Seite
Qō.X. De infidelitate 13 quādo ꝓpter aliquas ſpāles culpas ſubtrahit aliquibꝰ in­fidelibus cōionē fideliū. Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ magis eſt ꝓba bile ꝙ ſeruus qui regit̉ imꝑio dn̄i cōuertat̉ ad fidē dn̄i fi­delis qͣꝫ ecōuerſo. ⁊ ideo nō eſt ꝓhibitū qn̄ fideles habeāt ſeruos infideles. ſi tn̄ dn̄o periculū īmineret ex cōione ta­lis ſerui: deberet eū a ſe abijcere ẜm illud mandatū domi­ni Matt. 18. Si pes tuus ſcandalizauerit te: abſcinde euꝫ ⁊ proijce abs te. Ad decimum ſic ꝓcedit̉. Uidetur ꝙ infideles poſſint habere p̄lationeꝫ vel do­miniuꝫ ſupra fideles. Dicit enī apl̓us. i. ad Thimo. 6. Qui­cunqꝫ ſunt ſub iugo ſerui dn̄os omni honore dignos arbi­trent. Et ꝙ loquat̉ de infidelibus pꝫ ꝑ hoc qd̓ ſubdit. Qui autē fideles habet dn̄os nō ꝯtēnāt. Et. i. Pe. 2. dicit̉. Ser ui ſubditi eſtote in omni timore dn̄is: nō tm̄ bonis ⁊ mode ſtis ſꝫ etiā diſcolis: nō autē hoc p̄ciꝑet̉ ꝑ doctrinā apoſtoli­cam: niſi īfideles poſſent fidelibꝰ preeſſe. ergo videt̉ ꝙ īfi­deles poſſint fidelibꝰ preeſſe. Pͣ. Quicūqꝫ ſunt de fami­lia alicuiꝰ prīcipis ſubſunt ei: ſꝫ fideles aliꝗ erant de fami­lia infideliū pͥncipū. Unde dicit̉ ad Phil̓. 4. Salutāt vos oēs ſancti: maxime aūt ꝗ de ceſaris domo ſūt.ſ. Neronis ꝗ infidelis erat. ergo īfideles poſſunt fidelibꝰ preeſſe. Pͣ. Sic̄ ph̓s dic̄ ī pͦ politicoꝝ. Seruꝰ ē īſtr̄ꝫ dn̄i in his q̄ ad hu­manā vitā ꝑtinēt: ſic̄ ⁊ mīſter artificis ē īſtr̄ꝫ artificis ī his que ꝑtinēt ad oꝑationē artis: ſꝫ in talibꝰ pōt fidelis īfideli ſubijci. poſſunt enī fideles infideliū coloni eſſe. ergo īfide­les poſſunt fidelibꝰ p̄fici etiā qͣꝫtū ad dn̄iuꝫ. Sꝫ ꝯͣ eſt ꝙ ad eū qui p̄eſt ꝑtinet hr̄e iudiciū ſuꝑ eos ꝗbus preeſt. ſꝫ in­fideles nō poſſunt iudicare de fidelibus. Dicit.n. apl̓s. i. ad Corin. 6. Audet aliꝗs veſtrū habēs negociū aduerſus alte­ruꝫ iudicari apud iniquos.i. infideles: ⁊ nō apud ſcōs. ergo videtur ꝙ īfideles fidelibus preeſſe nō poſſint. Rn̄º dd̓ꝫ ꝙ circa hoc dupl̓r loqui poſſumꝰ. Uno mō de dn̄io vl̓ p̄latione infideliū ſuꝑ fideles de nouo īſtituēda. ⁊ hoc nul lo mō ꝑmitti dꝫ. Cederet enī hoc in ſcādalū ⁊ in ꝑiculū fi­dei. de facili enī illi qui ſubijciūt̉ alioꝝ iuriſditioni īmuta­ri poſſunt ab eis ꝗbus ſubſunt vt ſequant̉ eoꝝ īperiū: niſi illi qui ſubſunt fuerint magne v̓tutis. Et ſil̓r infideles con tēnunt fidē ſi fideliū defectꝰ cognoſcāt. ⁊ iō apl̓s ꝓhibuit vt fideles nō contēdāt iudicio corā iudice īfideli. Et ideo nullo mō ꝑmittit eccl̓ia ꝙ īfideles acquirāt dn̄iuꝫ ſuꝑ fi­deles: vel qͣlitercūqꝫ eis preficiant̉ in aliquo officio. Alioº poſſumꝰ loqui de dn̄io vel p̄latione iaꝫ p̄exiſtēti. Ubi cōſi derādū eſt ꝙ dn̄iuꝫ vel prelatio introducta ſūt ex iure hu­mano: diſtinctio aūt fideliū ⁊ infideliū ē ex iure dīno. Ius aūt dīnū qd̓ ē ex gr̄a nō tollit ius humanū: qd̓ ē ex naͣli rōe iō diſtinctio fideliū ⁊ īfideliū ẜm ſe ꝯſiderata nō tollit do­miniū ⁊ p̄lationē infideliū ſupra fideles. Pōt tn̄ iuſte ꝑ ſen­tentiā vel ordinationē eccl̓ie auctoritatē dei hn̄tis tale ius dn̄ij vl̓ p̄latiōis tolli: qꝛ īfideles merito ſue īfidelitatis me rent̉ ptātē amittere ſuꝑ fideles ꝗ trāſferūt̉ in filios dei: ſꝫ hoc ꝗdē eccl̓ia qn̄qꝫ fac. qn̄qꝫ aūt nō facit. In illis enī īfide libꝰ ꝗ ēt tꝑali ſubiectiōe ſubijciunt̉ eccl̓ie ⁊ mēbris eiꝰ: hoc ius eccl̓ia ſtatuit vt ſeruꝰ iudeoꝝ cuꝫ fuerit factꝰ xp̄ianus ſtatim a ẜuitute liberet̉ nullo p̄cio dato ſi fuerit v̓naculus ideſt in ẜuitute natꝰ. Et ſil̓r ſi īfidelis exn̄s fuerit emptus ad ſeruitiū. Si aūt fuerit emptꝰ ad mercationē tenet̉ euꝫ īfra tres mēſes exponere ad vēdēdū. nā in hoc iniuriā nō facit eccl̓ia: qꝛ cū ipſi iudei ſint ẜui eccl̓ie pōt diſponere de rebꝰ eoꝝ. Sic̄ etiā p̓ncipes ſeculares multas leges edide runt circa ſuos ſubditos in fauorē libertatis. In illis v̓o īfi­delibꝰ ꝙ tꝑaliter eccl̓ie vel eiꝰ mēbris nō ſubiacēt: p̄dictuꝫ ius eccl̓a nō ſtatuit: lꝫ poſſet īſtituere de iure: ⁊ hoc facit ad ſcādalū vitādū. Sicut ēt dn̄s Matth̓. 17. oſtēdit ꝙ pote­rat ſe a tributo excuſare: qꝛ liberi ſunt filij: tn̄ mādauit tri­butū ſolui ad ſcādalū vitādū. Ita ēt ⁊ Paulus cū dixiſſet ꝙ ſerui dn̄os ſuos honorarēt: ſubiūgit. Ne nomē dn̄i ⁊ do­ctrina blaſphemet̉. Unde pꝫ rn̄ſio ad pͥmū. Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ illa p̄latio ceſaris p̄exiſtebat diſtinctioni fideliū ab infi­delibus. vn̄ nō ſoluebat̉ ꝑ ꝯuerſionē aliquoꝝ ad fidē. ⁊ vti le erat ꝙ aliꝗ fideles locū in familia īperatoris hērent ad d̓fendēdū alios fideles: ſic̄ btūs Sebaſtianꝰ xp̄ianoꝝ aīos quos in tormētis videbat deficere cōfortabat: ⁊ ad hoc la tebat ſub militari clamide in domo Diocleciani. Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ ſerui ſubijciunt̉ dn̄is ſuis ad totā vitā: ⁊ ſubditi p̄­fectis ad oīa negocia: ſed miniſtri artificū ſubdunt̉ eis ad aliqua ſpālia opera. vn̄ ꝑiculoſius eſt ꝙ infideles accipiāt dn̄iuꝫ vel p̄lationē ſuꝑ fideles qͣꝫ ꝙ accipiāt ab eis miniſte rium in aliquo artificio. ⁊ ideo permittit eccleſia ꝙ xp̄iani poſſint colere terras iudeoꝝ: qꝛ per hoc nō habent neceſ­ſe cōuerſari cū eis. Salomō ēt expetijt a rege Tyri magi­ſtros operū ad ligna cedēda: vt habet̉. 3. Regū. 6. Et tamē ſi ex tali cōicatione vel conuictu ſubuerſio fideliū timere­tur eſſet penitus interdicendum. Ad vndecimum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ ritꝰ in­fideliū n̄ ſint tolerādi. Ma­nifeſtuꝫ eſt enī ꝙ infideles in ſuis ritibꝰ peccāt eos ſeruā­do: ſed pctō videt̉ cōſentire ꝗ nō ꝓhibet cuꝫ ꝓhibere poſ­ſit: vt habet̉ in glo. Ro. pͦ ſuꝑ illud. Nō ſolū qui faciūt: ſꝫ ⁊ qui cōſentiūt faciētibus. ergo peccāt qui eoꝝ ritꝰ tolerant. Pͣ. Ritꝰ iudeorū idolatrie cōparant̉: qꝛ ſuꝑ illd̓ Gal̓. 