Qō. XIIII. II De idolatria 10 que eſt carnis. ¶ Ad tertium dd̓m: ꝙ apl̓us intelligit ido lum nihil eſſe in mūdo: qꝛ imagines ille que idola diceban tur nō erāt aīate aut aliquā v̓tuteꝫ diuinitatis habētes: ſic̄ Hermes ponebat qͣſi eſſet aliꝗd cōpoſitū ex ſpū ⁊ corpore. ⁊ ſimiliter ītelligēdū eſt ꝙ idolis nō eſt aliꝗd īmolatuꝫ: qꝛ per hmōi īmolationē carnes īmolaticie aliquā ſanctificationē cōſequebant̉: vt gētiles putabāt: neqꝫ aliquā īmūdi. ciam vt putabāt iudei. ¶ Ad 4ᵐ dd̓m ꝙ ex cōi cōſuetudi ne qua creaturas quaſcūqꝫ colebāt gētiles ſub ꝗbuſdā ima ginibus īpoſitū eſt hoc nomē idolatria ad ſignificādū quē cunqꝫ cultum creature: etiā ſi ſine imaginibus fieret. Ad ſecundum ſic ꝓcedit̉. Uidetur ꝙ idolatria non ſit pctm̄. Nihil enī eſt pctm̄ qd̓ vera fides in cultū dei aſſumit: ſꝫ vera fides imagines quaſdā aſſumit ad diuinū cultuꝫ. nā ⁊ in tabernaculo erāt imagines cherubin: vt legitur exo. 25. Et in eccl̓ia quedaꝫ imagines ponunt̉ qͣs fideles adorāt. ergo idolatria ẜꝫ quā idola adorant̉ nō eſt pctm̄. ¶ Pͣ. Cuilibet ſuꝑiori eſt reuerentia exhibēda. ſed angeli ⁊ aīe ſcōꝝ ſunt nobis ſuꝑiores. ergo ſi eis exhibeat̉ reuerētia ꝑ aliquē cultū vel ſacrificiorum: vel aliquoꝝ hmōi: nō erit pctm̄. ¶ Pͣ. Sūmus deus interiori cultū mētis eſt colēdus: ẜm illud Ioh̓. 4. Deū oꝫ adorare in ſpū ⁊ veritate. Et Augu. dicit in enchiridion ꝙ deus colit̉ fide: ſpe ⁊ charitate. pōt aūt cōtigere ꝙ aliꝗs ex terius idola colat īterius tn̄ a vera fide nō diſcedat. gͦ videtur ꝙ ſine p̄iudicio diuini cultus poſſit aliꝗs exteriꝰ ido la colere. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ Exo. 20. dicit̉: Nō adorabis ea.ſ. ex teriꝰ: neqꝫ coles.ſ. interius: vt glo. exponit. ⁊ loquit̉ de ſcul ptilibꝰ ⁊ imaginibꝰ. ergo pctm̄ eſt idolis exteriorē vel inte riorē cultū exhibere. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ circa hoc aliqui dupli citer errauerūt. Quidā.n. putauerūt ꝙ offerre ſacrificiuꝫ ⁊ alia ad latriā ꝑtinētia nō ſolū ſūmo deo: ſed etiā alijs ſupra dictis eēt debitū: ⁊ per ſe bonū: eo ꝙ cuilibet ſuꝑiori naͣe diuinā reuerētiā exhibēdā putāt quaſi deo ꝓpinquiori. Sed hoc irrōnabiliter dicit̉. nā ⁊ ſi oēs ſuꝑiores reuereri debea mus: nō tn̄ eadē reuerētia oībus debet̉. ſed aliꝗd ſpāle ſūmo deo debet̉ qui ſingulari rōne oēs excellit. ⁊ hoc ē latrie cultus. Nec pōt dici ſicut ꝗdā putauerūt: hec viſibilia ſacri ficia dijs alijs ꝯgruere. illi v̓o ſūmo deo tanqͣꝫ meliori me liora.