Qō LXXII. De contumelia 78 ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ ⁊ ſi ſciētia iuris ſit quoddā ſpūale: tamē vſus eius ſit oꝑe corporali: ⁊ iō pro eius recōpeſatione licꝫ pecuniā accipere: alioqn̄ nulli artifici liceret de arte ſua lu crari. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ iudex ⁊ teſtes cōes ſunt vtriqꝫ par ti: qꝛ iudex tenet̉ iuſtā ſnīam dare: ⁊ teſtis tenet̉ verū teſti moniū dicere. Iuſtitia autē ⁊ veritas nō declināt in vnam partē magis qͣꝫ in aliā. ⁊ iō iudicibꝰ de publico ſunt ſtipendia laboris ſtatuta. ⁊ teſtes accipiūt nō qͣſi p̄ciū teſtīonij: ſꝫ qͣſi ſtipēdiū laboris expēſas: vel ab vtraqꝫ parte: vel ab ea a qua inducunt̉: qꝛ nemo militat ſtipendijs ſuis vnqͣꝫ: vt dr̄. i. ad Corin. 9. Sed aduocatus alterā partē tm̄ defendit. ⁊ ideo licite poteſt p̄cium accipere a parte quā adiuuat. ¶ De iniurijs v̓boꝝ q̄ īferunt extra iudiciū. LXXII. Einde cōſiderāduꝫ eſt de iniurijs v̓boꝝ que inferuntur extra iudiciū. Et pͦ de ꝯtumelia. 2º de detra ctione. 3º de ſuſurratione. 4º de male dictione. ¶ Circa pͥmū querunt̉ qͣttuor pͦ quid ſit ꝯtumelia. 2º vtrū oīs ꝯtume lia ſit pctm̄ mortale. 3º vtrum oporteat cōtumelioſos repͥmere. 4º de origine cōtumelie Ad primum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ cōtumelia nō cōſiſtat in v̓bis. Cōtumelia enī īportat quoddā nocumētū ꝓximo illatū cū ꝑtineat ad iuſtitiā: ſed v̓ba nullū nocumētū vident̉ inferre ꝓximo: nec in per ſona: nec in rebꝰ. ergo ꝯtumelia nō ꝯſiſtit in v̓bis. ¶ Pͣ. Cō tumelia videt̉ ad quādā dehonorationē ꝑtinere: ſꝫ magis aliꝗs pōt īhonorari ſeu vituꝑari factis qͣꝫ v̓bis. ergo videꝙ cōtumelia nō cōſiſtat in v̓bis ſed magis in factis. ¶ Pͣ De honoratio q̄ fit in v̓bis veriꝰ dicit̉ ꝯuitiū vel īproperiū. ſed ꝯtumelia videt̉ differre a ꝯuitio ⁊ ab īproperio. gͦ ꝯtu melia nō cōſiſtit in v̓bis. ¶ Sꝫ ꝯͣ. Nihil auditu ꝑcipit niſi verbū: ſꝫ cōtumelia auditu ꝑcipit̉: ẜm illud Hiere. 20. Au diui cōtumelias in circuitū. ergo cōtumelia eſt in verbis. ¶ Rn̄º dd̓m ꝙ cōtumelia īportat dehonorationē alicui qd̓ ꝗdē cōtingit dupl̓r. Cū enī honor aliquā excellētiā cōſe quat̉. vnoº aliꝗs aliū dehonorat cū pͥuat eū excellētia ꝑꝑ quā hēbat honorē: qd̓ ꝗdē ſit ꝑ pctā factoꝝ: de ꝗbus ſupra dictū eſt. alioº cū aliquis id qd̓ ē cōtra honorē alicuius de ducit in notitiā eius ⁊ alioꝝ. ⁊ hoc ꝓprie ꝑtinet ad ꝯtume liam: qd̓ ꝗdē ſit ꝑ aliqua ſigna. Sꝫ ſicut Aug. dicit in. 2. de doc. chr̄i. Oīa ſigna v̓bis cōparata pauciſſima ſunt. Uerba .n. īter hoīes obtinuerūt pͥncipatū ſignificādi q̄cūqꝫ aīo cō cipiunt̉. ⁊ iō cōtumelia ꝓprie loquēdo ī v̓bis ꝯſiſtit. Unde Iſido. dicit in lib. etymolo. ꝙ cōtumelioſus dr̄ aliꝗs qꝛ velox ē ⁊ tum et v̓bis iniurie: tn̄ qꝛ ēt ꝑ facta aliqua ſignificatur