CXXXIIII. De magnificentia lud p̄s. Magnificētia eius v̓tꝰ eiꝰ in nubibꝰ. magnificē tia ē v̓tꝰ. Rn̄º. dd̓ꝫ ſicut dr̄ in de celo: v̓tꝰ dr̄ cōpa rationē ad vltimū in qd̓ potētia pōt: ꝗdē ad vltimū ex parte defectꝰ: ſꝫ ex ꝑte exceſſus cuiꝰ ꝯſiſtit in magnitu­dine. oꝑari aliꝗd magnū ex quo ſumit̉ nomē magnifi centie ꝓpͥe ꝑtinet ad rōnē v̓tutis. vn̄ magnificentia noīat v̓tutē. Ad pͥᵐ ergo dd̓ꝫ oīs liberalis ē magnificus qͣꝫtū ad actū: qꝛ deſūt ſibi ea ꝗbꝰ vti neceſſe ē ad actū ma­gnificū: tn̄ oīs liberalis hꝫ habitū magnificētie vl̓ actu vl̓ in ꝓpinqͣ diſpōne: vt ſupra dictū ē de ꝯnexione v̓tutuꝫ ageret̉. Ad 2ᵐ dd̓ꝫ magnificētia cōſiſtit ꝗdē in extre mo ꝯſiderata quātitate eius qd̓ facit: ſꝫ tn̄ in medio ꝯſiſtit ꝯſiderata regula rōnis a deficit: nec excedit: ſic̄ ēt de magnanimitate dictū ē. Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ad magnificē tiā ꝑtinet facere aliꝗd magnū. qd̓ aūt ꝑtinet ad ꝑſonā vni uſcuiuſqꝫ ē aliꝗd paruū in cōparatiōe ad id qd̓ ꝯuenit rebꝰ diuinis vel rebꝰ cōibꝰ. magnificus p̓ncipal̓r ītēdit ſumptꝰ facere in his ꝑtinēt ad ꝑſonā ꝓpriā: qꝛ bonuꝫ ſuū q̄rat: ſꝫ qꝛ ē magnū. ſiꝗd tn̄ in his ad ipſuꝫ ꝑti­nent magnitudinē hēat hoc et magnifice magnificis ꝓſe quit̉: ſic̄ ea ſemel fiūt vt nuptie vel aliꝗd aliud huiuſmo di. vel etiā ea ꝑmanētia ſūt: ſicut ad magnificū ꝑtinet p̄­parare ꝯueniētē hītationē: vt dr̄ in. 4. ethi. Ad 4ᵐ dd̓ꝫ: ſicut ph̓s dicit in. 6. ethi. Oportet artis quādā v̓tuteꝫ .ſ. moralē: quā.ſ. appetitꝰ īclinet̉ ad recte vtēdū rōne ar­tis: hoc ꝑtinet ad magnificētiā. vn̄ eſt ars ſed virtus. Ad ſecundum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ magnifi­centia ſit ſpālis v̓tꝰ. Ad ma­gnificētiā enī videt̉ ꝑtinere facere aliꝗd magnū: ſꝫ facere aliꝗd magnū pōt ꝯuenire cuilibet v̓tuti ſi ſit magna ſicut hꝫ magnā v̓tutē tēperātie facit magnū tēperātie opꝰ. er­go magnificētia eſt aliqͣ ſpālis v̓tꝰ ſed ſignificat ſtatuꝫ ꝑfectu cuiuſlibet v̓tutis.. Eiuſdē videt̉ facere aliꝗd tēdere in illud: ſꝫ tēdere in aliꝗd magnū pertinet ad ma­gnanimitatē: vt ſupra dictū ē. ergo facere aliꝗd magnuꝫ ꝑtinet ad magnanimitatē. ergo magnificētia eſt v̓tꝰ di­ſtincta a magnanimitate.. Magnificētia videt̉ ꝑti­nere ad ſcītatē. dr̄. n. Exo. ij. Magnificus in ſcītate. ī p̄s: Scitas magnificētia in ſcīficatiōe eius: ſꝫ ſcītas ē idē re­ligioni: vt ſupra habitū eſt. magnificētia videt̉ idē re­ligioni. ergo ē v̓tus ſpālis ab alijs diſtincta. Sꝫ ꝯͣ eſt ph̓s ꝯnumerat eaꝫ alijs v̓tutibus ſpecialibus. Rn̄º. dd̓m ad magnificētiā ꝑtinet facere