ſ. pure mētis officia: qꝛ vt Augu. dicit in. x. de ciui. dei exteriora ſacrificia ita ſunt ſigna īterioꝝ: ſic̄ v̓ba ſonātia ſi gna ſunt rerū: quocirca ſicut orātes atqꝫ laudātes ad deuꝫ dirigimꝰ ſignificātes voces cui tn̄ res ipſas in corde qͣs ſignificamꝰ offerimꝰ: ita ſacrificātes nō alteri viſibile ſacrificiuꝫ offerēdū eē nouerimꝰ qͣꝫ ei cuius in cordibus nr̄is inuiſibile ſacrificiū noſipſi eſſe debemꝰ. Alij v̓o eſtimauerunt latrie cultū exteriorē nō eſſet idolis exhibēdū tanqͣꝫ per ſe bonū aut opportunū: ſed tanqͣꝫ vulgari cōſuetudini ꝯſonū: vt Aug. in. 6. de ciui. dei introducit Senecā dicentē: Sic ī quit adorabimꝰ: vt ⁊ meminerimus hmōi cultū magis ad morē qͣꝫ ad rē ꝑtinere. Et in lib. de vera religiōe. Aug. dicit nō eſſe religionē a ph̓is querēdā: qui eadē ſacra recipiebāt cū ppl̓is: ⁊ de ſuoꝝ deoꝝ naͣ ac ſūmo bono diuerſas cōtrariaſqꝫ ſentētias in ſcholis ꝑſonabāt. Et hūc etiam errorem ſecuti ſunt quidaꝫ heretici aſſerentes non eſſe periculoſuꝫ ſiquis perſecutionis tempore deprehenſus exterius idola colat dum tamen fidem in mēte ſeruat. Sed hoc apparet manfeſte falſum. Nam cum exterior cultus ſit ſignum interioris cultus: ſicut eſt pernitioſum mendaciū ſiquis verbis aſſerat contrarium eius quod per veram fidem tenet in corde: ita etiam eſt pernitioſa falſitas ſiquis exteriorem cultum exhibeat alicui contra id quod ſentit in mēte. Unde Augu. dicit contra Senecā in. 6. de ciuitate dei ꝙ eo dā nabilius colebat idola quo illa que mendaciter agebat ſic ageret: vt cum populo veraciter agere eſtimaretur. ¶ Ad primuꝫ ergo dicenduꝫ ꝙ neqꝫ in veteris legis tabernaculo ſeu templo: neqꝫ etiam nunc imagines in eccleſia inſtituum tur vt eis cultus latrie exhibeat̉: ſꝫ ad quādaꝫ ſignificatio nē vt ꝑ hmōi imagines mētibꝰ hoīuꝫ impͥmat̉ ⁊ cōfirmet̉ fides de excellentia angeloꝝ ⁊ ſanctoꝝ. Secus autem eſt de imagine chriſti cui ratione diuinitatis latria debetur: vt dicetur in. 3º. ¶ Ad 2ᵐ ⁊ tertiuꝫ patet reſponſio per ea que dicta ſunt. Ad tertium ſic ꝓcedit̉. Uidetur ꝙ idolatria nō ſit grauiſſimum peccatorum. Peſſimuꝫ enī opponit̉ optimo: vt dicit. s. ethicoꝝ. ſed cultus interior qui conſiſtit in fide: ſpe ⁊ charitate eſt melior qͣꝫ cultus exterior. ergo infidelitas deſperatio ⁊ odiū dei que opponunt̉ cultui interiori ſunt grauiora peccata qͣꝫ idolatria que opponit̉ cultui exteriori. ¶ Pͣ. Tanto aliquod peccatuꝫ grauius eſt quāto magis eſt contra deū: ſed directius aliquis videtur contra deum agere blaſphemando vel fidem impugnando qͣꝫ cultum dei alij exhibendo quod ꝑtinet ad idolatriam. ergo blaſphemia vel impugnatio fidei eſt grauius peccatuꝫ qͣꝫ idolatria. ¶ Preterea. Minora mala maioribus malis puniri videntur. ſed peccatum ido latrie punitum eſt peccato contra naturam: vt dicitur ad Ro. p. gͦ peccatū cōtra nam eſt grauius peccato idolatrie. ¶ Pͣ. Aug. dicit. 20. ꝯͣ Fauſtuꝫ. Neqꝫ vos.