Ad ſecundum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ ſciſma grauius pctm̄ ſit qͣꝫ īfidelitas. Maius eaī peccatuꝫ grauiori pena punit: ẜm illud Deutro. 25. Pro mēſura pctī erit ⁊ plagaruꝫ modus. ſed pctm̄ ſciſmatis grauius inuenit̉ punitu qͣꝫ etiā pctm̄ infidelitatis ſiue idolatrie. legit̉ enī Exo. 32. ꝙ ꝓpter idolatriā ſunt aliꝗ hu mana manu gladio īterfecti. de pctō aūt ſciſmatis legitur Numeri. 16. Si nouā reꝫ fecerit dn̄s vt aꝑiēs terra os ſuū deglutiat eos: ⁊ oīa. que ad illos ꝑtinēt: deſcēderintqꝫ viue̓ tes ad infernū: ſcietis ꝙ blaſphemauerūt dn̄m deū. deceetiā tribus que vitio ſciſmatis a regno Dauid receſſerunt ſunt grauiſſime puniti: vt habet̉. 4. Reg. 17. ergo peccatū ſciſmatis eſt grauiꝰ pctō īfidelitatis. ¶ Pͣ. Bonū multitu dinis eſt maius ⁊ diuiniꝰ qͣꝫ bonū vniꝰ: vt pꝫ per ph̓m in pͦ ethi. ſed ſciſma eſt ꝯͣ bonū multitudinis.i. ꝯͣ eccl̓iaſticā vni tatē. īfidelitas aūt eſt ꝯͣ bonū particulare vnius qd̓ ē fides vnius hoīs ſingularis. ergo videt̉ ꝙ ſciſma ſit grauiꝰ peccatū qͣꝫ īfidelitas. ¶ Pͣ. Maiori malo maius bonū opponitur: vt pꝫ per ph̓m in. 8. ethi. ſed ſciſma opponit̉ charitati que eſt maior v̓tus qͣꝫ fides cui opponit̉ infidelitas: vt ex p̄miſſis pꝫ. ergo ſciſma ē grauiꝰ pctm̄ qͣꝫ infidelitas. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſt qd̓ ſe hꝫ ex additiōe ad alterū potius eſt vel in bono vel in malo. ſed hereſis ſe hꝫ per additionē ad ſciſma. addit enī ꝑuerſuꝫ dogma: vt pꝫ ex auctoritate Hiero. ſupra ducta. gͦ ſciſma eſt minus peccatū qͣꝫ infidelitas. ¶ Rn̄º. dd̓m: ꝙ grauitas pctī dupl̓r pōt ꝯſiderari. Uno mō ẜꝫ ſuā ſpēm. Alio mō ẜm circūſtantias. ⁊ qꝛ circūſtātie particula res ſunt infinite: ita ⁊ infinitis modis variari poſſunt. cuꝫ querit̉ in cōi de duobus peccatis qd̓ ſit grauiꝰ intelligēda eſt qō de grauitate que attendit̉ ẜm genꝰ pctī. genꝰ aūt ſeu ſpēs peccati attēdit̉ ex obiecto: ſic̄ ex ſupra dcīs pꝫ. ⁊ iō illd̓ pctm̄ qd̓ maiori bono ꝯͣriat̉ ex ſuo gn̄e ē grauiꝰ: ſic̄ pctm̄ in deū qͣꝫ pctm̄ ī ꝓximū. manifeſtū eſt aūt ꝙ īfidelitas ē peccatū ꝯͣ ipſuꝫ deū ẜm ꝙ in ſe ē veritas pͥma cui fides innititur. ſciſma aūt ē ꝯͣ eccl̓iaſticā vnitatē q̄ eſt qd̓dā bonū par ticipatū ⁊ minꝰ qͣꝫ ſit ipſe deus. vn̄ manifeſtū ē ꝙ pctm̄ in fidelitatis ex ſuo genere eſt grauiꝰ qͣꝫ pctm̄ ſciſmatis: lꝫ poſit ꝯtingere ꝙ aliꝗs ſciſmaticus grauiꝰ peccet qͣꝫ ꝗdā īfide lis: vel ꝓpter maiorē cōtēptū: vel ꝓpter maiꝰ ꝑiculū qd̓ īducit: vel ꝓpter aliꝗd hmōi. ¶ Ad pͥᵐ ergo dd̓m: ꝙ ppl̓o illi manifeſtū erat iā per legē ſuſceptā ꝙ erat vnꝰ deus: ⁊ ꝙ nō erāt alij dij colēdi. ⁊ hoc erat apud eos ꝑ multiplicia ſigna ꝯfirmatū. ⁊ ideo nō oportebat ꝙ peccātes ꝯͣ hanc fidem ꝑ idolatriā punirent̉ inuſitata aliqua ſola pena: ſꝫ ſo luꝫ cōi. ſꝫ nō erat ſic notum apud eos ꝙ Moyſes deberet eſſe ſemꝑ eoꝝ p̓nceps. ⁊ iō rebellātes eius pͥncipatui opor tebat miraculoſa ⁊ īcōſueta pena puniri. Uel poteſt dici ꝙ pctm̄ ſciſmatis qn̄qꝫ grauiꝰ eſt punitū in ppl̓o illo: qꝛ erat ad ſeditiōes ⁊ ſciſmata ꝓmptus: dr̄ enī pͦ Eſdre. 