aliꝗd q̄ in hoc ꝙ ſignificāt hn̄t vim v̓boꝝ ſignificātiū: īde eſt ꝙ ꝯtumelia extēſo noīe ēt ī factis dr̄. Un̄ Ro. pͦ ſuꝑ illud: Cōtumelioſos ſuꝑbos. dicit glo. ꝙ ꝯtumelioſi ſunt ꝙ dictis vel factis ꝯtumelias ⁊ turpia īferūt. ¶ Ad pͥᵐ ergo dd̓m: ꝙ v̓ba ẜm ſui eēntiā.i. inqͣꝫtū ſūt ꝗdā ſoni audibiles nullū nocumētū alteri inferūt niſi forte grauādo audituꝫ: puta cū aliꝗs nimis alte loquit̉. Inqͣꝫtū vero ſunt ſigna repreſentātia aliꝗd in notitia alioꝝ: ſic poſſūt dāna multa in ferre īter q̄ vnū ē ꝙ hō dānificat̉ qͣꝫtū ad detrimētū hono ris ſui: vel reuerētie ſibi ab alijs exhibēde: ⁊ iō maior ē cō tumelia ſi aliꝗs alicui defectū ſuū dicat corā multis: ⁊ tn̄ ſi ſibi ſoli dicat pōt eē ꝯtumelia inqͣꝫtuꝫ ipſe qui loquit̉ iniu ſte ꝯͣ reuerētiā audiētis agit. ¶ Ad 2ᵐ d̓dꝫ ꝙ intātū aliꝗs aliquē factis dehonorat inqͣꝫtū illa facta vel faciunt vel ſignificāt illd̓ qd̓ ē ꝯͣ honorē alicuiꝰ: quoꝝ pͥmū nō ꝑtinet ad ꝯtumeliā: ſꝫ ad alias iniuſtitie ſpēs: de ꝗbꝰ ſupra dictū eſt. 2ᵐ v̓o ꝑtinet ad cōtumeliā inqͣꝫtū facta hn̄t vim v̓boꝝ in ſignificādo. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ cōuitiū ⁊ īproperiū cōſiſtunt in v̓bis: ſicut ⁊ cōtumelia: qꝛ ꝑ oīa hec repn̄tat̉ aliꝗs defectus alicuiꝰ in detrimētū honoris ipſiꝰ. Huiuſmodi auteꝫ defectꝰ ē triplex.ſ. defectꝰ culpe ꝗ repn̄tat̉ ꝑ v̓ba cōtumelioſa. ⁊ defectꝰ gnaͣl̓r culpe ⁊ pene ꝗ repn̄tat̉ ꝑ cōuiciuꝫ: qꝛ cōuiciū cōſueuit dici nō ſolū aīe: ſꝫ ēt corꝑis. vn̄ ſiꝗs alicui iniurioſe dicat eū eē cecū: cōuiciū ꝗdē dicit: ſꝫ nō cōtumeliā. Siꝗs aūt dicat alteri ꝙ ſit fur: nō ſolū cōuiciū ſꝫ etiam cōtumeliā īfert. qn̄qꝫ v̓o repn̄tat aliꝗs alicui defectū mīo rationis ſiue īdigentie ꝗ etiā derogat honori ꝯn̄ti qͣꝫcunqꝫ excellētiā. ⁊ hoc ſit ꝑ verbū īproperij: qd̓ ꝓprie ē qn̄ aliꝗs iniurioſe alteri ad memoriā reduxit auxiliuꝫ qd̓ cōtulit ei neceſſitatē patiēti. Un̄ dr̄ Eccl̓. 20. Exigua dabit ⁊ multa īproperabit: qn̄qꝫ tamē vnū iſtoꝝ pro alio ponit̉. Ad ſecundum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ cōtumelia vel cōuiciū nō ſit pctm̄ mortale Nullū.n. pctm̄ mortale ē actꝰ alicuiꝰ v̓tutis. ſꝫ cōuiciari ē actꝰ alicuiꝰ v̓tutis.ſ. eutropelie ad quā ꝑtinet bn̄ cōuiciari ẜm ph̓ꝫ in. 4. ethi. gͦ cōuiciū ſiue cōtumelia nō ē pctm̄ mor tale. ¶ Pͣ. Pctm̄ mortale nō īuenit̉ ī viris ꝑfectis: ꝗ tn̄ cō uicia vel cōtūelias aliqn̄ dicūt: ſic̄ pꝫ de apl̓o ꝗ ad Gal̓. di xit: O īſenſati galathe. Et dn̄s dicit Luc. vlt. O ſtulti ⁊ tar di corde ad credēdū. gͦ cōuiciū ſiue cōtumelia nō eſt pctm̄ mortale. ¶ Pͣ. quis illud qd̓ ē pctm̄ veniale ex gn̄e poſſit fieri mortale: nō tamē pctm̄ qd̓ eſt ex genere mortale: pōt eſſe veniale: vt ſupra habitū ē. ſi gͦ ꝯuitiū vel ꝯtumelia eēt pctm̄ mortale ex genere ſuo: ſequeretur ꝙ ſemꝑ eēt pctm̄ mortale: qd̓ videt̉ eē falſuꝫ: vt pꝫ in eo ꝗ leuiter ⁊ ex ſurreptione vel ex leui ira dic̄ aliqd̓ verbū ꝯtumelioſuꝫ. nō gͦ cō tumelia vel ꝯuiciū ex gn̄e ſuo eſt pctm̄ moͣtale. ¶ Sed ꝯͣ Nihil meret̉ penā eternā īferni niſi pctm̄ moͣtale: ſed ꝯui tiū vel ꝯtumelia meret̉ penā inferni: ẜm illud Matth̓. 