Nō CXLII. De vitijs oppoſitis tēperātie ꝙ poteſt etiaꝫ cōcupiſcētias ⁊ delectatōes maxīe diſtātes moderari: vn̄ hoc ꝑtīet ad pͥncipalitatē temꝑantie. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ īpetus ire cauſat̉ ex quodā accn̄te: puta ex aliqͣ leſione ꝯtriſtāte. ⁊ iō cito tranſit qͣꝫuis magnū īpetū hēat. ſꝫ īpetus ꝯcupiſcentie delectabiliū tactus ꝓcedit ex cauſe naͣli: vnde ē diuturnior ⁊ cōior. ⁊ iō ad pͥncipaliorē v̓tutem ꝑtinet ip̄m refrenari. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ea quoꝝ eſt ſpes ſūt altiora his quoꝝ eſt ꝯcupiſcētia: ⁊ ꝓpter hoc ſpes ponitur paſſio pͥncipalis in iraſcibili. ſꝫ ea quoꝝ ē ꝯcupiſcētia ⁊ de lectatio tactꝰ vehemētiꝰ mouēt appetituꝫ: qꝛ ſunt maginaͣlia. ⁊ iō tēperātia q̄ in his modū ſtatuit ē v̓tꝰ pͥncipalis. Ad octauum ſic ꝓcedit̉. Uidetur ꝙ temꝑan tia ſit maxīa v̓tutū. Dic̄. n. Amb ī pͦ de offi. ꝙ in tēꝑantia maxīe honeſti cura decoris ꝯſide ratio ſpectat̉ ⁊ q̄rit̉. ſꝫ v̓tꝰ laudabilis ē īqͣꝫtū ē honeſta ⁊ de cora. gͦ tēꝑantia ē maxīa v̓tutuꝫ. ¶ Pͣ. Maioris v̓tutis eſt oꝑari id qd̓ ē difficilius. ſꝫ difficilius ē refrenare ꝯcupiſce tias ⁊ delectatōes tactus qͣꝫ rectificare actōes exteriores quoꝝ pͥmū ꝑtinet ad tēꝑantiā: 2ᵐ ad iuſtitiā. gͦ tēꝑantia eſt maior v̓tus qͣꝫ iuſtitia. ¶ Pͣ. Quāto aliꝗd ē coius tāto ma gis nec̄ariū vr̄ eē ⁊ meliꝰ. ſꝫ fortitudo ē circa ꝑicula mortis q̄ rariꝰ accidūt qͣꝫ delectabilia tactꝰ q̄ quotidie occurrūt: ⁊ ſic vſus tēꝑantie ē cōior qͣꝫ fortitudīs. gͦ temꝑantia ē nobi lior v̓tꝰ qͣꝫ fortitudo. ¶ Sed cōtra ē qd̓ ph̓s dic̄ in pͦ rheto rice ꝙ maxīe v̓tutes ſūt q̄ alijs maxīe ſūt vtiles: ⁊ propter hoc fortes ⁊ iuſtos maxīe honoramꝰ. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ ſicut ph̓s dic̄ in pͦ ethi. bonū ml̓titudinis diuiniꝰ ē qͣꝫ bonū vniꝰ ⁊ iō qͣꝫto aliqͣ virtus magis ꝑtinet ad bonuꝫ multitudinis tanto melior ē. iuſtitia aūt ⁊ fortitudo magis ꝑtinēt ad bonū multitudīs qͣꝫ tēꝑantia: qꝛ iuſtitia cōſiſtit in cōicationi bus q̄ ſūt ad alteꝝ. fortitudo aūt in ꝑiculis belloꝝ q̄ ſuſtinent̉ ꝓ ſalute cōi. tēꝑantia aūt moderatur ſolū cōcupiſce tias ⁊ delectatiōes eoꝝ q̄ ꝑtinent ad ip̄m hoīem. vn̄ mani feſtū eſt ꝙ iuſtitia ⁊ fortitudo ſunt excellētiores virtutes qͣꝫ temperantia: quibus prudentia ⁊ virtutes theologice ſunt potiores. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓ꝫ ꝙ honeſtas ⁊ decor maxīe attribuuntur temꝑantie non ꝓpter p̓ncipalitatem ꝓprij boni: ſꝫ ꝓpter turpitudinē ꝯͣrij mali a quo retrahit: inqͣꝫtū .ſ. moderat̉ delectationes que ſunt nobis ⁊ brutis cōmunes. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ cū v̓tus ſit circa difficile ⁊ bonū: dignitas v̓tutis magis attēdit̉ circa rōnē boni ī quo excedit iuſtitia qͣꝫ ẜꝫ rōnē difficilis in quo excedit tēꝑantia. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ illa cōitas qͣ aliꝗd ꝑtīet ad ml̓titudīeꝫ hoīuꝫ ma gis fac̄ ad excellētiā bonitatis qͣꝫ illa q̄ cōſiderat̉ ẜꝫ ꝙ ali quid frequēter occurrit: ī quoꝝ pͥma excedit fortitudo: in ſcd̓a tēꝑātia. vn̄ ſimpl̓r fortitudo ē potior: lꝫ quo ad aliꝗd poſſit dici tēꝑantia potior: nō ſolū fortitudīe ſꝫ ēt iuſtitia¶ De vitijs oppoſitis tēperātie. Qō. CXLII. Einde conſiderandū eſt de vitijs oppoſitis tēperātie. ¶ Et circa hoc q̄runt̉ qͣtuor. pͦ vtruꝫ inſenſi bilitas ſit pctm̄. 2º vtꝝ ītēperantia ſit vitiū puerile. 3º de cōparatōe ītēperan tie ad timiditatē. 4º vtꝝ vitiū ītēperā tie ſit maxīe opprobrioſum. Ad primum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ īſenſibilitas nō ſit viciū. Dicunt̉.n. īſenſibiles ꝗ deficiunt circa delectatōes tactꝰ. ſed in his penitꝰ deficere videt̉ eſſe laudabile ⁊ v̓tuoſum. Dicit̉.n. Daniel̓. 10. In diebꝰ illis ego Daniel lugebā triū ebdomodaꝝ tp̄s: pane deſiderabilē nō comedi: ⁊ caro ⁊ vinū nō introierūt in os meū: ſed neqꝫ vnguēto vnctꝰ ſuꝫ. gͦ inſenſibilitas nō ē pec catū. ¶ Pͣ. Bonū hoīs eſt ẜm rōnē eſſe: ẜm Dio. 4. ca. de diui. no. ſed abſtinere ab oībꝰ delectabilibꝰ tactus maxīe ꝓmouet hoīem in bono rōnis. Dr̄. n. Daniel̓. pͦ. ꝙ pueris ꝙ vtebant̉ leguminibꝰ dedit d̓s ſcīam ⁊ diſciplinaꝫ in omni libro ⁊ ſapiētia. ergo īſenſibilitas q̄ vl̓r repellit huiuſmo di delectatōes nō eſt vicioſa. ¶ Pͣ. Illud per qd̓ maxīe re cedit̉ a pctō nō videt̉ eſſe vicioſuꝫ. ſꝫ hoc eſt potiſſimū re mediū abſtinēdi a pctō ꝙ aliꝗs fugiat delectatōes: qd̓ p̄t net ad īſenſibilitatē. Dicit.n. ph̓s in. 2. ethi. ꝙ abijcientes d̓lectationē minꝰ peccabimꝰ. ergo īſenſibilitas nō ē aliꝗd vicioſum. ¶ Sꝫ ꝯͣ. Nihil opponit̉ virtuti niſi viciū: ſꝫ īſen ſibilitas virtuti tēperantie opponit̉: vt pꝫ per ph̓m in. 2. ⁊ .3. ethi. ergo īſenſibilitas eſt viciū. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ oē illud qd̓ ꝯͣriat̉ ordini naͣli eſt vicioſum. nā aūt delectationē ap poſuit operatōibus neceſſarijs ad vitā hoīs. ⁊ iō naͣlis or do reqͥrit vt hō intantū huiuſmodi delectationibus vtat̉ qͣꝫtum neceſſariū eſt ſaluti humane: vel qͣꝫtū ad ꝯſeruatio nem indiuidui: vel qͣꝫtū ad ꝯſeruationē ſpēi. Siquis ergo intātū delectationē refugeret ꝙ p̄termitteret ea q̄ ſūt ne ceſſaria ad cōſeruationem naͣe: peccaret qͣſi ordini naͣli repugnans: ⁊ hoc ꝑtinet ad viciū inſenſibilitatis. ¶ Scien dum tn̄ ꝙ ab huiuſmodi delectationibꝰ ꝯſequētibꝰ huiu modi operatōes qn̄qꝫ laudabile vel ēt neceſſariū eſt abſtinere ꝓpter alique finē: ſicut ꝑꝑ ſanitatē corporaleꝫ aliqui abſtinent a