5. Nolite iterū iugo ẜuitutis ꝯtineri. dic̄ gl. Nō ē leuior huiꝰ legis ẜuitus qͣꝫ idolatrie. ſꝫ ſi ſuſtīeret̉ ꝙ idolatrie ritū aliꝗ exercerēt: quīmo xp̄ianoꝝ pͥncipes tēpla idoloꝝ pͦ claudi ⁊ poſtea dirui fecerūt: vt Aug. narrat. 18. de ciui. dei. ergo ẜꝫ hoc etiā ritus iudeoꝝ tolerari nō debēt. Pͣ. Peccatū in fidelitatis eſt grauiſſimū: vt ſupra dictū eſt. ſed alia pecca­ta nō tolerant ſed lege puniunt̉: ſicut adulteriū: furtum: ⁊ alia hmōi. ergo ēt ritus infideliū tolerādi nō ſunt. Sed ꝯtra eſt qd̓ in decre. di. 45. ca. Qui ſincera. dicit Grego. de iudeis. Oēs feſtiuitates ſuas ſicut hactenꝰ ipſi ⁊ patres eo rum per lōga colētes tēpora tenuerūt: liberā habeāt obẜ­uandi celebrādiqꝫ licentiā. Rn̄º. dd̓m ꝙ humanū regi­men deriuat̉ a diuino regimine ⁊ ipſuꝫ dꝫ imitari. Deꝰ aūt qͣꝫuis ſit oīpotēs ⁊ ſūme bonꝰ: ꝑmittit tn̄ aliqua mala fieri in vniuerſo que ꝓhibere poſſet: ne eis ſublatis maiora bo­na tollerent̉: vel etiā peiora mala ſequerent̉. Sic ergo ⁊ in regimine humano illi ꝗ preſunt recte aliqua mala tolerāt ne aliqua bona īpediant̉: vel etiā ne aliqua mala peiora incurrant̉: ſicut Aug. dicit in lib. de ordine. Aufer meretri­ces de rebus humanis: turbaueris oīa libidinibus. Sic er go qͣꝫuis infideles in ſuis ritibus peccet: tolerari poſſunt: vel ꝓpter aliqd̓ bonuꝫ qd̓ in eis prouenit: vel ꝓpter aliqd̓ malum qd̓ vitatur. Ex hoc autem ꝙ iudei ritus ſuos obẜ­uant: in quibus olim prefigurabatur veritas fidei quā te­nemus. hoc bonum prouenit ꝙ teſtimonium fidei noſtre habemus ab hoſtibus: ⁊ quaſi in figura nobis reputatur quod credimus. ⁊ ideo in ſuis ritibus tolerant̉. Alioruꝫ ve ro īfidelium ritus qui nihil veritatis aut vtilitatis afferūt non ſunt aliqualiter tolerandi niſi forte ad aliqd̓ malū vi­tandū: ſcilicet ad vitanduꝫ ſcandaluꝫ vel diſcidium qd̓ ex hoc poſſet prouenire: vel impedimentū ſalutis eorum qui paulatiꝫ ſic tolerati cōuertunt̉ ad fidē. ꝓpter hoc enī etiā hereticoꝝ ⁊ paganoꝝ ritꝰ aliqn̄ eccleſia tolerauit qn̄ erat magna infideliū multitudo. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad obiecta. Ad duodecimum ſic ꝓcedit̉. Uidetur ꝙ pueri iudeoꝝ ⁊ alioꝝ īfi delium ſint baptizandi parentibus inuitis. Maius enim eſt vinculū matrimoniale qͣꝫ ius patrie poteſtatis in pue­ro: qꝛ ius patrie poteſtatis pōt per hominē ſolui cuꝫ filiuſ­familias emancipetur. vinculū autē matrimoniale nō po­teſt ſolui per hominem. ẜm illud Matth̓. 19. Quod deus