4. Ciuitas illa a diebꝰ antiꝗs aduerſū reges rebellat ⁊ ſeditōes ⁊ p̄lia cōcitant̉ in ea. pena aūt maior qn̄qꝫ īfligit̉ pro pctō magis ꝯſueto: vt ſupra habitū ē. nā pene ſūt medicine q̄dā ad ar cendū hoīes a pctō tn̄ vbi eſt maior ꝓnitas ad peccādum dꝫ ſeuerior pena adhiberi. decē aūt tribus nō ſolū fuerunt punite pro pctō ſciſmatis: ſꝫ etiā ꝓ pctō idolatrie: vt ibidē dicit̉. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m: ꝙ ſicut bonū multiudinis eſt maius qͣꝫ bonū vnius ꝗ eſt de multitudine: ita etiā bonū multitu dinis ad qd̓ vnꝰ ordinat̉ eſt minus qͣꝫ bonū extrinſecū ad qd̓ multitudo ordinat̉: ſicut bonū ordinis exercitꝰ eſt minus qͣꝫ bonū ducis. ⁊ ſil̓r bonū eccl̓iaſtice vnitatis cui opponit̉ ſciſma eſt minus qͣꝫ bonū v̓itatis diuine cui opponit̉ infidelitas. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ charitas hꝫ duo ob̓a: vnū pͥn cipale.ſ. bonitatē diuinā ⁊ aliud ſcd̓ariū.ſ. bonū ꝓximi. ſciſ ma aūt ⁊ alia pctā que fiunt in ꝓximū opponunt̉ charita ti qͣꝫtū ad ſcd̓ariū bonū qd̓ eſt minꝰ qͣꝫ obiectū fidei qd̓ eſt ipſe deꝰ. ⁊ ideo iſta peccata ſunt minora qͣꝫ infidelitas. ſed Qō XXXIX. De ſciſmate 1 odium dei quod opponit̉ charitati qͣꝫtū ad principale obiectum nō eſt minus: tamē inter peccata que ſunt in ꝓximuꝫ peccatuꝫ ſciſmatis videtur eſſe maximū: qꝛ eſt cōtra ſpūale bonum multitudinis. Ad tertium ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ ſciſmatici habeāt aliquā ptāte. dicit enī Aug. in lib. ꝯtra donatiſtas. Sicut redeūtes ad eccleſiā ꝗ priuſqͣꝫ recederēt baptizati ſunt nō rebaptizant̉: ita redeuntes. priuſqͣꝫ recederēt ordinati ſunt nō vtiqꝫ rurſus ordinant̉. ſed ordo eſt poteſtas q̄dā. ergo ſciſmatici habēt aliquā po teſtatē: qꝛ retinent ordinē. ¶ Pͣ. Aug. dicit in lib. de vnico baptiſmo. Pōt ſacramētū tradere ſeparatꝰ: ſicut pōt habere ſeparatus: ſꝫ ptās tradēdi ſacramentū eſt maxima poteſtas. ergo ſciſmatici qui ſunt ab eccl̓ia ſeparati habēt po teſtatē ſpūalē. ¶ Pͣ. Urbanus papa dicit ꝙ ab epiſcopis quondā catholice ordinatis: ſed in ſciſmate a romana eccleſia ſeparatis cōſecrati ſunt: eos tamē cū ad eccleſie vni tatem redierint ſeruatis proprijs ordinibus miſericordi. ter ſuſcipi iubemus: ſi eos vita ⁊ conſcientia cōmendat. ſꝫ hoc non eſſet niſi ſpiritualis poteſtas apud ſciſmaticis re maneret. ergo ſciſmatici