ſ. manicheos pa ganos dicimꝰ aut ſciſma paganoꝝ: ſed cū eis hr̄e qͣꝫdam ſi militudinē. eo ꝙ multos colatis deos: veꝝ in hoc eē eis lō ge deteriores ꝙ illi ea colūt q̄ ſūt: ſꝫ ꝓ dijs colēda nō ſunt. vos aūt ea colitis q̄ oīo nō ſunt. gͦ vitiū heretice prauitatis eſt grauius qͣꝫ idolatria. ¶ Pͣ. Suꝑ illud ad Gal̓. 4. Quō ꝯuertimini iteꝝ ad īfirma ⁊ egena elementa. dic̄ glo. Hierony. Legis obſeruātia cui dediti tunc erāt: erat pctm̄ pene par ſeruituti idoloꝝ cui an̄ ꝯuerſionē vacauerāt. non gͦ pctm̄ idolatrie ē grauiſſimū. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ Leuit. 15. ſuper illud qd̓ dr̄ de īmūditia mulieris patiētis fluxū ſanguinis dic̄ glo. Oē pctm̄ eſt īmundicia aīe: ſed idolatria maxime. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ: ꝙ grauitas alicuius pctī pōt attendi dupl̓r. Unoº ex ꝑte ipſiꝰ pctī ⁊ ſic pctm̄ idolatrie grauiſſimū ē. Sic̄.n. ī terrena republica grauiſſimū eē videt̉ ꝙ aliꝗs honorē regiū alteri īpendat qͣꝫ vero regi: qꝛ qͣꝫtū in ſe eſt totū reipublice ꝑturbat ordinē: ita in peccatis q̄ ꝯͣ deū cōmittū tur que tn̄ ſunt maxīa: grauiſſimū eē videt̉ ꝙ aliꝗs honorē diuinū creature īpendat: qꝛ qͣꝫtuꝫ eſt in ſe facit aliū deū in mūdo minuens pͥncipatū diuinū. Alioº pōt attēdi grauitas pctī ex ꝑte ipſius peccātis: ſicut dr̄ grauius eē pctm̄ eius ꝗ peccat ſciēter qͣꝫ eius ꝗ peccat ignorāter. ⁊ ẜꝫ hoc ni hil ꝓhibet grauius peccare hereticos ꝗ ſciēter corrūpunt fidē quā acceperūt qͣꝫ idolatras ignoranter peccantes. ⁊ ſi militer etiā aliqua alia peccata poſſunt eſſe maiora ꝓpter maiorē contētum peccantis. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓m ꝙ idolatria preſupponit īterioreꝫ īfidelitatē ⁊ adijcit exterius indebitū cultuꝫ: ſi vero ſit exterior tātū idolatria abſqꝫ īteriori īfidelitate: addit̉ culpe falſitatis vt prius dcm̄ ē. ¶ Ad 2ª d̓d̓m: ꝙ idolatria īcludit magnā blaſphemiaꝫ: qꝛ deo ſubtrahitur dominij ſingularitas: ⁊ fidem opere īpugnat idolatria. ¶ Ad 3ᵐ d̓d̓m: ꝙ quia de rōne pene eſt ꝙ ſit cōtra voluntateꝫ pctm̄ per qd̓ aliud punitur oportet eſſe magis manifeſtum vt ex hoc homo ſipiiſi ⁊ alijs deteſtabilis red dat̉: non aūt oportet ꝙ ſit grauius. ⁊ ẜm hoc peccatū qd̓ ē contra nam minus eſt peccatum qͣꝫ idolatrie: ſed quia eſt manifeſtius: punitur quaſi conueniens pena peccati idola trie: vt.ſ. ſicut homo per idolatriam peruertit ordinem diuini honoris: ita per peccatum contra naturam proprie na ture confuſibilem peruerſitatem patiatur. ¶ Ad 4ᵐ di cendum: ꝙ hereſis manicheoꝝ etiā qͣꝫtuꝫ ad genus pecca ti grauior eſt qͣꝫ peccatuꝫ alioꝝ idolatrarum: qꝛ magis derogatur diuino honori ponendo duos deos contrarios: ⁊ multa vana fabuloſa de deo fingentes: ſecus autē de alijs
