Qō LX. De iudicio 55 inqͣꝫtū iudex ē. iudex aūt dr̄ qͣſi ius dicēs. ius aūt dr̄ ob̓ꝫ iu ſtitie: vt ſupra hītum ē: ⁊ iō iudiciū īportat ẜꝫ pͥmā noīs im poſitionē diffinitionē vel determīationē iuſti vel iuris. ꝙ aūt aliꝗs bn̄ diffiniat aliꝗd in oꝑibus virtuoſis ꝓprie ꝓce dit ex habitu virtutis: ſic̄ caſtus recte determīat ea q̄ pertinēt ad caſtitatē. ⁊ iō iudiciū qd̓ īportat rectā determinationē eius qd̓ eſt iuſtū ꝓprie ꝑtinet ad iuſtitiā. ꝓpter quod ph̓s in. j. ethicoꝝ dicit ꝙ hoīes ad iudicē cōfugiunt ſic̄ ad qͣꝫdā iuſtitiā aīatā. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓ꝫ ꝙ nomē iudicij qd̓ ẜm p̄mā īpoſitionē ſignificat rectā determinatōeꝫ iuſtoꝝ: am pliatū ē ad ſignificādū rectā determinatōeꝫ in ꝗbuſcunqꝫ rebus tā in ſpeculatiuis qͣꝫ in practicis. ī oībus tn̄ ad rectu iudiciū duo reqͥrunt̉. quoꝝ vnū ē ipſa virtus ꝓferēs iudiciū. ⁊ ſic iudiciuꝫ eſt actꝰ rōnis. dicere.n. vel diffinire aliꝗd rōnis eſt. aliud aūt ē diſpō iudicātis ex qͣ hꝫ idoneitatē ad recte iudicādū. ⁊ ſic ī his q̄ ꝑtinent ad iuſtitiā iudiciū ꝓce dit ex iuſtitia: ſic̄ ⁊ in his q̄ ad fortitudinē ꝑtinēt ex fortitu dine. ſic gͦ iudiciū ē ꝗdē actꝰ iuſtitie ſic̄ īclinātis ad recte iudicādū: prudētie āt ſic̄ iudiciū ꝓferētis. vnde ⁊ ſyneſis ad prudētiā ꝑtinēs dr̄ bn̄ iudicatiua: vt ſupra habitū ē. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ hō ſpūalis ex hītu charitatis hꝫ īclinatōꝫ ad re cte iudicādū de oībꝰ ẜꝫ regulas dīnas ex ꝗbꝰ iudiciū ꝑ donū ſapīe ꝓnūciat: ſic̄ iuſtꝰ ꝑ v̓tutē prudētie ꝓnunciat iudiciū ex regulis iuris. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ alie v̓tutes ordinant hoīeꝫ in ſeip̄o. ſꝫ iuſtitia ordīat hoīeꝫ ad aliū: vt ex dcīs pꝫ. hō aūt ē dn̄s eoꝝ q̄ ad ip̄ꝫ ꝑtinēt: nō āt ē dn̄s eoꝝ q̄ ad alium ꝑtinēt. ⁊ iō in his q̄ ſunt ẜꝫ alias v̓tutes non reqͥrit̉ niſi iudiciū v̓tuoſi: extēſo tn̄ noīe iudicij: vt dcm̄ ē. ſꝫ in his q̄ ꝑ tinēt ad iuſtitiā reꝗrit̉ vlteriꝰ iudiciū alicuiꝰ ſuꝑioris qui vtrūqꝫ valeat arguere ⁊ ponere manū ſuā in ambobꝰ: ⁊ ꝓ pter hoc iudiciū ſpāliꝰ ꝑtinet ad iuſtitiā qͣꝫ ad aliquā aliaꝫ v̓tutē. ¶ Ad 4ᵐ dd̓ꝫ ꝙ iuſtitia in pͥncipe ꝗdē ē ſic̄ virtꝰ architectonica qͣſi īꝑans ⁊ p̄cipiēs qd̓ iuſtū ē. in ſubditis aūt ē tanqͣꝫ virtus executiua ⁊ miniſtrās. ⁊ iō iudiciuꝫ qd̓ īpor tat diffinitionē iuſti pertinet ad iuſtitiaꝫ ẜm ꝙ eſt pͥncipaliori modo in preſidente. Ad ſecundum ſic ꝓceditur. Uidetur ꝙ nō ſit licitū iudicare. Nō.n. īfligitur pena niſi ꝓ illicito: ſed iudicantibus īminet pena qua non iudicantes effugiūt: ẜm illud Matth̓. 