Qō XL. De bello ¶ Rn̄º. dd̓m: ꝙ ꝑ que peccat ꝗs ꝑ ea dꝫ puniri: vt dicitur Sap̄. xi. Sciſmaticus aūt vt ex dictis pꝫ in duobꝰ peccat. in vno quidē qꝛ ſeparat ſe a cōione mēbroꝝ eccl̓ie: ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc ꝯueniēs pena ſciſmaticoꝝ eſt vt excōicent̉. In alio vero qꝛ ſubdi recuſant capiti eccl̓ie: ⁊ ideo qꝛ coerceri nolunt ꝑ ſpūalē ptātē eccl̓ie: iuſtū eſt vt ptāte tꝑali coercean tur. ¶ Ad pͥᵐ ergo dd̓m ꝙ baptiſmuꝫ a ſciſmaticis reciꝑe nō licet niſi in articulo neceſſitatis: qꝛ meliꝰ eſt de hac vita cū ſigno xp̄i exire a quocūqꝫ det̉: etiā ſi ſit iudeus vl̓ pa ganus qͣꝫ ſine hoc ſigno qd̓ per baptiſmū ꝯfert̉. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ ꝑ excōicationē nō interdicit̉ illa cōicatio per quā aliꝗs ſalubribꝰ monitis diuiſos reducti ad eccl̓ie vnitatē. cuꝫ etiā ipſa ſeparatio quodāmō eos reducit dū de ſua ſeparatiōe ꝯfuſi qn̄qꝫ ad penitētiā reducunt̉. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ: ꝙ pene pn̄tis vite ſunt medicinales. ⁊ iō qn̄ vna pena non ſufficit ad coercēdū hoīem ſuꝑaddit̉ altera: ſicut ⁊ medici diuerſas medicinas corꝑales apponūt qn̄ vna nō eſt efficax. ⁊ ita eccl̓ia qn̄ aliqui ꝑ excōicationē ſufficiēter nō reprimunt̉ adhibet coertionē brachij ſecularis: ſꝫ ſi vna pena ſit ſufficiens nō dꝫ alia adhiberi. ¶ De bello. Queſtio XL. Einde conſiderādū eſt de bello. ¶ Et circa hoc queruntur quatuor. pͦ vtrū aliquod belluꝫ ſit licitum. 2º. vtrū clericis ſit licitū bellare. 3º. vtrū liceat bellātibꝰ vti īſidijs. 4º. vtrū liceat in diebus feſtiuis bellare. Ad primum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ bellare ſemꝑ ſit pctm̄. Pena enī non infligit̉ niſi ꝓ peccato: ſꝫ bellātibus a dn̄o indicit̉ pena: ẜm illd̓ Mat. 2º. Oīs qui acceꝑit gladiū gladio ꝑibit. ergo oē bellū eſt il licitū. ¶ Pͣ. Quicꝗd ꝯͣriat̉ diuino p̄cepto eſt pctm̄. ſed bel lare ꝯͣriat̉ diuino p̄cepto. dicit̉ enī Mat. 5. Ego dico vobis nō reſiſtere malo. ⁊ Ro. 12. dicit̉: Nō vos defendētes cha riſſimi: ſed date locū ire. ergo bellare ſemꝑ eſt peccatum. ¶ Pͣ. Nihil ꝯͣriat̉ actui virtutis niſi pctm̄: ſꝫ bellare ꝯͣria tur paci. ergo bellū ſemꝑ eſt pctm̄. ¶ Pͣ. Omne exercitiū ad rem licitā licitū eſt: ſicut pꝫ in exercitijs ſcīarū: ſed exercitia belloꝝ q̄ fiūt in torneamētis ꝓhibent̉ ab eccl̓ia: ꝗa moriētes in hmōi tyrocinijs eccl̓iaſtica ſepultura p̓uant. ergo bellū videt̉ eſſe ſimpl̓r pctm̄. ¶ Sed ꝯͣ eſt qd̓ Aug. dicit in ſermone de puero Cēturiōis: Si xp̄iana diſciplina oīno bella culparet hoc potiꝰ cōſiliū ſalutis petentibus in euangelio daret̉ vt abijcerent arma ſeqꝫ militie oīno ſubtraherēt. dictū ē aūt eis: neminē cōcutiatis. eſtote cōtenti ſtipēdijs veſtris: ꝗbus ꝓpriū ſtipēdiū ſufficere p̄cepit militare nō ꝓhibuit. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙ ad hoc qd̓ aliqd̓ belluꝫ ſit iuſtū tria reqͥrunt̉. pͦ ꝗdē auctoritas pͥncipis cuiꝰ mandato bellū eſt gerēdū. nō enī ꝑtinet ad ꝑſonā pͥuatā belluꝫ mouere: qꝛ pōt ius ſuū in iudicio ſuꝑioris ꝓſequi. ſil̓r etiā ꝯuocare ml̓titudinē qd̓ ī bellis oꝫ fieri nō ꝑtinet ad pͥuatā ꝑſonā. cū aūt cura reipublice cōmiſſa ſit pͥncipibus: ad eos ꝑtinet rēpublicā ciuitatis vel regni ſeu ꝓuincie ſibi ſubdite tueri. ⁊ ſicut licite defendūt eā maͣli gladio ꝯͣ interiores ꝗd ꝑturbatores dū malefactores puniunt: ẜm illud apl̓i ad Ro. 13. Nō ſine cauſa gladiū portat. miniſter enī dei ē videx in irā ei qui male agit: ita etiā gladio bellico ad eos ꝑtinet republicā tueri ab exterioribꝰ hoſtibꝰ. vn̄ ⁊ pͥncipibus dr̄ in p̄s. Eripite pauperē ⁊ egenū de manu pctōris liberate. vn̄ Aug. dicit ꝯͣ Fauſtū. Ordo naͣlis mortaliū paci accōmodatus hoc poſcit̉ vt ſuſcipiēdi belli auctoritas atqꝫ ꝯſiliū penes p̓ncipes ſit. 2º requirit̉ cauſa iuſta: vt.ſ. illi ꝗ īpugnant̉ ꝓpter aliquā culpaꝫ īpugnationē mereant̉. vn̄ Aug. dicit in lib. 83. q. Iuſta bella ſolēt diffiniri qua vlciſcū tur iniurias ſi gens vel ciuitas plectēda eſt: que vel vindicare neglexerit qd̓ a ſuis īprobe factū eſt: vel reddere qd̓ per iniuriaꝫ ablatū eſt. 3º requiritur vt ſit intētio bellantiū recta: qua.ſ. intenditur vel vt bonuꝫ ꝓmoueat̉: vel vt malū vitet. vn̄ Aug. in lib. de verbis dn̄i. Apud veros dei cultores et illa bella pacata ſūt q̄ nō cupiditate aūt crudelitate: ſꝫ pacis ſtudio gerunt̉: vt mali coerceant̉ ⁊ boni ſub leuent. Pōt aūt ꝯtingere vt ſi ſit legittīa auctoritas īdicen tis bellū: ⁊ cā iuſta: nihilominꝰ ꝑꝑ prauā ītētionē bellū red dat̉ illicitū. dicit. n. Aug. ī lib. ꝯͣ cauſtū. Nocēdi cupiditas vlciſcēdi crudelitas īplacatꝰ ⁊ īplacabilis aīus: feritas rebellandi: libido dominādi: ⁊ ſiqͣ ſunt ſil̓ia: hec ſunt q̄ in bel lis iure culpant̉. ¶ Ad pͥᵐ ergo dd̓ꝫ ꝙ ſicut Aug. dicit ī. 2. lib. ꝯͣ manicheos. Ille accipit gladiū ꝗ nulla ſuꝑiori aūt legitima ptāte aut iubēte vel cōcedēte in ſanguine alicuius armat. ꝗ v̓o ex auctoritate pͥncipis vel iudicis ſi ſit ꝑſona pͥuata: vel ex zelo iuſtitie qͣſi ex auctoritate dei ſi ſit perſona publica: gladio vtit̉: nō ipſe accipit gladiū: ſed ab alio ſibi cōmiſſo vtitur. vn̄ ei pena nō debet. nec tn̄ illi etiā ꝗ cū peccato gladio vtunt̉: ſemꝑ gladio occidunt̉. ſꝫ ipſi ſuo gladio ſemꝑ ꝑeunt: qꝛ ꝓ pctō gladij eternal̓r puniunt̉ niſi peniteāt. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ hmōi p̄cepta ſicut Aug. dic̄ in li. de ẜmone dn̄i in mōte: Semꝑ ſūt ſeruāda ī p̄paratiōe animi: vt.