā o piger. ⁊ ꝯſidera vias eiꝰ. que cū nō habeat p̄ceptorē vel duce: parat ī eſtate cibum ſibi: ⁊ cōgregat ī meſſe qd̓ comedat: ſꝫ oē p̄ceptū ꝙ dat̉ ꝯͣ īclinationē nature eſt iniquū: vtpote ꝯͣ legē naͣlē exiſtēs. ergo īcōueniēter vr̄ dn̄s ꝓhibuiſſe ſollicitudinē victus. ⁊ neſtitus. ¶ Pͣ. Nullꝰ actꝰ v̓tutis ē prohibēdus: ſꝫ iudiciū eſt actꝰ iuſtitie: ẜm illud pſal̓. Quouſqꝫ iuſtitia ꝯuertat̉ ī iudicium. ergo īcōueniēter vr̄ dn̄s iudicium ꝓhibuiſſe. ⁊ ita vr̄ lex noua īſuſſiciēter hoīeꝫ ordinaſſe circa īteriores actꝰ. ¶ Sed ꝯͣ ē ꝙ Aug. dicit ī libro de ſermone domini ī mon te. Cōſiderādū eſt. qꝛ cū dixit: qui audit uerba mea: hꝰ ſatis ſignificat ſermonē iſtū dn̄i oībꝰ p̄ceptis: ꝗbꝰ xp̄iana vita format̉ eē ꝑfectū. ¶ Rn̄º dd̓ꝫ ꝙ ſicut ex īducta auctoritate Aug. apparet ſermo quē dn̄s ī monte ꝓpoſuit totaꝫ īformationē xp̄iane vite ꝯtinet: ī quo ꝑfecto īteriores motus hoīs ordināt̉. Nā poſt declaratū beatitudinis finē: cōmendata apl̓ica dignitate: ꝑ quos erat doctrina euāgelica ꝓmulgāda. ordinat īteriores hoīs motꝰ. pͥmo ꝗdē qͣꝫtū ad ſeip̄m. ⁊ deīde qͣꝫtū ad ꝓximū. Quātū aūt ad ſeip̄ꝫ dupl̓r ẜm duos īteriores hoīs motꝰ circa agēda: q̄ ſūt voluntas de agendis: ⁊ ītētio d̓ fine: vn̄ pͥmo ordinat hoīs volūtateꝫ ẜm diuerſa legis p̄cepta: ut.ſ. abſtineat aliꝗs nō ſolū ab ex terioribꝰ operibꝰ q̄ ſunt ẜꝫ ſe mala: ſꝫ ēt ab iterioribꝰ: ⁊ al occaſionibꝰ maloꝝ. deīde ordīat ītentionē hoīs dicēs ꝙ in bonis que agimus: neqꝫ queramus humanā gloriā: neqꝫ mūdanas diuitias qd̓ eſt theſaurizare ī terra. Cōſequēter aūt ordinat īteriorē hoīs motū: quo ad ꝓximū: ut.ſ. cū nō temerarie: aut iniuſte iudicemus: aut p̄ſumptuoſe: neqꝫ tn̄ ſic ſimꝰ apud ꝓximū remiſſi: ut eis ſacra cōmittamꝰ ſi ſint īdigni. Ultīo aūt docet modū adimplēdi euāgelicā doctrinam.ſ. īplorādo diuinū auxiliū ⁊ conatū apponēdo ad ingrediēdū ꝑ anguſtā portā ꝑfecte v̓tutis: ⁊ cautelā adhibēdo ne a ſeductoribꝰ corrūpamur: ⁊ ꝙ obſeruatio mādato rū eiꝰ ē neceſſaria ad v̓tute: nō aūt ſufficit ſola ꝯfeſſio fidei: uel miraculoꝝ oꝑatio: ul̓ ſolꝰ auditꝰ. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓m ꝙ dominus circa illa legis p̄cepta adimpletionē appoſuit: ī ꝗ bus ſcribe ⁊ phariſei nō rectū ītellectū hēbant. ⁊ hoc con tingebat p̄cipue circa tria p̄cepta decalogi. nā circa ꝓhibitionē adulterij ⁊ homicidij eſtimabāt ſolum exteriorē actuꝫ ꝓhiberi: nō aūt īteriorē appetitū qd̓ magis credebāt circa homicidiū ⁊ adulteriū qͣꝫ circa furtū uel falſuꝫ teſtimoniū: qꝛ motus ire ī homicidiū tendēs: ⁊ cōcupiſcētie motꝰ tendens ī adulteriū: vident̉ aliqual̓r nobis a na ineſſe: nō aūt appetitꝰ iurādi: uel falſuꝫ teſtimoniū dicendi. Circa periuriū v̓o habebāt falſum ītellectū credētes ꝑiuriū ꝗdē eē pec catum. iuramentum autem per ſe eſſe appetendum: ⁊ frequentandum. qꝛ videtur ad dei reuerentiam pertinere. ⁊ ideo dn̄s oſtendit iuramentum non eſſe appetendum tan qͣꝫ bonū: ſꝫ meliꝰ eſſe abſqꝫ iuram̄to loꝗ niſi neceſſitas cogat. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m: ꝙ circa iudicialia p̄cepta dupl̓r ſcribe ⁊ phariſei errabant. Primo ꝗdē qꝛ q̄dā q̄ ī lege Moyſi erāt tradita tanqͣꝫ ꝑmiſſiōes eſtimabāt eē ꝑ ſe iuſta.ſ. repu diū vxoris: ⁊ uſuras accipere ab extraneis. ⁊ iō dominꝰ ꝓ hibuit uxoris repudiū Mat. 5. ⁊ uſuraꝝ acceptionē Luc. .6. dicēs. Date mutuū nihil īde ſꝑantes. Alio mō errabāt. credētes q̄dā q̄ lex uetꝰ īſtituerat facienda ꝑꝑ iuſtitiaꝫ eſſe exequēda ex appetitu vindicte: uel ex cupiditate tēporaliū reꝝ: uel ex odio inimicoꝝ. ⁊ hoc ī tribꝰ p̄ceptis. Appetitu.n. vindicte credebāt eē licitū ꝑꝑ p̄ceptū datū de pena talionis: qd̓ ꝗdc̄ fuit datū ut iuſtitia ſeruaret̉: nō ut hō vindictā q̄reret. ⁊ iō dn̄s ad hoc remouēdū docet animuꝫ hoīs ſic debere eē p̄paratū: ut ſi neceſſe ſit etiaꝫ paratꝰ ſit plura ſuſtinere. Motū aūt cupiditatis eſtimabāt eē licitū ꝑꝑ precepta iudicialia: ī ꝗbꝰ mādabat̉ reſtitutio rei ablate fieriēt cū aliqͣ additione: ut ſupra dcm̄ ē: ⁊ hoc ꝗdē lex mandauit ꝑꝑ iuſtitiā obſeruādā. nō ut daret cupiditati locuꝫ. ⁊ ideo
zum Hauptmenü