7. Nolite iudicare ne iudicemini. gͦ iudicare ē illicitū. ¶ Pͣ. Ro. 14. dr̄. Tu ꝗ es ꝗ iudicas alienū ſeruū: ſuo dn̄o ſtat aūt cadit. dominus autem oīum deus eſt. gͦ nulli hoī lꝫ iudicare. ¶ Pͣ. Nullꝰ hō ē ſine pctō: ẜm illud. i. Ioan. primo. Si dixerimus quia pctm̄ nō hēmꝰ nos ipſos ſeducimꝰ: ſꝫ peccāti nō lꝫ iudicare: ẜꝫ illud Ro. 2. Inexcuſabil̓ es o hō oīs ꝗ iudicas. ī quo .n. alteꝝ iudicas teip̄m ꝯdēnas. eadē.n. agis q̄ iudicas. ergo nulli eſt licitum iudicare. ¶ Sed ꝯͣ eſt qd̓ dr̄ Deut. 16. Iudices ⁊ magr̄os cōſtitues in oībꝰ portis tuis: vt iudicēt ppl̓m iuſto iudicio. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ iudiciū intātū ē licituꝫ inqͣꝫtū ē iuſtitie actꝰ. ſic̄ āt ex p̄dictis pꝫ: Ad hoc ꝙ iudiciū ſit actꝰ iuſtitie tria reqͥrunt̉. pͦ ꝗdē vt ꝓcedat ex īclinatio ne iuſtitie. 2º ꝙ ꝓcedat ex auctoritate p̄ſidentis. 3º ꝙ ꝓ ferat̉ ſcd̓m rectā rōnē prudētie: qd̓cūqꝫ aūt hoꝝ defuerit iudiciū erit vicioſum ⁊ illicitū. Uno ꝗdē mō qn̄ eſt ꝯͣ rectitudinē iuſtitie. ⁊ ſic dr̄ iudiciū ꝑuerſū vel iniuſtū. Alioº qn̄ hō iudicat in his in ꝗbꝰ nō hꝫ auctoritatem. ⁊ ſic dr̄ iudiciū vſurpatū. 3º mō qn̄ deeſt certitudo rōnis: puta cuꝫ aliꝗs de his iudicat q̄ ſunt dubia vel occulta ꝑꝑ aliqͣs leues cōiecturas. ⁊ ſic dr̄ iudiciū ſuſpicioſuꝫ vel temerariū. ¶ Ad pͥmū ergo dd̓m ꝙ dn̄s ibi ꝓhibet iudiciū temerariū qd̓ ē de ītentōe cordis vel de alijs incertis: vt Aug. dic̄ in lib. de ẜmōe dn̄i in mōte: vel ꝓhibꝫ ibi iudiciū de rebꝰ diuinis de ꝗbꝰ cū ſint ſupra nos nō debemꝰ iudicare: ſed ſimpl̓r ea credere: vt Hilarius dic̄ ſuꝑ Mat. vel ꝓhibꝫ iu diciū qd̓ nō fit ex beniuolētia. ſꝫ ex animi amaritudīe: vt Chry. dic̄. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ iudex cōſtituit̉ vt mīſter dei. vn̄ dr̄ Deutꝰ pͦ. Ꝙ iuſtū ē iudicare: ⁊ poſtea ſubdit: qꝛ dei ē iudiciū. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ illi qͥ ſunt ī grauibꝰ pctīs nō d̓bēt iudicare eos ꝗ ſūt in eiſdē pctīs vel minoribꝰ: vt Chry. dic̄ ſuꝑ illud Mat. 7. Nolite iudicare. ⁊ p̄cipue hoc ē ītelligēdum qn̄ illa pctā ſūt publica: qꝛ ex hoc gn̄at̉ ſcādalū in cor dibus alioꝝ. ſi aūt nō ſūt publica: ſꝫ occulta ⁊ neceſſitas iudicandi īmineat ꝑꝑ officiū: pōt cuꝫ hūilitate ⁊ timore vel arguere vel iudicare. vn̄ Aug. dic̄ in li. de ẜmōe dn̄i in mō te. Si īuenerimꝰ vos in eodē vicio eē ꝯgemiſcamꝰ ⁊ ad pa riter conādū īuitemꝰ. nec tn̄ ꝑꝑ hoc hō ſic ſeip̄ꝫ ꝯdēnat vt nouū ꝯdēnatōis meritū ſibi acꝗrat: ſꝫ qꝛ ꝯdēnās aliū oſtē dat ſe ſil̓r cōdēnabilem eē ꝓpter idē pctm̄ vel ſimile. Ad tertium ſic procedit̉. Uidet̉ ꝙ iudiciū ex ſuſpitōe ꝓcedēs nō ſit illicitū. Suſpitio.n. vr̄ eē opīo īcerta de aliquo malo. vn̄ ⁊ ph̓s in. c. ethi. ponit ꝙ ſuſpitio ſe hꝫ ⁊ ad veꝝ ⁊ ad falſuꝫ: ſꝫ de ſingularibus ꝯtingētibꝰ nō pōt hr̄i opīo niſi incerta: cū gͦ iudiciū hu manū ſit circa hūanos actus ꝗ ſūt in ſingularibꝰ ⁊ ꝯtingē tibꝰ: vr̄ ꝙ nullū iudiciū eēt licitū ſi ex ſuſpitōe iudicare nō liceret. ¶ Pͣ. Per iudiciū illicitū fit aliqͣ iniuria ꝓxīo: ſed ſuſpitio mala in ſola opīone hoīs ꝯſiſtit. ⁊ ſic nō vr̄ ad