habent ſpiritualem poteſtatem. ¶ Sed ꝯtra ē qd̓ Cyprianus dicit in quadā epl̓a: ⁊ habet̉ 7. q. i. c. Nouacianus. Qui nec vnitatē inꝗt ſpūs: nec cōuētionis pacē obſeruat: ⁊ ſe ab eccl̓ie vinculo ⁊ a ſacerdotuꝫ collegio ſeꝑat: nec ep̄i ptāteꝫ hr̄e pōt nec honorē. ¶ Rn̄º dd̓m ꝙ duplex eſt ſpūalis ptās. vna ꝗdem ſacramentalis alia iuriſdictionalis. Sacr̄alis ꝗdeꝫ ptās eſt q̄ ꝑ aliquā cō ſecrationē confertur: oēs aūt cōſecratiōes eccl̓ie ſunt īmo biles manēte re q̄ cōſecrat̉: ſicut etiā pꝫ in rebꝰ inaīatis. nā altare ſemel ꝯſecratū nō conſecratur iteꝝ niſi fuerit diſſi patū. ⁊ iō talis ptās ẜm ſuā eſſentiā remanet in hoīe qui ꝑ conſecrationē eā ē adeptus qͣꝫdiu viuit ſiue in ſciſma ſiue in hereſiꝫ labat̉: quod pꝫ ex hoc ꝙ rediēs ad eccl̓iaꝫ nō īte rum cōſecrat̉: ſꝫ qꝛ ptās īferior non dꝫ exire in actu niſi ẜꝫ ꝙ mouet̉ aptāte ſuꝑiori: vt ēt in rebꝰ naͣlibus pꝫ. inde eſt ꝙ tales vſum ptātis amittūt: ita.ſ. ꝙ nō liceat eis ſua ptā te vti: ſi tn̄ vſi fuerint eoꝝ ptās effectū hꝫ in ſacr̄alibus: qꝛ in his homo nō oꝑat̉ niſi ſic̄ inſtr̄m dei. vnde effectꝰ ſacr̄ales non excludunt̉ ꝓpter culpā quācunqꝫ ꝯferentis ſacra mētū. Ptās aūt iuriſdictionalis ē q̄ ex ſimplici iniunctiōe hoīs confert̉: ⁊ talis ptās non īmobiliter adheret. vnde in ſciſmaticis ⁊ hereticis nō manet. vnde nō poſſunt nec abſoluere nec excōicare: nec īdulgētias facere: aut aliꝗd huiuſmodi: qd̓ ſi fecerit nihil eſt actū. cū gͦ dicit̉ tales non ha bere ptāteꝫ ſpūaleꝫ: eſt ītelligēdū vel de ptāte ſecūda: vel ſi referat̉ ad pͥmaꝫ ptātē non eſt referendū ad ipſam eſſen tiam ptātis: ſed ad legitimū vſum eius. Et per hoc pꝫ rn̄ſio ad obiecta. Ad quartum ſic ꝓceditur. Uidet̉ ꝙ pena ſcimaticoꝝ nō ſit cōueniens vt ex cōmunicēt̉. Excōicatio eniꝫ maxīe ſeꝑat hoīem a cōione ſacr̄oꝝ: ſꝫ Aug. dicit in lib. ꝯͣ donatiſtas ꝙ baptiſma pōt recipi a ſciſmatico. gͦ videtur ꝙ excōicatio non eſt ꝯueniens pena ſciſmaticis. ¶ Pͣ. Ad fideles xp̄i ꝑtinet vt eos ꝗ ſunt diſꝑſi reducant. vnde ꝯͣ quoſdā dicit̉ Ezech̓. 34. Qd̓ abiectu ē nō reduxiſtis: qd̓ ꝑierat non queſitis: ſꝫ ſciſmatici cō uenientiꝰ reducunt̉ ꝑ aliquos ꝗ eis cōicent. gͦ videt̉ ꝙ nō ſint excōicandi. ¶ Pͣ. Pro eodē pctō nō īfligit̉ duplex pe na: ẜm illud Naum p. Nō iudicabit deus bis in idipſuꝫ: ſꝫ ꝓ pctō ſciſmatis aliꝗ pena tꝑali puniunt̉: vt habet̉. 23. q. 5 vbi dicit̉. Diuīe ⁊ mundane leges ſtatuerunt vt ab eccl̓ie vnitate diuiſi ⁊ eius pacem perturbātes a ſecularibus po teſtatibus comprimant̉. nō gͦ ſunt puniēdi ꝑ excōicatōeꝫ ¶ Sed ꝯͣ eſt qd̓ Numeri. 16. dr̄. Recedite a tabernaculis hominum imꝑiorum: q ſ. ſciſma fecerunt: ⁊ nolite tangere ea que ad eos pertinent ne īuoluamini in peccatis eoruꝫ.
