LIBER noſtris præſertim oratoribus: in hac tanta occupatione vrbis ac vita: nihil vtiis putem licere ne ſcire quanꝙͣ vis oratoris profeſſioqꝫ ipſa benedi cendi hoc ſuſcipere ac polliceri videatur: vt oī de re: quęcunqꝫ res ſit propoſita: ornate ab eo copio ſeqꝫ dicatur. Sed quia non dubito: quin hoc ple riſqꝫ īmenſum infinitumqꝫ videat̉:& ꝙ grecos homīes non ſolum ingenio& doctrina: ſed etiaꝫ ocio ſtudioqꝫ abūdantes partionē quandā artiū feciſſe video: neqꝫ ī vniuerſo genere ſingulos elaboraſſe: ſed ſepoſuiſſe a cæteris dictionibus eam partō dicendi: quę in forenſibus diſceptatōnibus iudiciorum: aut deliberationum verſaretur:& id vnum genus oratori reliquiſſe. Non complectain his libris amplius: quaꝫ qd̓ huic generi re quæ ſita:& multum diſputata: ſummorum hominum prope conſenſu eſt tributum. Repetamqꝫ nō ab incunabulis noſtræ veteris pueriliſqꝫ doctrina quendam ordinem præceptoꝝ: ſed ea quæ quon dam accepi in noſtrorum hominum eloquētiſſi morum:& omni dignitate principum diſputatio nibus eſſe verſata. Non ꝙ illa contemnā: quę greci dicendi artifices& doctores relinquerūt. Sed qm̄ illa pateant: in ꝓmptūqꝫ ſint oībus neqꝫ ea in terpretatione mea aūt ornatius explicari: aut planius exprimi poſſint. Dabis hanc veniā mi frater vt opinor: vt eoꝝ quibus ſūma dicēdi laus a nr̄is hoībus conceſſa eſt: auctoritatē gręcis an̄ponam Noſtris præſertim oratoribus: quia hoc fortaſſe græcis imponi poſſet: qui ocio abundant: vt omnicomplecti poſſint. Vrbis ac vita. rempublicam& priuatam iunuit. Nihil vt his putem licere neſcire. id eſt vt exiſtimem neceſſarium eſſe oratorem omnia ſcire. Suſcipere ad ſtudium. Polliceri. profeſ ſione. Vt omni de re. ergo ſi officium oratoris eſt omni de re: quæcunqꝫ propoſita ſit ornare copioſeqꝫ diſſerere: ſequitur oportere eum omnium rerum habere ſcientiam. Sed quia non dubito: quāuis vide atur hoc eſſe oratoris officium: vt dixi. Tamen quia video Græcos qui ocio abundant: non alij negociis occupati: ſicut Romani. vt poſſent ſuū omne tempus in ſtudiis litterarum conſumere noluiſſe tamen oratorem omnia complecti ſed a cæteris artibus ſeparaſſe hanc dicendi rationem: quæ in forenſibus diſceptationi bus iudiciorum& deliberationum verſat̉ & hoc vnum genus oratori reliquiſſe. Ego quoqꝫ in his libris amplectar: quæ ad hanc partem pertinere putauerunt. Hoimmenſum: magnitudine. Infinitum numero: Sed etiam ocio. contra illud in tan ta occupatione vrbis ac vita. Neqꝫ in vni uerſo genere ſingulos. ac ſi diceret vniuerſos omnes artes conſequi potuiſſe: ſed ſingulos certe vniuerſas artes non fuiſſe complexos. A cæteris dictionibus ſcilicet phyſ cis& moralibus. Iudiciorum aūt deliberationum: videtur duo tantum genera cauſarum innuere: ſed tamen altius intuēs: trigenera fuiſſe complexum inueniet. Nā de monſtratiuum genus de quo tacuiſſe videtur hoc loco ſub iudiciali continetur. Eſt au tem genus iudiciale quod in controuerſipoſitum habet in ſe accuſationem aūt petiti onem cum defenſione. Demōſtratiuum vero quod attribuitur in alicuius certa perſona laudem vel vituperationem: ſed aliqueꝫ accuſare non poſſumus: quin eundem vituperemus: nec defendere quē non laudemꝰ Apparet ergo ſub iudiciali recte genꝰ quoqꝫ demonſtratiuum intelligi. Repetamqꝫ no ab incunabulis id eſt repetam non qua a prima ætate didici aūt etiam tradidi: ſed intelligo in diſputationibus noſtrorum ho minum eloquentiſſimorum eſſe verſata. Et hic facit auditorē attentum: quia dicit ſe nō vſitata: ſed noua de arte oratoria præcepta traditurum. Quendam ordinem præce ptorum vt dicam tria eſſe genera cauſarum demonſtratiuum: deliberatiuum& iudicia le. Deinde ꝗnqꝫ eſſe ꝑtes integrales rethorica facultatis: inuentionem. diſpoſitioneꝫ. elocutionem: memoriam& pronunciationem. Poſtea inuentionis partes eſſe. Exordium. Narrationem. Diuiſionem. Confirmationem. Confuta tionem. Concluſionem.& reliqua per ordinem digerere. Hoc non fuit propoſitum meum. In noſtroꝝ hominum: vt Craſſi aūt Anthoni. Sed quoniam illa pateant in promptūqꝫ ſint omnibus: ac ſi diceret nemo eſt qui neſciat tria eſſe genera cauſarum quinqꝫ partes Rhetoricæ facultatis: deinde inuentionē diuidi in partes inſtrumenti. Aut ornatius explicari aūt planius exprimi: propria aduerbia verbis reddit& recte: nam aduerbia ſunt quaſi verborum epitheta. Explicare ē proprie extendere explanare: Exprime re eſt pene rei ipſius imaginem deſcribere. Vt eorum auctoritatem. videlicet Craſſi& Anthoni
zum Hauptmenü