Qō XLIX. De ſingulis prudētie partibꝰ quando.ſ. ex improuiſo occurreret aliquod ad agēduꝫ. ⁊ iō ſolertia ꝯueniēter ꝑs prudētie ponit̉. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ rhe torica etiā rōcinat̉ ⁊ circa oꝑabilia. vnde nihil ꝓhibet idē ad retoricā ⁊ prudētiā ꝑtinere. ⁊ tn̄ cōiecturatio hoc non ſumitur ſolū ẜm ꝙ pertinet ad cōiecturas ꝗbus vtuntur rhetores: ſꝫ ẜm ꝙ in ꝗbuſcūqꝫ cōijcere dr̄ hō veritatem. Ad quintum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ rō nō debeat poni pars prudētie. Subiectū enī accidētis nō eſt pars eiꝰ: ſꝫ prudētia eſt in rōne ſicut in ſub̓o: vt dicit̉ in.§. ethi. ergo rō nō dꝫ poni pars prudentie. ¶ Pͣ. Illud qd̓ eſt multis cōe nō dꝫ alicuiꝰ eoꝝ poni pars: vel ſi ponat̉ dꝫ poni pars eiꝰ cui potiſſime ꝯuenit. rō auteꝫ neceſſaria eſt in oībus v̓tutibꝰ intellectualibus ⁊ p̄cipue in ſapiētia ⁊ ſciētia q̄ vtunt̉ rōne demōſtatiua. ergo rō nō dꝫ poni pars prudētie. ¶ Pͣ. Ratio nō differt per eēntiā potentie ab intellectu: vt pͥus habitū eſt. ſi igit̉ intellectꝰ ponit̉ pars prudētie ſuꝑfluū fuit addere rōnē. ¶ Sꝫ ꝯͣ eſt ꝙ Macrobiꝰ ẜm ſnīam Platōnis rōnē numerat īter partes prudētie. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙ opus prudētis eſt eē bene cōſiliatiuū: vt dicit̉ in. 6. ethi. Cōſiliū aūt eſt inquiſitio q̄dā ex ꝗbuſdā ad alia ꝓcedēs. hoc aūt eſt opꝰ rōnis. vn̄ ad prudē tiam neceſſariū eſt ꝙ hō ſit bn̄ rōcinatiuus: ⁊ qꝛ ea que exi guunt̉ ad ꝑfectionē prudētie dicunt̉ quaſi ītegrales partes prudentie. inde eſt ꝙ rō inter partes prudētie cōnumerari dꝫ. ¶ Ad pͥᵐ ergo dd̓ꝫ ꝙ rō nō ſumit̉ hic pro ipſa potentia rōnis: ſed pro eiꝰ bono vſu. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ certitudo rōnis eſt ex ītellectu. ſed neceſſitas rōnis eſt ex defectu ītellectus. illa enī in ꝗbus vis ītellectiua plenarie viget: ratione nō indigēt: ſed ſuo ſimplici intuitu v̓itatē cōprehendunt: ſicut deus ⁊ angeli. particularia autē oꝑabilia in quibus prudētia dirigit recedūt p̄cipue a ꝯditiōe intelligibilium. ⁊ tanto magis qͣꝫto ſunt minus certa ſeu determinata. ea enī q̄ ſunt artis lꝫ ſint ſingularia: tn̄ ſūt magis determinata ⁊ certa. vn̄ in pluribꝰ eoꝝ nō eſt cōſiliū ꝓpter certitudinē: vt dicit̉ ī.3. ethi. ⁊ ideo qͣꝫuis in ꝗbuſdā alijs v̓tuti bus ītellectualibꝰ ſit certior rō qͣꝫ prudētia: tn̄ ad prudētiā maxīe reꝗrit̉ ꝙ ſit hō bn̄ rōcinatiuꝰ vt poſſit bn̄ applicare vniuerſalia pͥncipia ad particularia que ſunt varia ⁊ incer ta. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ et ſi intellectꝰ ⁊ rō nō ſint diuerſe potētie: tn̄ denominant̉ ex diuerſis actibꝰ. ītellectꝰ enī nomē ſumit̉ ab intima penetratione veritatis. nomē autē rōnis ab inquiſitione ⁊ diſcurſu. ⁊ ideo vtrūqꝫ ponit̉ pars prudē tie: vt ex dictis patet. Ad ſextum ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ ꝓuidentia non debeat poni pars prudētie. Nihil.n. eſt pars ſuijpſius. ſed ꝓuidētia videt̉ idē eſſe qd̓ prudētia. qꝛ vt Iſidorus dicit in lib. ethimol̓. Prudēs dicit̉ qͣſi porro ꝓuidens: ⁊ ex hoc ēt nomē ꝓuidētie ſumit̉: vt Boetius dicit in lib. de cōſol̓. ergo ꝓuidētia nō eſt pars prudentie. ¶ Pͣ. Prudētia eſt ſolū practica: ſed ꝓuidētia pōt etiā eē ſpeculatiua: qꝛ viſio ex qua ſumit̉ nomē ꝓuidentie magis ꝑtinet ad ſpeculatiuā qͣꝫ ad oꝑatiuā. ergo ꝓuidētia nō eſt pars prudētie. ¶ Pͣ. Principalis actus prudētie eſt p̄cipere. ſecūdarij aūt iudicare ⁊ cōſiliari: ſed nihil hoꝝ videt̉ īportari ꝓprie ꝑ nomē ꝓuidētie. ergo ꝓuidētia nō eſt pars prudētie. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē auctoritas Tullij ⁊ Macrobij qui po nūt ꝓuidētiā partē prudētie: vt ex ſupradictis pꝫ. ¶ Rn̄º. dd̓m: ꝙ ſicut ſupra dictū eſt: prudētia ꝓpria eſt circa ea q̄ ſunt ad finē: ⁊ hoc ad eiꝰ officiū ꝓprie ꝑtinet vt ad finē debitū ordinent̉: ⁊ qͣꝫuis aliqua neceſſaria ſint ꝓpter fineꝫ q̄ ſubijciunt̉ diuine ꝓuidētie: humane tn̄ ꝓuidētie nō ſubijciunt̉ niſi ꝯtingētia oꝑabilia q̄ per hoīem poſſunt fieri ꝑꝑ finē. p̄terita autē in neceſſitatē quādā trāſeunt: qꝛ īpoſſibi le eſt nō eſſe qd̓ factū eſt. ſil̓r etiā p̄ſentia in qͣꝫtuꝫ hmōi neceſſitatē quādā habēt. neceſſe eſt enī ſortē ſedere dū ſedet vnde cōſequēs eſt ꝙ cōtingentia futura ẜm ꝙ ſunt ꝑ hominem in finē humane vite ordinabilia pertineāt ad prudentiā. vtrūqꝫ autē horū importatur in nomine prouiden tie. importat enim prouidentia reſpectū quēdam alicuius diſtantis ad ea que in preſenti occurrunt ⁊ ordināda ſunt. vnde ꝓuidentia eſt pars prudentie. ¶ Ad pͥᵐ ergo dicendum ꝙ quādocunqꝫ multa requirunt̉ ad vnuꝫ: neceſſe eſt vnuꝫ eoruꝫ eſſe principale ad quod omnia alia ordinant̉. vnde in quolibet toto neceſſe eſt eſſe vnam formalē partem ⁊ predominantem a qua totuꝫ vnitatem habet. ⁊ ẜm hoc prouidentia eſt principalior inter omnes partes prudentie: quia omnia alia que requirunt̉ ad prudentiam ad hoc neceſſaria ſunt vt aliquid recte ordinetur ad finem. ⁊ ideo nomē ipſius prudentie ſumitur a prouidentia ſicut a principaliori ſua parte. ¶ Ad 2ᵐ dicenduꝫ ꝙ ſpeculatio eſt circa vniuerſalia ⁊ circa neceſſaria que ẜm ſe non ſunt procul cum ſint vbiqꝫ ⁊ ſemper. ⁊ ſi ſint procul quo ad nos inqͣꝫtum ab eoruꝫ cognitione deficimus: vnde prouidentia non proprie dicitur in ſpeculatiuis: ſed ſoluꝫ in practicis. ¶ Ad 3ᵐ dicenduꝫ ꝙ in recta ordinatione ad finē que includitur in ratione prouidētie importatur rectitudo cōſilij ⁊ iudicij ⁊ precepti ſine quibus recta ordinatio ad finem