iniu riam alteriꝰ ꝑtinere. gͦ ſuſpitōis iudiciū nō ē illicitū. ¶ Pͣ. Si ſit illicitū oꝫ ꝙ ad īiuſtitiā reducat̉: qꝛ iudiciū ē actꝰ iuſtitie: vt dcm̄ ē: ſed iniuſtitia ex ſuo gn̄e ſemꝑ ē pctm̄ mortale: vt ſupra habitū ē. gͦ ſuſpitiōis iudiciū eēt ſemꝑ pctm̄ mortale ſi eēt illicitū. ſꝫ hoc ē falſum: qꝛ ſuſpitiōes vitare nō poſſumꝰ: vt dic̄ glo. Aug. ſuꝑ illud. i. ad Cor. 4. Nolite an̄ tp̄s iudicare. gͦ iudiciū ſuſpitioſum nō vr̄ eē illicitum. ¶ Sed ꝯͣ eſt qd̓ Chry. ſuper illud Mat. 7. Nolite iudica re ⁊c̄. dic̄. Dn̄s hoc mādato n̄ ꝓhibꝫ xp̄ianos ex beniuolētia alios corripere: ſꝫ ne ꝑ iactantiā iuſtitie ſue xp̄iani xp̄ia nos deſpiciāt ⁊ ſolis plerūqꝫ ſuſpitōibꝰ odiētes ceteros et cōdēnātes. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙ ſic̄ Tulliꝰ dic̄ ſuſpitio importat opīonē mali qn̄ ex leuibꝰ indicijs ꝓcedit ⁊ cōtingit: ex tribꝰ. Uno ꝗdē mō ex hoc ꝙ aliꝗs ex ſeipſo malus ē. ⁊ ex hoc ipſo qͣſi cōſciꝰ ſue malitie facil̓r de alijs malū opinat̉: ẜm illud Eccl̓iaſtes. io. In via ſtultꝰ ambulans cū ipſe ſit inſipiēs oēs ſtultos eſtimat. Alioº ꝓuenit ex hoc ꝙ aliꝗs male efficit̉ ad alteꝝ. cū n. aliꝗs cōtēnit vel odit aliquem aūt iraſcit̉ vel īuidet ei ex leuibꝰ ſignis opinatur mala de ipſo: qꝛ vnuſqͥſqꝫ facil̓r credit qd̓ appetit. Tertio ꝓuenit ex longa experiētia. vn̄ ph̓s dic̄ in. 2. rhetorice ꝙ ſenes ſūt maxīe ſuſpitioſi: qꝛ multotiēs experti ſūt alioꝝ defectus: pͥme aūt dn̄e ſuſpitōis cāe manifeſte ꝑtinēt ad ꝑuerſitatē affectus. Tertia v̓o cā diminuit rōnē ſuſpitiōis inqͣꝫtum experiētia ad certitudinē ꝓficit q̄ ē ꝯͣ rōnē ſuſpitiōis. ⁊ iō ſuſpitio viciū qd̓dā īportat: ⁊ qͣꝫto magis procedit ſuſpitio tanto magis ē vicioſum. Eſt aūt triplex gradꝰ ſuſpitionis. Primꝰ ꝗdē gradꝰ ē vt hō ex leuibꝰ indicijs de bonitate alicuius dubitare īcipiat. ⁊ hoc ē veniale ⁊ leue pctm̄. ꝑtinet.n. ad tētationē humanā ſine qͣ vita iſta nō ducitur: vt habet̉ in glo. ſuꝑ illd̓ pͦ ad Cor. 4. Nolite an̄ tp̄s iudicare. Scd̓s gradꝰ ē cū aliꝗs ꝓ certo malitiā alteriꝰ eſtimat ex leuibꝰ indicijs. ⁊ hoc ſi ſit de aliquo graui ē pctm̄ mortale īqͣꝫtū nō ē ſine ꝯtēptū ꝓximi. vn̄ glo. Ibidē ſubdit. Et ſi gͦ ſuſpitōes vitare nō poſſumus: qꝛ hoīes ſumꝰ: iudicia tn̄. i. diffinitiuas firmaſqꝫ ſnīas ꝯtinere debemꝰ. Tertiꝰ gradꝰ ē cū aliꝗs iudex ex ſuſpitiōe ꝓcedit ad aliquē cōdēnādū. ⁊ hoc directe ad iniuſtitiam pertinet. vn̄ ē pctm̄ mortale. ¶ Ad pͥmū ergo dd̓m ꝙ in humanis actibꝰ inuenit̉ aliqͣ certitudo: nō ꝗdem ſicut in demōſtratiuis: ſed ẜm ꝙ ꝯue nit tali māe: puta cum aliꝗd per idoneos teſtes ꝓbatur. ¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ ex hoc ipſo ꝙ aliꝗs malā opīoneꝫ hꝫ de alio ſine cā ſufficiēti īdebite ꝯtēnit ip̄m. ⁊ iō iniuriat ei. ¶ Ad tertiū dd̓ꝫ ꝙ qꝛ iuſtitia ⁊ īiuſtitia ē circa exteriores
zum Hauptmenü