quibuſdā delectationibꝰ cibi ⁊ potus ⁊ venereoꝝ: ⁊ etiam ꝓpter alicuiꝰ officij executionē: ſicut athle tas ⁊ milites neceſſe ē a multis delectatōibꝰ abſtinere: vt offm̄ ꝓpriū exequant̉. ⁊ ſil̓r penitētes ad recuperādū aīo ſanitatē: abſtinētia delectabiliū qͣſi qͣdā dieta vtunt̉: ⁊ homines volētes ꝯtēplationi ⁊ rebꝰ diuinis vacare oꝫ ꝙ ſe magis a carnalibꝰ deſiderijs abſtrahāt: nec aliꝗd p̄dicto rū ad inſenſibilitates viciū ꝑtinet: qꝛ ſunt ẜm rōnē rectā ¶ Ad pͥmū gͦ dd̓m ꝙ Daniel illa abſtinētia a delectatiō bus vtebat̉: nō qͣſi ꝓpter ſe abhorrens delectatōes: vt ẜꝫ ſe malas: ſed ꝓpter aliquē finē laudabileꝫ: vt.ſ. idoneū ſe ad altitudinē ꝯtemplatōis redderet abſtinēdo.ſ. a corpo ralibus delectationibus. vn̄ ⁊ ſtatim ibi ſubdit̉ de reuelatione facta. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ qꝛ rōne hō vti non pōt ſine ſenſitiuis potentijs q̄ īdigent organo corporali: vt in pͥmo habituꝫ eſt. nec̄e eſt ꝙ hō ſuſtentet corpus ad hoc ꝙ rōne vtat̉. Suſtentatio aūt corporis fit per oꝑatiōes delecta biles. vn̄ nō pōt eſſe bonū rōnis in hoīe ſi abſtineat ab oī bus delectabilibus: ẜm tn̄ ꝙ hō in exequēdo actuꝫ rōnis plus vel minus indiget corporali virtute: ẜm hoc plus vl̓ minus neceſſe hꝫ delectabilibus corporalibus vti. Et iō hoīes ꝗ hoc officiū aſſumpſerūt vt cōtēplationi vacent: ⁊ bonum ſpūale qͣſi qͣdam ſpūali ꝓpagatione in alios tranſ mittant: a multis delectationibꝰ laudabiliter abſtinenta ꝗbus illi ꝗbus ex officio cōpetit operibꝰ corporalibꝰ ⁊ generatiōi carnali vacare laudabiliter nō abſtinent. ¶ Ad tertium dicendum: ꝙ delectatio fugienda eſt ad vitandum peccatuꝫ: non totaliter: ſed vt vltra nō feratur qͣꝫ ne ceſſitas requirat. Ad ſecundum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ intēperā tia nō ſit puerile peccatū: qꝛ ſu per illud Mat. 18. Niſi cōuerſi fueritis ⁊ effi. ſicut paruū li ⁊c̄. dicit Hiero. ꝙ paruulus nō perſeuerat in iracundia: leſus nō meminit: videns pulchram mulierē nō delectat̉ qd̓ cōtriat̉ intemperantie. ergo intemperantia nō eſt pue rile peccatuꝫ. ¶ Pͣ. Pueri nō habent niſi concupiſcētias connaturales: ſed circa connaturales concupiſcentias pa rum aliqui peccant per intemperantiam: vt philoſophus dicit in. 3. ethico. ergo intemperantia nō eſt peccatuꝫ puerile. ¶ Pͣ. Pueri ſunt fouendi ⁊ nutriendi. ſed concupi ſcentia ⁊ delectatio circa que eſt intemperantia eſt ſem per diminuenda ⁊ extirpanda: ſecundum illud ad Collo cenſes. 3. Mortificate membra veſtra ſuper terram que ſunt concupiſcentia ⁊c̄. ergo intemperantia nō eſt puerile peccatum. ¶ Sed contra eſt qd̓ ph̓s dicit in. 3. ethico. ꝙ nomen intemperantie ferimus ad puerilia peccata.
zum Hauptmenü