Qō IX. De iudicio ſtum ꝑ ſe ⁊ formal̓r loquēdo: ſꝫ ſolū ꝑ accn̄s ⁊ qͣſi maͣliter faciēs id qd̓ ē iniuſtū. vn̄ ⁊ talis oꝑatio nō denoīat̉ iniuſtificatio. Alioº pōt ꝯtīgere ꝑꝑ defectū ꝯꝑatiōis ipſiꝰ oꝑatio nis ad hītū. pōt.n. iniuſtificatio ꝓcedere qn̄qꝫ ꝗdē ex aliqͣ paſſione puta ire vel ꝯcupiſcētie. qn̄qꝫ aūt ex electōne: qn̄ .ſ. ipſa iniuſtificatio ꝑ ſe placet. ⁊ tūc ꝓprie ꝓcedit ab hītu: qꝛ vnicuiqꝫ hn̄ti aliquē hītū ē ẜm ſe acceptū qd̓ ꝯuenit illi hītui facere. gͦ iniuſtū ex ītentione ⁊ electiōe ē ꝓpriū iniuſti ẜm ꝙ iniuſtus dr̄ ꝗ hꝫ iniuſtitie hītū. ſꝫ facere iniuſtum p̄ter ītentionē vel ex paſſione pōt aliꝗs abſqꝫ hītu iniuſtitie. ¶ Ad pͥmū ergo dd̓m ꝙ ob̓m ꝑ ſe ⁊ formal̓r acceptuꝫ ſpecificat hītuꝫ: nō aūt ꝓut accipitur maͣliter ⁊ per accn̄s. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ nō ē facile cuiqꝫ facere iniuſtū ex electione qͣſi aliꝗd ꝑ ſe placēs ⁊ nō ꝑꝑ aliud: ſꝫ hoc ꝓpriū ē hn̄tis habitū: vt ibidē ph̓s dicit. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m: ꝙ ob̓m tēꝑantie nō ē aliꝗd exterius ꝯſtitutū ſic̄ ob̓ꝫ iuſtitie: ſꝫ ob̓m temꝑan tie accipit̉.i. temꝑatū accipit̉ ſolū in comꝑatione ad ipſuꝫ hoīem. ⁊ iō qd̓ ē ꝑ accn̄s ⁊ p̄ter ītentioneꝫ nō pōt dici temperatū nec maliter nec formal̓r. ⁊ ſil̓r neqꝫ ītemꝑatū: ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc eſt diſſimile iniuſtitia ⁊ in alijs virtutibus moralibus: ſed quantū ad comꝑationeꝫ oꝑationis ad habitū in omnibꝰ ſimiliter ſe habet. Ad tertium ſic ꝓceditur. Uidetur ꝙ aliꝗs poſſit pati iniuſtū volēs. Iniuſtū.n. ē ineqͣ le: vt dcm̄ ē. ſed aliꝗs ledendo ſeip̄m recedit ab eqͣlitate ſi cut ⁊ ledēdo aliū. gͦ aliꝗs pōt ſibi ipſi facere iniuſtū ſic̄ ⁊ al teri: ſꝫ ꝗcūqꝫ facit iniuſtū volēs facit. gͦ aliꝗs volēs pōt pa ti iniuſtū maxīe a ſeipſo. ¶ Pͣ. Nullus ẜm legē ciuilē punit̉ niſi ꝑꝑ hoc ꝙ facit aliqͣꝫ iniuſtitiā: ſed illi ꝗ īterimūt ſe ipſos puniunt̉ ẜꝫ legē ciuitatū in hoc ꝙ pͥuabant̉ antiꝗtus honore ſepulture: vt pꝫ ꝑ ph̓m in. 5. ethi. gͦ aliꝗs pōt facere ſibiipſi iniuſtū. ⁊ ita ꝯtingit ꝙ aliꝗs iniuſtū patiat̉ volens. ¶ Pͣ. Nullus facit iniuſtū niſi alicui patiēti iniuſtū: ſꝫ cōtingit ꝙ aliquis faciat iniuſtum alicui hoc volenti: puta ſi vēdat rē carius qͣꝫ valeat. gͦ contingit aliquē volenteꝫ aliquid iniuſtum pati. ¶ Sed ꝯͣ eſt ꝙ iniuſtū pati oppoſituꝫ ei qd̓ eſt iniuſtuꝫ facere. ſed nullus facit iniuſtū niſi volēs ergo ꝑ oppoſitū nullus patit̉ iniuſtū niſi volēs. ¶ Rn̄º. di cēdū ꝙ actio de ſui rōne ꝓcedit ab agēte. paſſio at ẜꝫ ꝓpͥaꝫ rōnē ē ab alio. vn̄ n̄ p̄t eē idē ẜꝫ idē agēs ⁊ patiēs: vt dr̄ ī. 3. ⁊.8. ph̓icoꝝ. pͥncipū aūt ꝓpriū agendi in hoībus eſt volun tas. ⁊ iō illud ꝓprie ⁊ ꝑ ſe hō facit qd̓ volens facit. ⁊ ecōtra rio illud ꝓprie hō patit̉ qd̓ preter voluntatē ſuam