eſſe non poteſt. Ad ſeptimum ſic ꝓceditur. Uidet̉ ꝙ circunſpectio nō poſſit eē pars prudētie. Circūſpectio.n. videt̉ eſſe ꝯſideratio q̄dā eoꝝ q̄ circun ſtāt. hmōi aūt ſunt īfinita q̄ nō poſſunt ꝯprehendi rōne in qͣ ē prudētia. gͦ circūſpectio nō debet poni pars prudentie. ¶ Pͣ. Circūſtātie magis vident̉ ꝑtinere ad v̓tutes morales qͣꝫ ad prudētiā: ſꝫ circūſpectio nihil alid̓ eē videt̉ qͣꝫ reſpectus circunſtantiaꝝ. gͦ circūſpectio magis videt̉ ad mo rales ꝑtinere virtutes qͣꝫ ad prudētiā. ¶ Pͣ. Qui pōt vide re ꝗ ꝓcul ſunt ml̓to magis pōt videre q̄ circūſtāt: ſꝫ ꝑ ꝓui dentiā hō eſt potens ꝓſpicere que ꝓcul ſunt. gͦ ipſa ſufficit ad ꝯſiderandū ea q̄ circunſtant. non gͦ oportuit preter ꝓui dentiā ponere circunſpectioneꝫ ꝑtem prudentie. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē auctoritas Macrobij: vt dictuꝫ eſt. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙ ad prudentiā: ſicut dcm̄ ē p̄cipue ꝑtinet recte ordinare aliꝗd in finē: quod ꝗdē recte nō ſit niſi ⁊ finis bonꝰ ſit ⁊ id quod ordinat̉ in finē ſit etiā bonū ⁊ ꝯueniēs fini. ſed qꝛ prudentia ſicut dictū ē: eſt circa ſingularia oꝑabilia in ꝗbus multa ꝯcurrunt: ꝯtingit aliꝗd ẜm ſe ꝯſideratū eſſe bonū ⁊ con ueniēs fini: qd̓ tn̄ ex aliꝗbus cōcurrētibꝰ redditur vel malum vel nō opportunū ad finē: ſicut on̄dere ſigna amoris alicui ẜm ſe ꝯſideratū videt̉ eē conueniens ad alliciendū eius aīum ad amorē: ſed ſi ꝯtingat in aīo illius ſuꝑbia vel ſuſpicio adulationis non erit hoc ꝯueniens ad finē. ⁊ iō ne ceſſaria eſt circūſpectio ad prudentiā vt.ſ. hō id qd̓ ordina tur in finē comꝑet etiā cū his q̄ circunſtant. ¶ Ad pͥmū gͦ dd̓m ꝙ licet ea q̄ poſſunt circūſtare ſint īfinita: tn̄ ea q̄ circunſtant in actu nō ſunt infinita: ſed pauca q̄daꝫ ſunt que īmutant iudiciū rōnis in agendis. ¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ cir cunſtantie ꝑtinent ad prudentiā ꝗdē ſicut ad determinādum eas. ad virtutes aūt morales inquātū ꝑ circūſtantia rū determinationē ꝑficiunt̉. ¶ Ad tertiū dd̓ꝫ ꝙ ſicut ad ꝓuidentiā ꝑtinet ꝓſpicere id qd̓ eſt ꝑ ſe conueniēs fini: ita ad circūſpectionē ꝑtinet ꝯſiderare an ſit conueniens fini ẜꝫ ea q̄ circūſtāt. vtrūqꝫ aūt hoꝝ habet ſpālē difficultateꝫ. ⁊ ideo vtrūqꝫ eoꝝ ſeorſuꝫ ponit̉ pars prudentie. Ad octauum ſic ꝓceditur. Uidetur ꝙ cautio nō debeat poni ꝑs prudentie. In his.n. ī ꝗbꝰ malū nō p̄t eē nō eſt nec̄aria cautio: ſꝫ v̓tutibꝰ nemo male vtitur: vt dic̄ Aug. in lib. de libe. arbi. gͦ cautio nō ꝑtinet ad prudētiā q̄ ē directiua virtutū. ¶ Pͣ. Eiuſdē ē ꝓuidere bona ⁊ cauere mala: ſic̄ eiuſdē artis ē facere ſa nitateꝫ ⁊ curare egritudinē: ſꝫ ꝓuidere bona ꝑtinet ad prudētiā. gͦ ēt cauere mala. nō gͦ cautio debet poni ꝑs alia pri