aliꝗd magnū: ſicut ex ipſo noīe apparet. Facere aūt dupl̓r pōt accipi. vno. prie. Alioº coīter. ꝓprie aūt facere dr̄ oꝑari aliꝗd in exte­riori maͣ: ſic̄ facere domū vel aliꝗd alid̓ huiuſmodi. cōiter aūt dr̄ facere qͣcūqꝫ actiōe ſiue trāſeat in exteriorē maꝫ ſicut vrere ſecare: ſiue maneat in ipſo agēte: ſic̄ ītellige­re velle. ſi magnificētia accipiat̉ ẜm factionē alicuiꝰ magni īportat ꝓut factio ꝓpͥe dr̄. ſic magnificētia ē ſpālis v̓tꝰ. opꝰ.n. factibile ꝓducit ab arte ī cuiꝰ ꝗdē vſu p̄t attēdi vna ſpālis bōitatis ip̄m opꝰ factū artē ſit magnū.ſ. ī quātitate: p̄cioſitate: vel dignitate: qd̓ fac̄ magnificētia. ẜꝫ hoc mgnificētia ē ſpālis v̓tꝰ. Si v̓o nomē magnificētie accipiat̉ ab eo qd̓ ē facere magnū ẜꝫ facer̄ cōiter ſumit̉: ſic magnificētia ē ſpālis v̓tꝰ. Ad pͥᵐ dd̓ꝫ ad quā­libꝫ v̓tutē ꝑfectā ꝑtīet magnū facere ex ſuo gn̄e ẜꝫ face re cōiter ſumit̉: aūt ẜꝫ ſumit̉ ꝓpͥe. ſꝫ hoc ē ꝓpriū ma gnificētie: Ad 2ᵐ dd̓m ad magnanimitate ꝑtinet: ſolū tēdere in magnū: ſꝫ ēt in oībꝰ v̓tutibꝰ magnū operari: vel faciēdo vel qͣlitercūqꝫ agēdo: vt dr̄ in. 4. ethi. ita tn̄ magnanimitas circa hoc reſpicit ſolā rōnē magni. alie aut v̓tutes ſi ſint ꝑfecte magnū operant̉: tn̄ pͥncipal̓r diri gunt intētionē ſuā ad magnū: ſꝫ ad id qd̓ ē ꝓpriū vnicuiqꝫ v̓tuti. magnitudo aūt ꝯſeꝗt̉ ex quātitate v̓tutis. ad magni ficētiā v̓o ꝑtinet ſolū facere magnū ẜꝫ facere ꝓprie ſumit̉: ſꝫ ēt ad magnū faciēdū tēdere aīo. Un̄ Tulliꝰ dic̄ ī ſua retorica magnificētia ē rerū magnarū excelſarū animi qͣdā ampla ſplēdida ꝓpōne cogitatio atqꝫ ad­miniſtratio: vt cogitatio referatur ad interiorē intētionē. adminiſtratio aūt ad exteriorē executionē. vnde oportet ſic̄ magnanimitas ītēdit aliqd̓ magnū ī maͣ: ita ma­gnificētia in aliquo oꝑe factibili. Ad 3ᵐ dd̓ꝫ magni­ficētia intēdit opus magnū facere. oꝑa aūt ab hoībꝰ facta ad aliquē finē ordināt̉. nullus āt finis humanoꝝ operū ē adeo magnus ſic̄ honor dei. magnificētia p̄cipue ma­gnuꝫ opus facit in ordine ad honorē dei. vn̄ ph̓s dicit ī. 4. ethi. honorabiles ſumptꝰ ſunt maxime qui ꝑtinēt ad di uina ſacrificia. circa hos maxime ſtudet magnificꝰ. magnificētia ꝯiungit̉ ſcītati: qꝛ p̄cipue eius effectꝰ ad reli gionē ſiue ad ſcītateꝫ ordinatur. Ad tertium ſic ꝓcedit̉. Uidetur materia ma­gnificentie ſint ſumptus magni. Circa eandē.n. mam ſunt due virtutes. ſꝫ circa ſumptꝰ eſt liberalitas: vt ſupra habitū eſt. magnificētia ē cir­ca ſumptus.. Oīs magnificus ē liberalis: vt dr̄ in. 4. ethi. ſꝫ liberalitas ē magis circa dona qͣꝫ circa ſumptus. g et