Qō. CXLI. De temperātia 149 nō ita ꝑcipiunt̉ ſenſu ⁊ ꝑ ꝯn̄s nō ita vehemēter afficiunt appetitū ſenſitiuū: ꝯͣ cuiꝰ īpetū bonū rōnis cōſeruat̉ ꝑ moralē v̓tutē. vel dd̓m ꝙ delectationes ſpūales ꝑ ſe loquēdo ſunt ẜm rōnē. vn̄ non ſunt refrenāde niſi ꝑ accn̄s: inqͣꝫtū.ſ. vna delectatio ſpūalis retrahit ab alia potiori ⁊ magis debita. ¶ Ad 5ᵐ dd̓m ꝙ nō oēs delectatiōes tactꝰ ꝑtinēt ad nature ꝯſeruationem. ⁊ ideo nō oꝫ ꝙ circa omnes delecta tiones tactus ſit temperantia. Ad quintum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ circa ꝓprias delectatōes guſtꝰ ſit tēꝑantia: De lectatiōes.n. guſtus ſunt in cibis ⁊ potibꝰ ꝗ magis ſunt neceſſarij ad hoīs vitā qͣꝫ delectatōes venereoꝝ q̄ ꝑtinēt ad tactū: ſꝫ ẜꝫ p̄dicta tēꝑantia ē circa delectationes eoꝝ q̄ ſūt nec̄aria ad vitā hoīs. gͦ tēꝑantia ē magis circa ꝓprias dele ctatiōes guſtꝰ qͣꝫ circa ꝓpͥas delectatōes tactꝰ. ¶ Pͣ. Tem perātia. ē circa paſſiones magis qͣꝫ circa res ipſas: ſꝫ ſic̄ dr̄ ī 2. de aīa: tactꝰ vr̄ eē ſenſus alimēti qͣꝫtū ad ipſaꝫ ſub̓am ali mēti. ſapor aūt ꝗ eſt ꝓpͥe ob̓m guſtus ē ſic̄ delectamētū ali mētoꝝ. gͦ temꝑantia magis ē circa guſtum qͣꝫ circa tactuꝫ. ¶ Pͣ. Sic̄ dr̄ in. 7. ethi. circa eadē ſunt tēꝑantia ⁊ ītēperātia: cōtinētia ⁊ īcontinētia: ꝑſeuerātia ⁊ mollicies: ad quaꝫ ꝑtinēt delitie. ſꝫ ad delitias vr̄ ꝑtinere delectatio q̄ ē in ſaporibus ꝗ ꝑtinēt ad guſtū. gͦ tēꝑantia ē circa delectatiōes ꝓpͥas guſtꝰ. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ ph̓s dic̄ ꝙ tēꝑantia ⁊ intēꝑantia vident̉ guſtu paꝝ vel nihil vti. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙ ſic̄ dcm̄ ē: tēperantia cōſiſtit circa p̄cipuas delectationes q̄ maxīe ꝑtinent ad conſeruatiōeꝫ humane vite vel in ſpē vel ī īdiui duo in ꝗbꝰ cōſiderat̉ aliꝗd pͥncipal̓r: aliꝗd ſcd̓ario. pͥncipa liter ꝗdē ipſe vſus neceſſarie: puta vel femine q̄ ē nec̄aria ad conẜuationē ſpēi: vel cibi ⁊ potus q̄ ſunt nec̄aria ad con ſeruationē īdiuidui. ⁊ ipſe vſus nec̄arioꝝ hoꝝ hꝫ qͣꝫdā eē tialē delectationē adiunctā. ſcd̓ario autē conſiderat̉ circa vtrūqꝫ vſuꝫ aliꝗd qd̓ fac̄ ad hoc ꝙ vſus ſit magis delectabilis: ſic̄ pulchritudo ⁊ ornatꝰ femine: ⁊ ſapor delectabilis in cibo ⁊ etiā odor. ⁊ iō pͥncipal̓r temꝑantia ē circa delecta tionē tactꝰ q̄ ꝑ ſe conſeꝗtur ip̄m vſum neceſſariū reꝝ quarū oīs vſus ē in tagēdo. circa delectatōes aūt guſtꝰ vel olfatus vel viſus ē tēꝑantia ⁊ ītēperantia. ſcd̓ario īqͣꝫtuꝫ ſenſibilia hoꝝ ſenſuū cōferūt ad delectabilē vſū reꝝ nec̄aria rū ꝗ ꝑtīet ad tactū. qꝛ tn̄ guſtꝰ ꝓpinꝗor ē tactui qͣꝫ alij ſenſus: iō tēꝑantia magis ē circa guſtum qͣꝫ circa alios ſenſus. ¶ Ad pͥᵐ gͦ dd̓ꝫ ꝙ et ip̄e vſus ciboꝝ ⁊ delectatio eēntial̓r ip̄m ꝯn̄s ad tactuꝫ ꝑtinet. vn̄ ph̓s dicit in. 2. de aīa ꝙ tactꝰ eſt ſenſus alimenti. nutrimur.n. calido ⁊ frigido humido ⁊ ſiccco. ſed ad guſtuꝫ pertinet diſcretio ſaporum qui conferunt ad delectationē alimēti inqͣꝫtū ſūt ſigna ꝯuenientis nutrimēti. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ delectatio ſaporis ē qͣſi ſu perueniēs. ſꝫ delectatio tactꝰ ꝑ ſe ꝯſeꝗt̉ vſuꝫ cibi ⁊ potus. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ delitie pͥncipal̓r ꝗdē ꝯſiſtunt in ipſa ſub̓a alimēti. ſꝫ ſcd̓ario in exoſito ſapore ⁊ p̄paratiōe ciboꝝ. Ad ſextum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ regula tēperantie nō ſit ſumēda ẜm neceſſitatē p̄ſen tis vite. Superiꝰ.n. nō regulat̉ ab īferiori. ſꝫ tēperātia cū ſit v̓tus aīe eſt ſuꝑior qͣꝫ neceſſitas corporal̓. gͦ regula tēpe rātie nō dꝫ ſumi ẜꝫ nec̄itatē corꝑaleꝫ. ¶ Pͣ. Quicūqꝫ exce dit regulā peccat. ſi gͦ nec̄itas corꝑalis eēt regula tēperan tie: ꝗcūqꝫ aliqͣ delectatōe vteret̉ ſupra nec̄itatē naͣe q̄ valde modicis ꝯtēta eſt peccaret ꝯͣ tēperātiā: qd̓ vr̄ eē īcōueniens. ¶ Pͣ. Nullus attīgēs regulā peccat. ſi gͦ neceſſitas corporal̓ eēt regula tēperātie ꝗcunqꝫ vteret̉ aliqͣ delecta tione ꝑꝑ nec̄itatē corporalē: puta ꝑꝑ ſanitatē eſſet īmunis a pctō. hoc aūt vr̄ falſū. gͦ neceſſitas corporal̓ nō eſt regula teperantie. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ Augu. dic̄ in lib. de moribꝰ eccl̓ie Habꝫ vir tēperās in rebꝰ hꝰ vite regulam vtroqꝫ teſtō fir matā: vt eoꝝ nil diligat nil ꝑ ſe appetēdū putet: ſꝫ ad vite hꝰ atqꝫ offōꝝ neceſſitatē qͣꝫtū ſatis eſt vſurpet vtētis modeſtia nō amantis affectu. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙ ſic̄ ex ſupra dictis pꝫ: bonū v̓tutis moral̓ p̄cipue conſiſtit in ordīe rōnis. nā bonū hoīs eſt ẜꝫ rōnē eſſe. vt Dio. dic̄. 4. ca. de diui. no. p̄cipuus aūt ordo rationis conſiſtit in hoc ꝙ aliqua in finem ordinat: ⁊ in hoc ordine maxime conſiſtit bonum ra tionis. nā bonū habꝫ rōnē finis. ⁊ ipſe finis eſt regula eorū q̄ ſunt ad finē. oīa aūt delectabilia q̄ in vſuꝫ homīs veniūt ordinant̉ ad aliquā hꝰ vite neceſſitatē ſic̄ ad fineꝫ. ⁊ iō tēperātia accipit neceſſitatē huiꝰ vite ſic̄ regulam dele ctabiliū ꝗbꝰ vtit̉: vt.ſ. tantū eis vtat̉ qͣꝫtū neceſſitas huiꝰ vite reꝗrit. ¶ Ad pͥmū gͦ dd̓m ꝙ ſic̄ dcm̄ eſt: neceſſitas hꝰ vite hꝫ rōnē regule inqͣꝫtū eſt finis. Cōſiderādū eſt aūt ꝙ qn̄qꝫ aliud eſt finis operantis ⁊ aliud finis operis: ſic̄ pꝫ ꝙ edificatōis finis eſt domꝰ: ſꝫ edificatoris finis qn̄qꝫ eſt lucrum. ſic gͦ tēperātie ipſiꝰ finis ⁊ regula eſt btītudo. ſꝫ eius rei qͣ vtit̉ finis ⁊ regula eſt neceſſitas hūane vite īfra quā eſt id qd̓ in vſū vite venit. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ neceſſitas hūa ne vite pōt attendi dupl̓r. Unoº ẜm ꝙ dr̄ neceſſariuꝫ illud ſine quo res nullo mō pōt eſſe: ſic cibus eſt neceſſariꝰ aīali. Alioº ẜm ꝙ dr̄ neceſſariū illud ſine quo res nō pōt ꝯueniēter eſſe. tēperantia aūt nō ſolū attēdit pͥmā neceſſi tatem: ſꝫ ēt ſcd̓am. vn̄ ph̓s dicit in. 3. ethi. ꝙ tēperatꝰ appe tit delectabilia ꝑꝑ ſanitatē vel ꝑꝑ bonaꝫ habitudinē. alia v̓o q̄ ad hoc nō ſunt neceſſaria pn̄t dupl̓r ſe hr̄e. q̄dā.n. ſūt īpedimenta ſanitatis vel bone hītudīs. ⁊ his tēperatꝰ nul lo mō vtit̉. hoc.n. eſſet pctm̄ ꝯͣ tēperantia. q̄dam v̓o ſunt q̄ nō ſunt his īpedimēta. ⁊ his moderate vtit̉ ꝓ loco ⁊ tēpore ⁊ ꝯgruentia eoꝝ ꝗbus cōuiuit. ⁊ iō ibi ph̓s dicit ꝙ tēpe ratus appetit alia delectabilia: q̄.ſ. nō ſunt neceſſaria ad ſa nitatē vel ad bonā habitudineꝫ nō īpedimēta his exn̄tia. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ ſic̄ dcm̄ eſt: tēperantia reſpicit nec̄itateꝫ qͣꝫtū ad ꝯuenientiā vite: q̄ ꝗdē attendit̉ nō ſolū ẜm cōuenientiā corporis: ſꝫ ēt ẜm ꝯueniētiā exterioꝝ reꝝ: puta di uitiaꝝ ⁊ offōꝝ ⁊ multomagis ẜm cōueniētiaꝫ honeſtatis. ⁊ iō ph̓s ibi ſubdit ꝙ in delectabilibꝰ ꝗbus tēperatus vtit̉ nō ſoluꝫ ꝯſiderat vt nō ſint īpeditiua ſanitatis ⁊ bone habitudinis corporal̓: ſꝫ ēt vt nō ſint p̄ter bonū.i. ꝯͣ honeſtatem: ⁊ ꝙ nō ſint ſupra ſub̓am.i. ſupra facultatē diuitiarū. Et Aug. dicit in lib. de moribꝰ eccl̓ie ꝙ tēperatus reſpicit nō ſolū neceſſitateꝫ huiꝰ vite: ſꝫ ēt officioꝝ. Ad ſeptimum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ tēperantia nō ſit v̓tus cardinalis. Bonū.n. v̓tutis cardinal̓ a rōne depēdet. ſꝫ tēperātia eſt circa ea q̄ magis diſtāt a rōne.ſ. circa d̓lectatōes q̄ ſunt nobis ⁊ brutis cōes: vt dr̄ in. 3. ethi. gͦ tēperantia nō videt̉ eſſe pͥncipal̓ v̓tus. ¶ Pͣ. Quāto aliquid eſt magis īpetuoſum tāto difficiliꝰ vr̄ eſſe ad refrenādum: ſꝫ ira quā refrenat māſuetu do vr̄ eſſe īpetuoſior qͣꝫ concupiſcentia quā refrenat tēpe rantia. dr̄.n. ꝓuer. 27. Ira nō hꝫ mīaꝫ nec erūpens furor. ⁊ īpetū ꝯcitati ſpūs ferre ꝗs poterit: gͦ manſuetudo eſt pͥn cipalior v̓tus qͣꝫ tēperātia. ¶ Pͣ. Spes eſt pͥncipalior motus aīe qͣꝫ deſideriū ſeu ꝯcupiſcentia: vt ſupra habitū ē. ſꝫ hūilitas refrenat p̄ſumptioneꝫ īmoderate ſpei. gͦ hūilitas videt̉ eē pͥncipalior v̓tus qͣꝫ temperātia q̄ refrenat ꝯcupiſcentiā. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſt ꝙ Grego. in. 2. moral̓. ponit tēperātiā īter v̓tutes pͥncipales. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ ſic̄ ſupra dcm̄ ē: virtus pͥncipalis ſeu cardinalis dr̄ q̄ pͥncipalius laudat̉ ex ali quo eoꝝ q̄ cōiter reꝗrunt̉ ad rōnē v̓tutis. moderatio āt q̄ in oī v̓tute reꝗrit̉ p̄cipue laudabilis ē in delectatiōibꝰ tactus circa q̄ eſt tēperātia: tū qꝛ tales delectatiōes ſūt magis nobis naͣles. ⁊ iō difficiliꝰ eſt ab eis abſtinere ⁊ ꝯcupiſcentias eaꝝ refrenare: tū ēt qꝛ eaꝝ obiecta magis ſūt ne ceſſaria pn̄ti vite: vt ex dictis pꝫ. ⁊ iō tēperātia ponit̉ v̓tus pͥncipal̓ ſeu cardinal̓. ¶ Ad pͥmū gͦ dd̓m ꝙ tāto maior on̄ dit̉ agentis v̓tus quāto in ea q̄ ſūt magis diſtātia pōt ſuā oꝑationē extēdere. ⁊ iō ex hoc ipſo on̄dit̉ maior v̓tꝰ rōnis
zum Hauptmenü