Qō. XXXIX. De ſciſma eſt impugnatio veritatis cū cōfidētia clamoris. ſi aūt contentio dicat̉ īpugnatio falſitatis cū debito mō acrimonie ſic cōtētio eſt laudabilis. ſi autē accipiat̉ cōtētio ẜm ꝙ importat īpugnationē falſitatis cū inordinato mō: ſic pōt eē peccatū veniale: niſi forte tāta inordinatio fiat in cōtēden do ꝙ ex hoc generet̉ ſcādalaū alioꝝ. vn̄ apl̓s cū dixiſſet. 2. ad Thimo. 2. Noli v̓bis cōtēdere: ſubdit: ad nihil enī vtile eſt niſi ad ſubuerſionē audiētiū. ¶ Ad pͥᵐ ergo dd̓m ꝙ in diſcipulis xp̄i nō erat cōtētio cū intētione impugnandi ve ritatē: qꝛ vnuſquiſqꝫ defendebat qd̓ ſibi verū videbatur. erat tn̄ in eoꝝ ꝯtētione inordinatio: qꝛ cōtēdebant de quo nō erat cōtēdendū.ſ. de pͥmatu honoris. nōdū enī erāt ſpirituales: ſicut glo. ibidē dicit. vn̄ dn̄s cōſequēter eos cōpeſcuit. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ illi qui ex cōtētione xp̄m p̄dicabāt rep̄hēſibiles erāt: qꝛ qͣꝫuis nō īpugnarēt veritatē fidei ſed eā predicabāt: īpugnabāt tn̄ v̓itatē qͣꝫtū ad hoc ꝙ putabāt ſe ſuſcitare p̄ſſurā a populo veritatē fidei p̄dicāti. vn̄ apl̓s nō gaudebat de eoꝝ cōtētione: ſed de fructu qui ex hoc ꝓueniebat.ſ. ꝙ xp̄s ānunciabat̉: qꝛ ex malis etiā occaſionaliter ſubſequunt̉ bona. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ẜm cōpletā rōneꝫ cōtētionis ꝓut eſt pctm̄ mortale ille in iudicio cōtēdit qui īpugnat veritatē iuſtitie: ⁊ in diſputatione cōtēdit qui intē dit īpugnare veritatē doctrine. ⁊ ẜm hoc catholici nō ꝯtēdunt ꝯͣ hereticos: ſed potius ecōuerſo. ſi aūt accipiat̉ ꝯten tio ī iudicio vel diſputatione ẜm imꝑfectā rōnē.ſ. ẜꝫ ꝙ importat qͣꝫdā acrimoniā locutiōis: ſic nō ſemꝑ eſt pctm̄ mor tale. ¶ Ad 4ᵐ dd̓m: ꝙ cōtētio ibi ſumit̉ cōiter ꝓ diſputatione. dixerat enī Iob. 13. ca. Ad oīpotentē loquar: ⁊ diſputare cū deo cupio: nō tn̄ intēdēs neqꝫ veritatē īpugnare: ſꝫ inquirere: neqꝫ circa hanc inquiſionē aliqua inordinatiōe vel animi vel vocis vti. Ad ſecundum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ cōtētio nō ſit filia inanis glorie. Cōtētio.n. affinitatē hꝫ ad zelū. vn̄ dicit̉.i. ad Corī. 3. Cū ſit īter vos ze lus ⁊ cōtētio: nōne carnales eſtis ⁊ ẜm hoīem ambulatis: zelus aūt ad inuidiā ꝑtinet. ergo contentio ex inuidia magis orit̉. ¶ Pͣ. Cōtentio cū clamore quodā eſt: ſed clamor ex ira orit̉: vt patet per Greg. 3. moral̓. ergo ⁊ cōtentio orit̉ ex ira. ¶ Pͣ. Inter alia ſciētia videt̉ eſſe materia ſuꝑbie ⁊ inanis glorie: ẜm illud pͥmo ad Corin. 8. Sciētia inflat. ſed contētio plerūqꝫ prouenit ex defectu ſcientie per quā veri tas cognoſcitur: nō impugnat̉: ergo cōtentio nō eſt filia inanis glorie. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē auctoritas. Greg. 3. moral̓. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictū eſt: diſcordia eſt filia inanis gl̓ie: eo ꝙ diſcordātiū vterqꝫ in ſenſu ꝓprio ſtat. ⁊ vnus alteri nō acquieſcit. ꝓpriū autē ſuperbie eſt ⁊ inanis glorie propriam excellentiā querere. ſicut autē diſcordantes aliqui ſunt ex hoc ꝙ ſtant corde in proprijs: ita contendētes ſunt aliqui ex hoc ꝙ vnuſquiſqꝫ verbo id quod ſibi videtur defendit: ⁊ ideo eadē rōne ponitur cōtentio filia inanis gl̓ie: ſicut ⁊ diſcordia. ¶ Ad pͥᵐ ergo dd̓m ꝙ cōtētio ſicut ⁊ diſcordia habet affinitatem cum inuidia qͣꝫtum ad receſſuꝫ eius a quo aliquis diſcordat vel cum quo contendit: ſꝫ qͣꝫtum ad id in quo ſiſtit ille qui contendit habet conuenien tiam cum ſuperbia ⁊ inani gloria: inqͣꝫtuꝫ.ſ. in proprio ſenſu ſtat̉: vt ſupra dictum eſt. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ clamor aſſumitur in ꝯtentione dequa loquimur ad finē īpugnāde ve ritatis. vnde nō eſt principale in cōtētione: ⁊ ideo nō oportet ꝙ cōtentio ex eodeꝫ deriuetur ex quo deriuat̉ clamor ¶ Ad 3ᵐ dd̓m: ꝙ ſuꝑbia ⁊ inanis gloria occaſionē ſumūt precipue a bonis etiā ſibi ꝯͣrijs: puta cū de humilitate aliquis ſuperbit. eſt enim huiuſmodi deriuatio nō per ſe ſꝫ ꝑ accidens ẜm quē moduꝫ nihil prohibet ꝯͣrium a cōtrario oriri. ⁊ ideo nihil ꝓhibet ea que ex ſuperbia vel inani gloria per ſe ⁊ directo oriuntur cauſari ex cōtrarijs eoꝝ ex ꝗbus occaſionaliter ſuperbia oritur. ¶ De vitijs oppoſitis paci ꝑtinētibꝰ ad opꝰ. XXXIX. Einde cōſiderādū eſt de vicijs oppoſitis paci pertinētibus ad opus que ſunt ſciſma: rixa: ſeditio: ⁊ bellū. ¶ Primo gͦ circa ſciſma q̄rūt̉ qͣtuor. pͦ vtrū ſciſma ſit ſpāle pctm̄. 2º. vtruꝫ ſit grauius infidelitate. 3º. de poteſtate ſciſmaticorum. 4º. de pena eorum. Ad primum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ ſciſma nō ſit peccatū ſpāle. Sciſma enī vt Pelagiꝰ p̄p̄. dic̄: ſciſſurā ſonat: ſꝫ oē pctm̄ ſciſſurā qͣꝫdā fac̄: ẜꝫ il lud Iſa. 59. Pctā vr̄a diuiſerūt īter vos ⁊ deū vr̄ꝫ. gͦ ſciſma nō ē ſpāle pctm̄. ¶ Pͣ. Illi vident̉ eē ſciſmatici ꝗ eccl̓ie nō obediūt. ſꝫ ꝑ oē pctm̄ fit hō īobediēs p̄ceptis eccl̓ie: qꝛ pec catū ẜꝫ Amb. ē celeſtiū īobediētia mādatoꝝ. gͦ oē pctm̄ eſt ſciſma. ¶ Pͣ. hereſis ēt diuidit hoīeꝫ ab vnitate fidei. ſi gͦ ſciſmatis nomē diuiſionē nō īportat: videt̉ ꝙ nō differat a pctō īfidelitatis qͣſi ſpāle pctm̄. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē ꝙ Augu. ꝯͣ Fau ſtū diſtīguit īter ſciſma ⁊ hereſiꝫ dicēs ꝙ ſciſma ē eadē opinātē atqꝫ eodē ritu colētē quo ceteri ſolo ꝯgregatiōis dele ctari diſſidio. hereſis v̓o diuerſa opinat̉ ab his q̄ catholica credit eccl̓ia. gͦ ſciſma nō ē gnaͣle pctm̄. ¶ Rn̄º. dd̓ꝫ ꝙ ſic̄ Iſido. dicit in li. ethymologiaꝝ: nomē ſciſmatis a ſciſſura animorum vocatū eſt. ſciſſio aūt vnitati opponitur. vnde pctm̄ ſciſmatis dicit̉ qd̓ directe ⁊ ꝑ ſe opponit̉ vnitati. Si cut enim in rebus naͣlibus id qd̓ eſt ꝑ accn̄s non cōſtituit ſpēm: ita etiā nec in rebꝰ moralibus in ꝗbus id qd̓ eſt intētū eſt ꝑ ſe: qd̓ aūt ſeꝗtur p̄ter ītentionem eſt qͣſi ꝑ accn̄s. ⁊ iō pctm̄ ſciſmatis ꝓprie eſt ſpāle pctm̄ ex eo ꝙ ītēdit ſe ab vnitate ſeꝑare quā charitas facit q̄ nō ſolū alterā perſonā alteri vnit ſpūali dilectionis vinculo: ſꝫ etiā totā eccl̓ia in vnitate ſpūs. ⁊ iō ꝓprie ſciſmatici dicunt̉ qui ꝓpria ſponte ⁊ ītentione ſe ab vnitate eccl̓ie ſeparant q̄ ē vnitas pͥncipa lis. nam vnitas particularis aliquoꝝ ad inuicē ordinatur ad vnitatē eccl̓ie: ſic̄ cōpoſitio ſinguloꝝ mēbroꝝ in corpo re naͣli ordinat̉ ad totius corporis vnitateꝫ. eccl̓ie aūt vni tas in duobus attendit̉.ſ. in ꝯmixtione mēbroꝝ eccl̓ie ad inuicē ſeu cōicatione: ⁊ iterū in ordīe oīuꝫ mēbroꝝ eccl̓ie ad vnū caput ẜm illud Col̓. 2. Inflatus ſenſu carnis ſue ⁊ ⁊ non tenēs caput ex quo totū corpus ꝑ nexus ⁊ cōiunctio nes ſumminiſtratū ⁊ ꝯſtructū creſcit in augmētū dei. hoc aūt caput eſt ipſe xp̄s cuius vicē in eccl̓ia gerit ſummꝰ pōtifex. ⁊ iō ſciſmatici dicuntur ꝗ ſubeſſe renuūt ſummo pōtifici ⁊ ꝗ mēbris eccl̓ie ei ſubiectis cōicare recuſāt. ¶ Ad pͥmū gͦ dd̓m ꝙ diuiſio hoīs a deo ꝑ pctm̄ nō ē intēta a peccante: ſed p̄ter ītentionē eius accidit ex inordinata cōuerſione ipſius ad cōmutabile bonū. ⁊ ideo nō ē ſciſma per ſe loquendo. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ nō obedire p̄ceptis cū rebellione qͣdam cōſtituit ſciſmatis rōneꝫ. dico aut cū rebellione cū ⁊ ꝑtinaciter p̄cepta contēnit ⁊ iudicium eius ſubire recuſat. hoc aūt nō facit ꝗlibet pctōr. vnde non oē pctm̄ ē ſciſma. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ hereſis ⁊ ſciſma diſtinguunt̉ ẜꝫ ea ꝗbus vtrūqꝫ ꝑ ſe ⁊ directe opponit̉. nā hereſis ꝑ ſe opponi tur fidei. ſciſma aūt ꝑ ſe opponit̉ vnitati eccl̓iaſtice charitatis. ⁊ iō ſic̄ fides ⁊ charitas ſunt diuerſe virtutes: qͣꝫuis ꝗcunqꝫ careat fide careat charitate: ita etiā ſciſma ⁊ hereſis ſunt diuerſa vitia: qͣꝫuis ꝗcūqꝫ eſt hereticus ſit etiā ſciſmaticꝰ: ſꝫ nō ꝯuertit̉. ⁊ hoc ē qd̓ Hiero. dic̄ in epl̓a ad Gal̓. Inter ſciſma ⁊ hereſim hoc ītereſſe arbitror ꝙ hereſis ꝑuerſū dogma hꝫ: ſciſma ab eccl̓ia ſeꝑat. ⁊ tn̄ ſic̄ amiſſio cha ritas ē via ad amittēdū fidē: ẜm illud. i. ad Thimo. pͦ. Aꝗbus ꝗdā aberrātes.ſ. a charitate ⁊ alijs hmōi ꝯuerſi ſunt ī ī vaniloquꝫ: ita ēt ſciſma ē via ad hereſiꝫ. vn̄ Hiero. ibidē ſubdit ꝙ ſciſma a pͥncipio aliqͣ in ꝑte pōt ītelligi diuerſum ab hereſi. ceteꝝ nulluꝫ ſciſma ē niſi ſibi aliquā hereſimo tingat: vt recte ab eccl̓ia receſſiſſe videatur.