ſ. ſemꝑ hō ſit paratꝰ nō reſiſtere vel nō ſe defendere ſi opus fuerit. ſed qn̄qꝫ eſt aliter agēdū ꝓpter cōe bonum vel etiā illoꝝ cū ꝗbus pugnat̉. vnde Aug. dicit in epl̓a ad Marcellinū. Agēda ſunt multa etiā cū inimicis benigna qͣdā aſꝑitate plectendis. nā cui licētia iniꝗtatis eripit̉ vtiliter vincit̉: qm̄ nihil eſt īfelicius īfelicitate peccātiū: qͣ penalis nutrit̉ īpunitas: ⁊ mala volūtas velut hoſtis īterior roborat̉. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ etiā illi qui iuſta bella gerūt pa cē intendūt: ⁊ ita paci non ꝯͣriant̉ niſi male: quā dn̄s nō ve nit mittere in terrā: vt dicit̉ Math̓. io. vnde Aug. dicit ad Bonifaciū. Nō querit̉ pax vt bellū exerceat̉: ſꝫ bellū geri tur vt pax acquirat̉. eſto gͦ bellando pacificus vt eos quos expugnas: ad pacis vtilitateꝫ vincendo ꝑducas. ¶ Ad qͣr tum dd̓m ꝙ exercitia hoīum ad res bellicas ſpectātia nō ſunt vl̓r ꝓhibita: ſꝫ inordinata exercitia ⁊ ꝑiculoſa ex ꝗb occiſiones ⁊ depredationes ꝓueniunt. apud antiquos aūt exercitationes ad bella ſine hmōi ꝑiculis erāt. ⁊ ideo vocabant̉ meditationes armoꝝ vel bella ſine ſanguine: vt ꝑ Hiero. patet in quadam epiſtola. Ad ſecundum ſic ꝓceditur. Uidet̉ ꝙ clericis ⁊ ep̄is liceat pugnare. Bella eniꝫ intantū ſunt licita ⁊ iuſta: vt dcm̄ eſt: inqͣꝫtuꝫ tuentur pauꝑes ⁊ totā rempublicā ab hoſtiū iniurijs: ſꝫ hoc maxime videt̉ ad p̄latos ꝑtinere. dic̄.n. Gre. in qͣdā homel̓. Lupus ſuꝑ oues venit: cū lꝫ iniuſtꝰ ⁊ raptor fideles quouſqꝫ atqꝫ humiles oppͥmit: ſꝫ is qui paſtor videbatur eſſe ⁊ no erat: relinꝗt oues ⁊ fugit: qꝛ dū ſibi ab eo ꝑiculū metuit re ſiſtere eius iniuſtitie nō p̄ſumit. gͦ p̄latis ⁊ clericis licitū ē pugnare. ¶ Pͣ. 33. qō. 7. Leo papa ſcribit. Cū ſepe aduerſa a ſaracenoꝝ partibꝰ ꝓuenerūt nūcia ꝗdam in romanorū portū claꝫ ſaracenos furtiueqꝫ vēturos eē dicebāt ꝓ quo noſtrū cōgregari p̄cipimus ppl̓m maritimū quē ad littus deſcendere decreuimus. gͦ ep̄is licet ad bella procedere. ¶ Pͣ. Eiuſdē rōnis eē videt ꝙ homo aliꝗd faciat ⁊ ꝙ facienti cōſentiat: ẜm illud Ro. p. Non ſolū digni ſunt morte qui faciūt: ſꝫ ⁊ ꝗ cōſentiunt faciētibus. maxīe autē ꝯſen tit ꝗ ad aliꝗd faciēdum alios inducit. licitū autē eſt ep̄is ⁊ clericis īducere alios ad bellādum. dr̄ eniꝫ. 23. q. j. ꝙ hortatu ⁊ p̄cibꝰ Hadriani romane vrbis ep̄i Carolus belluꝫ ꝯͣ longobardos ſuſcepit. gͦ etiā eis lꝫ pugnare. ¶ Pͣ. Illud qd̓ eſt ẜm ſe honeſtuꝫ ⁊ meritoriū nō eſt illicitu prelatis ⁊ clericis. ſed bellare eſt quandoqꝫ ⁊ honeſtuꝫ ⁊ meritoriū: dicitur enim. 23. qō. 8. ꝙ ſi aliquis pro veritate fidei ⁊ ſal uatione patrie ac defenſione chriſtianorū mortuus fuerit ad̓o celeſte p̄miū ꝯſequet̉. gͦ licitū ē ep̄is ⁊ clericis bellare.