5. Qui dixerit frī ſuo fatue reus erit gehēne ignis. gͦ ꝯuitiuꝫ vel ꝯtumelia ē pctm̄ mortale. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ ſic̄ ſupra di ctū ē: verba inqͣꝫtū ſunt ſoni ꝗdā nō ſunt ī nocumētū aliorū ſꝫ inqͣꝫtū ſignificāt aliꝗd: q̄ ꝗdē ſignificatio ex interiori affectu ꝓcedit. ⁊ iō ī pctīs verboꝝ maxīe ꝯſiderādū vr̄ ex quo affectu aliꝗs verba ꝓfert. Cū gͦ ꝯuitiū ſeu cōtumelia de ſui rōne īportet qͣꝫdā dehonorationē: ſi ītentio ꝓferentis ad hoc ferat̉ vt aliꝗs ꝑ verba q̄ ꝓfert honorē alterius auferat: hoc ꝓpͥe ⁊ ꝑ ſe ē dicere ꝯuitiū vel ꝯtumeliā: ⁊ hoc ē pctm̄ mortale nō minus qͣꝫ furtū vel rapina. nō.n. hō mi nus amat ſuū honorē qͣꝫ rē poſſeſſaꝫ. Si v̓o aliꝗs verbū cō uitij vel cōtumelie alteri dixerit: nō tn̄ aīo dehonorādi ſꝫ forte ꝓpter correctionē vel ꝓpter aliꝗd hmōi: non dic̄ ꝯui tiū vel ꝯtumeliā formal̓r ⁊ ꝑ ſe: ſed ꝑ accn̄s ⁊ maͣliter: inqͥ tū.ſ. dr̄ id qd̓ pōt eē ꝯuitiū vel ꝯtūelia: vn̄ hoc pōt eē qn̄qͣꝫ pctm̄ veniale: qn̄qꝫ aūt abſqꝫ oī pctō: in quo tn̄ nec̄aria ē di ſcretio vt moderate hō talibꝰ v̓bis vtat: qꝛ pōt eſſe ita graue ꝯuitiū ꝙ ꝑ īcautelā ꝓlatū auferret honorē eiꝰ ꝯͣ que ꝓferret: ⁊ tūc poſſet hō peccare mortal̓r ēt ſi non ītenderet dehonorationē alteriꝰ: ſic̄ etiā ſi aliꝗs īcaute aliuꝫ ex ludo ꝑcutiēs grauiter ledat: culpa nō caret. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓m: ꝙ ad eutropelū ꝑtinet dicere aliqd̓ leue ꝯuitiū: non ad deho norationē vel ad ꝯtriſtationē eius in quē dr̄: ſed magis cā delectionis ⁊ ioci. ⁊ hoc pōt eē ſine pctō ſi debite circūſtan tie obſeruent̉: ſi vero aliꝗs nō reformidet ꝯtriſtare euꝫ in quē ꝓfert̉ hmōi iocoſuꝫ ꝯuitiū dūmodo alijs riſuꝫ excitet hoc eſt vitioſuꝫ vt ibidē dr̄. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ſic̄ licitū ē ali quē verberare vel in rebꝰ dānificare cā diſcipline: ita etiā ⁊ cā diſciplīe pōt aliꝗs alteri quē dꝫ corrigere verbū aliqd̓ ꝯuitioſuꝫ dicere. ⁊ hoc mō dn̄s diſcipulos vocauit ſtultos. ⁊ apl̓s galathas īſenſatos: tn̄ ſicut dici Aug. in li. de ſermo ne dn̄i ī mōte: Raro ⁊ ex magna neceſſitate obiurgatōes ſunt adhibende: in quibus non vt nobis ſed vt dn̄o ſeruia tur inſtemus. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ cum peccatum cōuitij vel ꝯtumelie ex aīo dicētis depēdeat: pōt cōtīgere ꝙ ſit pctm̄ veniale ſi ſit leue ꝯuitiū nō multū hoīem dehoneſtās ⁊ ꝓferat̉ ex aliqua animi leuitate vel ex leui ira abſqꝫ firmo