magnificētia p̄cipue ē circa ſumptus ſꝫ magis circa dona.. Ad magnificētiā ꝑtinet aliqd̓ opus exteriꝰ fa­cere. aūt ꝗbuſlibet ſumptibus fit aliqd̓ exterius opus etiā ſi ſint ſumptus magni: puta aliꝗs multa expēdit in encenijs mittēdis. ſumptus ſunt ꝓpͥa maͣ magnificē­tie.. Magnos ſumptꝰ poſſunt facere niſi diuites. ſꝫ oēs virtutes poſſunt hr̄e etiā pauꝑes: qꝛ v̓tutes ex ne ceſſitate īdigēt exteriori fortūa: ſꝫ ſibijp̄is ſufficiūt: vt Se neca dicit in li. de irra. magnificētia eſt circa magnos ſumptus. Sed ꝯͣ eſt qd̓ ph̓s dic̄ in. 4. ethi. magnificē tia extendit̉ circa omnes oꝑationes ſunt in pecunijs ſicut liberalitas. ſꝫ circa ſumptuoſas ſolum in quibus ex­cellit liberalitatē magnitudīe. ē ſolū circa magnos ſum­ptus. Rn̄º. dd̓ꝫ ad magnificētiā ſic̄ dcm̄ ē ꝑtinet ītē­dere ad aliqd̓ magnū opꝰ faciēdū. ad hoc aūt aliqd̓ ma­gnū opus ꝯuenienter fiat reꝗruntur ꝓportionati ſumptꝰ. enī poſſunt magna oꝑa fieri niſi magnis expēſis. vn̄ ad magnificētiā ꝑtinet magnos ſumptus facere ad hoc opus magnū ꝯuenienter fiat. vn̄ ph̓us dicit in. 4. ethi. magnificꝰ ab eqͣli.i. a ꝓportionato ſumptu opus faciet ma gis magnificū. ſumptus aūt eſt quedā pecunie emiſſio a pōt aliꝗs ꝓhiberi ſuꝑfluū amorē pecūie. maͣ magni ficētie poſſunt dici ipſi ſumptꝰ ꝗbus vtit̉ magnificus ad opꝰ magnū faciēdū: ipſa pecunia vtit̉ ad ſumptus ma­gnos faciēdos amor pecunie quē moderat̉ magnificus ne ſumptus magni īpediant̉. Ad pͥmuꝫ dd̓m ſic̄ ſu pra dcm̄ ē: virtutes ille ſunt circa res exteriores hn̄t ali­quā difficultatē ex ipſo genere rei circa quā ē v̓tus: aliaꝫ difficultatē ex magnitudīe ipſiꝰ rei. oꝫ circa pecuniā vſuꝫ eiꝰ duas v̓tutes.ſ. liberalitatē reſpicit cōiter vſū pecunie magnificentiā reſpicit magnū pecunie vſum. Ad 2ᵐ dd̓m vſus pecunie aliter ꝑtinet ad liberalē: aliter ad magnificū. ad liberalē.n. ꝑtinet ẜꝫ ꝓcedit ex ordinato affectu circa pecunias. oīs vſus debitus pe­cunie cuius impedimentum tollit moderatio amoris pe­cunie pertinet ad liberalitatem ſcilicet dona ſumptus. ſed vſus pecunie pertinet ad magnificum in ordine ad ali quod magnum opus quod faciendum eſt. talis vſus no poteſt eſſe ſine ſumptu ſiue expenſa. Ad tertiū dd̓m magnificus etiam dat dona vel encenia: vt dicitur in. 4. ethico. tn̄ ſub rōne doni ſꝫ potius ſub rōne ſumptus or­dinati ad aliqd̓ opus faciēdū: puta ad honorādū aliquē vl̓ ad faciēdū aliꝗd vn̄ ꝓueniat honor toti ciuitati: ſicut cuꝫ facit aliꝗd ad qd̓ tota ciuitas ſtudet. Ad 4ᵐ dd̓m: pͥn cipalis actꝰ v̓tutis eſt īterior electio quā v̓tus pōt hr̄e abſqꝫ