patitur: qꝛ inqͣꝫtū eſt volens p̓ncipium ē ex ſeipſo. ⁊ ideo inquantū hmōi magis ē agēs qͣꝫ patiēs. dd̓m ē gͦ ꝙ iniuſtū ꝑ ſe ⁊ formal̓r loquēdo nll̓s pōt facere niſi volens: nec pati niſi nolens: ꝑ accn̄s aūt ⁊ qͣſi maͣliter loq̄ndo pōt aliꝗs id qd̓ ē de ſe iniuſtū vel facere nolēs: ſic̄ cū ꝗs p̄ter ītentōeꝫ oꝑatur vel pati volēs. ſic̄ cū aliꝗs plus alteri dat ſua volūtate qͣꝫ debeat. ¶ Ad pͥmum gͦ dd̓m ꝙ cū aliꝗs ſua volūtate dat alicui id qd̓ ei nō dꝫ: nō fac̄ nec iniuſtitiā nec īeqͣlitatē. hō .n. ꝑ ſuā volūtatē poſſidet res. ⁊ ita nō eſt p̄ter ꝓportionē ſi aliꝗd ei ſubtrahat̉: ſꝫ ẜm ꝓpriā volūtatē: vel a ſeipſo vl̓ ab alio. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ aliqͣ ꝑſona ſingularis pōt dupl̓r ꝯſiderari. Unoº ẜm ſe. ⁊ ſic ſi ſibi aliqd̓ nocumentū inferat pōt ꝗdē hr̄e rōnē alteriꝰ pctī puta ītemperātie vl̓ imprudētie: nō tn̄ rōnē iniuſtitie: qꝛ ſicut iuſtitia ſemꝑ eſt ad alterū ita ⁊ iniuſtitia. Alioº pōt ꝯſiderari aliꝗs hō inqͣꝫtū eſt aliꝗd ciuitatis.ſ. ꝑs: vel inqͣꝫtū ē aliꝗd dei.ſ. creatura et imago. ⁊ ſic ꝗ ſeip̄m occidit iniuriā ꝗdeꝫ facit nō ſibi: ſꝫ ciuitati ⁊ deo. ⁊ iō punit̉ tā ẜm legē diuinā qͣꝫ ẜm legē huma nā: ſic̄ de fornicatiōe apl̓s dic̄. Siꝗs tēpluꝫ dei violauerit diſperdet ip̄m d̓s. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ paſſio ē effectꝰ actiōis exterioris. in hoc aūt ꝙ eſt facere ⁊ pati iniuſtū: id qd̓ maliter ē attēdit̉ ẜm id qd̓ exteriꝰ agit̉ ꝓut in ſe ꝯſiderat̉: vt dcm̄ eſt. id aūt qd̓ ē ibi formale ⁊ ꝑ ſe attēdit̉ ẜm voluntatem agētis ⁊ patiētis: vt ex dcīs pꝫ: dd̓m ē gͦ ꝙ aliquē face re iniuſtū ⁊ aliū pati iniuſtū maͣliter loquēdo ſemꝑ ſe ꝯco mitant̉: ſed ſi formal̓r loqͣmur facere aliꝗs pōt īiuſti intēdens iniuſtū facere: tn̄ aliꝰ nō patiet̉ iniuſtuꝫ: qꝛ volēs patiet̉. ⁊ econuerſo pōt aliꝗs pati iniuſtū ſi nolēs id qd̓ ē iniuſtū patiat̉: ⁊ tn̄ ille ꝗ hoc facit ignorans nō faciet iniuſtū formaliter ſed material̓r tantum. Ad quartum ſic ꝓceditur. Uidet̉ ꝙ nō ꝗcūqꝫ facit iniuſtū peccet mortal̓r. Pec catū.n. veniale mortali opponit̉: ſꝫ qn̄qꝫ veniale pctm̄ ē ꝙ aliꝗs faciat iniuſtū. dic̄.n. ph̓s in. j. ethi. de iniuſta agētibꝰ loquēs. Quicūqꝫ nō ſolū ignorātes: ſꝫ ⁊ ꝑꝑ ignorātiā peccant venialia ſūt. gͦ nō ꝗcūqꝫ facit iniuſtū mortal̓r peccat. ¶ Pͣ. Qui in aliquo paruo īiuſtitiā facit paꝝ a medio declinat. ſꝫ hoc videt̉ eē tolerabile ⁊ īter minima maloꝝ cō putandū: vt pꝫ ꝑ ph̓m in. 2. ethi. nō gͦ ꝗcūqꝫ facit iniuſtum peccat mortal̓r. ¶ Pͣ. Charitas ē mr̄ oīuꝫ v̓tutū ex cuius ꝯͣrietate aliquod pctm̄ dr̄ mortale. ſꝫ nō oīa pctā oppoſita alijs v̓tutibus ſūt mortalia. gͦ ēt neqꝫ facere īiuſtū ſemꝑ ē pctm̄ mortale. ¶ Sed ꝯͣ. Quicꝗd eſt ꝯͣ legē dei ē peccatuꝫ mortale. ſꝫ ꝗcūqꝫ facit iniuſtū fac̄ ꝯͣ p̄ceptū legis dei: qꝛ vl̓ reducit̉ ad furtū vel ad adulteriū vel ad homicidiuꝫ vel ad aliꝗd hmōi: vt ex ſequētibꝰ patebit. gͦ ꝗcūqꝫ facit iniuſtum peccat mortal̓r. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙ ſic ſupra dcm̄ ē cuꝫ de dr̄ia pctōꝝ ageret̉: pctm̄ moͣtale ē qd̓ ꝯͣriatur charitati per quā ē aīe vita. oē aūt nocumētū alteri illatū ex ſe charitati repugnat q̄ mouet ad volēdū bonū alteriꝰ. ⁊ iō cum iniuſtitia ſemꝑ ꝯſiſtat in nocumēto alteriꝰ: manifeſtū ē ꝙ facere iniuſtū ex gn̄e ſuo ē pctm̄ mortale. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓ꝫ ꝙ illud v̓bū ph̓i ītelligit̉ de ignorātia facti quā ipſe vocat ignorātiā ꝑticulariū circūſtātiaꝝ q̄ meret̉ veniā: nō autē de ignorātia iuris q̄ nō excuſat. ꝗ aut ignorās facit iniuſtū nō facit iniuſtū niſi ꝑ accn̄s: vt ſupra dcm̄ ē. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ille in ꝑuis fac̄ iniuſtitiā deficit a ꝑfecta rōne eiꝰ qd̓ eſt iniuſtū facere inqͣꝫtū pōt reputari nō eē oīo ꝯͣ volūtatē eiꝰ ꝗ hoc patit̉: puta ſi auferat aliꝗs alicui vnū pomū vel aliꝗd tale de quo ꝓbabile ē ꝙ ille īde nō ledat nec ei diſpliceat. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ pctā q̄ ſūt ꝯͣ alias v̓tutes nō ſemꝑ ſūt in nocumētū alteriꝰ: ſed īportāt inordinationē qͣꝫdā circa paſſiones humanas. vn̄ nō eſt ſimilis ratio. ¶ De iudicio. Queſtio. LX. Einde conſiderandū ē de iudicio ¶ Et circa hoc q̄runt̉ ſex. Primo vtꝝ iudicium ſit actꝰ iuſtitie. 2º vtꝝ ſit licitū iudicare. 3º vtꝝ per ſuſpitiōes ſit iudicandum. 4º vtꝝ du bia ſint in meliorē ꝑteꝫ īterp̄tanda. 5 vtꝝ iudiciū ſemꝑ ſit ẜm leges ſcriptas ꝓferendū. 6º vtꝝ iudiciū per vſurpationē p̄uertatur. Ad primum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ iudiciū nō ſit actꝰ iuſtitie. Dicit.n. ph̓s in pͦ ethi. ꝙ vnuſꝗſqꝫ bn̄ iudicat q̄ cognoſcit. ⁊ ſic iudiciū ad viꝫ cognoſcitiuā ꝑtinere vr̄. vis aut cognoſcitiua ꝑ prudētiā ꝑficit̉. gͦ iudiciū magis ꝑtinet ad prudētiā qͣꝫ ad iuſtitiā q̄ eſt in volūtate: vt dcm̄ eſt. ¶ Pͣ. Apl̓s dic̄. i. ad Cor. 2. Spūalis iudicat oīa. ſꝫ hō maxīe efficit̉ ſpūal̓ ꝑ v̓tutē charitatis q̄ diffundit̉ ī cordibꝰ nr̄is ꝑ ſpūm ſanctū ꝗ datꝰ ē nobis: vt dr̄ Ro. 5. gͦ iudiciū magis ꝑtinet ad charitatem qͣꝫ ad iuſti tiā. ¶ Pͣ. Ad vnāquāqꝫ v̓tutē ꝑtinet rectū iudicium circa ꝓpriā mam: qꝛ v̓tuoſus in ſingul̓ eſt regula ⁊ mēſura ſcd̓ꝫ ph̓m in li. ethi. nō gͦ iudiciū magis ꝑtinet ad iuſtitiā qͣꝫ ad alias v̓tutes morales. ¶ Pͣ. Iudiciuꝫ vr̄ ad ſolos iudices ꝑtinere. actꝰ aūt iuſtitie īuenit̉ in oībꝰ iuſtis. cuꝫ gͦ nō ſoli iudices ſint iuſti: vr̄ ꝙ iudiciū nō ſit actꝰ ꝓprius iuſtitie. ¶ Sed ꝯͣ eſt qd̓ in p̄s. dr̄. Quoaduſqꝫ iuſtitia ꝯuertat̉ in iu diciū. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙ iudiciū ꝓprie noīat actum iudicis
zum Hauptmenü